HET GROTE EN HET KLEINE VEER

 

DOOR: A. H. LUTJE SCHIPHOLT,Het heeft wel lang geduurd. eer Dalfsen een brug over de Vecht heeft gekregen. Wanneer we daarbij b.v. naar Ommen zien. Dat al vóór 1495 van bisschop David van Bourgondië verlof

gekregen had een’ brug over de’ Vecht te maken. terwijlOmmen reeds in 1434 van de bisschop het bestaande veerpachtte 1).Waarom moest Dalfsen zolang van een brug verstokenblijven? De hoofdreden zal wel zijn. dat het kerspel Dalfsenzelf niet in het bezit van de veerstal over de Vecht was. Dezewas n.L’In handen van Huize Rechteren. dat het recht van het veer van de bisschop van Utrecht gekregen had; warméér is nietbekend. maar het moet lang vóór 1376 zijn geweest. HuizeRechteren had een flinke opbrengst uit het veer. die toenamnaarmate het aantal bewoners van het kerspel Dalfsen groeide.zodat wel te begrijpen is. dat tenslotte maar node afstand vande “heerlijke rechten” van het veer werd gedaan. Ook ligtDalfsen niet aan de hoofdverkeerswegen. vroeger niet en nuook niet. Het veer was dus alleen maar van plaatselijke betekenis.De bronnen waaruit we voor dit artikel konden putten. zijninhoofdzaak te vinden in het archief van het kasteel Rechteren(invent. no. 862-878).1) Jhr. Dr. D. P. M. Graswinckel: Het oud-archief de,’ gem~ente Ommen,invent: nO.Hl en 444 (Verslagen Rijksarchieven 1927. deel II).Vgl. G. Steen en W. Veldsink: Geschiedenis van Ommen, blz. 12,VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)136Er waren vroeger twee veren: het Grote Veer en het KleineVee.r. Het Grote Veer wordt ook wel het HogeVeer genoemd,omdat het hoger op, stroomopwaarts boven het andere veer lag.Het was het voornaamste veer en dus ook ..het Veer’·, hetDalfser Veer. Het diende voor het overvaren van personen enwaqens en vee van het gehele kerspel en ook van vreemdereizigers.~/ Het Kleine Veer echter was alleen een personenveer en wel// speciaal voor boeren uit de buurtschap EPImen, het EmmerVeer. Het ‘werd ook wel het lege (= ‘lage) of Neder-Veer ge~ noemd, in tegenstelling tot het andere veer, omdat het lager,stroomafwaarts was gelegen. Dan draagt het-ook de naam vanhet Nije Veer en in samentrekking Nierveer of Neerveer. Dezenaam duidt er dus opvdat het veer yan latere datum is dan betGrote Veer. Uit een charter van 1376 blijkt, dat het Neerveerbij Emmentoen al enige tijd bestond.In genoemd jaar heeft n.l. de bisschop van Utrecht, Arendvan Hoorn, een geschil beslecht tussen ridder Frederik van derEze, heer van Rechteren en zijn veermanê] te Dalfsen aan deene zijde en de veerman van Emmen aan de anderezijde. Dezeveerman zal jaarlijks een emmer boter moeten geven aanFrederik van der Eze of zijn erfgenamen. Hij moet dan de boerenvan Emmen gratis overvaren, maar voor de anderen maghij een veergeld berekenen (zie Bijlage I).Rùim een eeuw later was de Emmer veerman opnieuw nalatigin het betalen van de emmer boter aan de heer vanRechteren,waarom deze de veerman gerechtelijk liet panden. Het pleidooivan Johan Henricks 3) , de ..voorspraak” of advocaat vail jonketvan Rechteren, voor den richter van Dalfsen gehouden, is’nog. ,’.’2) in middeleeuwse oorkonden kan “veer” ook de betekenis hebbenvan “veerman”. .3) Het stuk is in de inventaris van het kasteel Rechteren (regest 58) abusievelijk op 1385 in plaats van 1485 gesteld. De advocaat JohanHenricks komt o.a.’ voor in 1485 (Tijdrek.enkundig register van OverijsseZIV, 429) en de richter van Dalfsen, Lubbert Hertgers, in 1478(Tijdr. Reg. tv, 327).,VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)137bewaard gebleven (zie Bijlage II). Het geschil werd uiteindelijkin hoger beroep in de Klaring beslist en jonker van Rechteren,dank zij de overgelegde brief van bisschop Arend van Hoorn,in het gelijk gesteld terwijl de buren van Emmen wegens onrechtepandwering in een boete werden veroordeeld 4) .In het midden der 16e eeuw is er in de marke Emmen “twisten schillinge” geweest tussen Frederik van Keppel en de boe,ren van Emmen, over het Nierveer. Besloten werd, dat de erfgenamenop de brinkspraeke het veer verpachten zulle~ aaneen “goede” man van zes tot zes jaren, die de boeren goed moetbedienen met het overvaren. Men zal een pachtbrief opmakenen daarin tevens vermelden, dat de veerman niet meer beesten(koeien) op de “holle weg”, een weide, mag houden, dan tweeof drie, die van hemzelf zijn. Ook zal hij niet meer gansen,eenden of hoenders mogen houden dan van elk drie of vierstuks.Voorts moet de veerman de .Redewech”, die beneden langsFrederik van Keppels land gaat, steeds. voor hem openen enwat er verder nodig is te doen.Vervolgens wordt er op gewezen, dat van Keppel’s huis voorhet grootste deel op de veergrond staat. “Maar zo lanq de erfgenamenhet goedvinden, mag het er blijven staan en de veermanzal moeten trachten van Keppels grond zoveel mogelijkte mijden.Ook zijn dan de erfgenamen nog overeengekomen, dat déhcltsprake, voortaan beginnende in het jaar (15)46, bij elkemeierman om beurten zal worden gehouden en dat met de hofte Emmen zal worden begonnen, terwijl de veerman steeds moetzorgen, dat een ton bier worde gekocht voor een [oachimdaalder.En omdat Frederik van Keppel’s huis op de grond vande erfgenamen staat, zal diens meier (pachter}, die tevens depachter van het veer is, een goede schinken geven. De land-4) Judiciaal van David van Bourgondië, 8 Aug. 1492 (Tijdr. Reg.)IV,564).VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)138heer van dit erve, Frederikvan Keppel, heeft dit goedgevonden.En de meier, waar de holtspraak gehouden wordt, zal dezeschinken laten klaarmaken en dan zullen de meiers ieder voorhun landheer kost en brood meebrengen 5).De voornoemde bisschoppelijkebriefheeft ook later nog her..haalde malen dienst moeten doen. Zo kwam deze brief vaakter sprake voor de schout te Dalfsen in de 17e en I8e eeuwom de heerlijke rechten op de veerboter te kunnen aantonen,als de inwoners van het schoutambt Dalfsen weer eens weigerachtigwaren deze veerboter te geven.En het laatst moest dit toevallig bewaard gebleven oude perkamentendocument uit het jaar 1376 in 1812 voor de prefectvan de Monden van de Ijssel aantonen, dat de’ graaf vanRechteren dat recht reeds sedert de 14e eeuw bezat.OVER ENKELE PACHTERS EN VEERLUI VAN HETGROTE EN HET KLEINE VEERIn het voorgaande hebben we reeds met een veerman vanhet kleine Veer kennis gemaakt. Het was Werner Wyggerts.Maar van deze is geen pachtbrief bewaard gebleven.De oudste pachtbrief dateert van het jaar 1525. In dat jaarverpacht Catharina van Opijnen, weduwe van Rechteren, aanJohan Seep, diens vrouw Helle van Nergennae, en aan EskenBensinck en diens vrouw Katharina het veer te Dalfsen, gelegenin de buurtschap Milligen voor de tijd van 18 jaar, tegeneen pachtsom, die gedeeltelijk uit geld en gedeeltelijk uit boteren ganzen bestaat (zie Bijlage III).Het huis en herberg “het Oude Veer” lag ongeveer op deN-W hoek van de viersprong aan de Stationsweg. De dijkwas er toen nog niet, deze is van later datum. Op de oudste5) Zie: het Markeregt van Emmen, art. 41-43 (Overijss. stad-, dijken markeregten, derde deel, tweede stuk). _Het afschrift in het archief van Rechteren (invent. no. 865) is van1661,door Johan ten Velde, uit “een oud boekien, getituleerd: Statutender beurschap Eme in het Kerspel van Dalfsen”.VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)139kadastrale kaart van Dalfsen is het huis getekend in het verlengdevan de Rechterse dijk gelegen. Het zal wel afgebrqkenzijn met de aanleg van de dijk en straatweg van het kruispuntnaar het westen.De pachters huurden hiermede dus het erve en goed “HetVeer” te Dalfsen, met daarbij behorende zoweloude als nieuwegronden, hoge bouwlanden en lage weiden, alles gelegen in debuurtschap Milligen. De pachters zullen er voor moeten zorgen,dat huis en hof, hooiberg en schuur goed worden onderhouden(“in raecke en daeke” houden) . Rake is het vlechtwerktussen de vakken, de wand dus. Dit vlechtwerk van rijshoutwerd met klei bestreken. Het was dus niet sterk en had welonderhoud nodig. Het dak is het rieten- of stroodak, datookgeregeld gerepareerd moest worden.Ook-zullen ze de veerdienst getrouw verrichten en de mensengoed ten dienste staan, alles naar ouder gewoonte.Het land, dat tot het erve behoort, zowel de hoge als de lagelanderijen, zullen behoorlijk moeten worden bemest, .bezaaid enbebouwd, zulks met het oog op de tienden en garven, die ervan moeten worden gegeven.Het haverland eist nog een bepaalde methode van cultuur.Het mag maar twee jaar achter elkaar met haver worden bezaid,om daarna twee jaar als weide te dienen, zodat hun duseen wisselbouw van twee jaar werd voorgeschreven. Ook alweer, zoals dat van ouds her de gewoonte is geweest.De pacht bestaat dan uit een Heeren pond, met St. Maartente betalen, voor de “Weerd”, d.i. een lage weide langs deVecht; 30 olde Vlaamsen, met Kerstmis te geven voor eenofferpenning; 2 vat boter. Betalen ze deze met St. Maarten,dan mogen ze hiervoor de boter nemen, die zij als veergeld vande bewoners van het kerspel krijgen, de z.g. veerboter dus. NaSt. Maarten moeten ze goede Meiboter geven. Verder nog een.vette St. Maartengans of twee magere. _En mochten ze niet op tijd de pacht voldoen, dan is de vrouwevan Rechteren gerechtigd, het erve aan iemand anders te ver-VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)140huren. Ook zouden er nog de artikelen aan het pachtcontractworden toegevoegd. die er in dat van Berend stonden. maardeze worden niet vermeld.Aan het slot der huurcedel is kort daarop bijgeschreven. datin 1532 Otto van Rechteren het Veer voor 20 jaar aan EskenBensyck en zijn vrouw heeft verhuurd. – Deze is dus nu alleende veerman. Het is mogelijk.dat het andere paar zich teruggetrokken’ heeft. doordat ze te oud waren geworden of in:”middels overleden waren.Hoelang Esken Bensink op het Veer gewoond heeft. wetenwe niet. Hij heeft een zoon gehad. Johan of Jan Eskens, die ophet Veer geboren is. omstreeks 1527. en er 16 jaar gewoond.heeft. Johan Eskens 6) moest in 1597. toen hij omtrent 70 jaaroud was. als getuige voor het gericht verschijnen. voor de even-” eens verschenen Adolf van Rechteren en met nog HillebrandSmit (72 jaar) en Rotger Stoffels (69 jaar). ook als getuigen.De heer van Rechteren moest toen kunnen aantonen en be~wijzen. dat het Veer – en eveneens nog twee weerd-erven mettwee ‘herbergen – geen belastingen behoefde te betalen. In deze kondschap zegt Johan Eskens dan. dat hij nooit gehoordheeft. dat er enige schatting. accijns of anderszins betaaldwerd. Toen er enige jaren geleden op het land “swarichheit enschattinge sie gelecht” • toen werden van zijn vader zaliger de~ koeien in beslag genomen omdat hij geen belasting wilde betalen.Maar later kreeg hij ze weer “kost~ en schadeloos” terug.Tevens verklaarde hij. dat het “ein keizerlijk frij veer genoemthadde plegen
te worden” en als zodanig dan “gefreyt”. vrij
was van alle lasten. Ook behoefde het geen land- of heerendienstente verrichten.Deze Johan Eskens woonde toen waarschijnlijk niet meer ophet Veer.Vier jaar later. in 1601 7) wordt er als bewoner van het Grote’
6) Archief kasteel Rech.teren, inventaris no. 867.7) Annotatie der erVen, oottersteden ,en pachters van Salland in 1601 (z.g, verpondingsreglster). Staten-archief no. 2455.VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)141Veer opgetekend: Maarten op ’t Veer. Het erve had een qrootte van drie mudde gezaai en dan nog het weldeland voor .zijnkoeien. Hoeveel hij betalen moest. wist hij niet, omdat hij daarvoorhet veer moest bedienen.Dezelfde Maarten Coertsen of Coendersop ’t Veer vindenwe in de copie van een kondschap 6) over het Veer, die betreft bovenvermelde vrijstelling van belasting. Ze is vermoedelijkvan 1603. Den 5 December moest Juff. Margaretha van Munster, wed. van wijlen Jonker Zeger van Rechteren (overledenin 1603). voor het gericht verschijnen om de boven ge~ melde vrijstelling te kunnen bewijzen. Ze was door Jonker vanRaesfeld tot den Ruytenberg gepand. Maarten Coenders bewoonde als meier het Veer en moest kondschap geven dat hetVeer altijd vrijgesteld was geweest van accijnzen. Mede werdentoen vertoond de ..lofwaardige condschappen van Hille’:’brand Smit, Jan Esken en Rutger Stoffer”, bovengenoemd.In genoemd verpondingsregister van 1601 is er voor het Nierveer geen bewoner genoemd. Er staat aangetekend: Nijenfeerskotterstede den Corbelt, ses muddes gesey end een koeweide,umtrent vier muddes haverlandts, gift Arent van Dulman ses mudde roggen, nu geseyet vier mudde.Keren we nu weer terug naar het grote Veer, dan hebben wedaarvan weer een pachtcontract uit 1626. Jan Essehens is nu de pachter. Behalve de vroeger ook genoemde hoge en lagelanderijen, wordt er nu ook nog 4 morgen land aan toegevoegd,gelegen in de mars te Wijthmen. Deze grond had de weduweHaverink tot nu toe in gebruik. Hij moet aan pacht betalen: 210gulden, één vat qoede Meiboter (of hiervoor 65 keizerguldens ) ,een voorbede van 100 gulden aan de landheer en een rozenobel aan de vrouw -een rozenabel is een oude Engelse goudenmUl1\t,met de afbeelding van een roos er op, die later ook inNederland werd geslagen. De waarde was ongeveer f 12.-.In 1638 is er al weer een andere pachtef van het grote Veer. Werner Hendriksen heeft het dan gepacht voor jaarlijks 233goudgulden à 28 stuiver, een vat goede meiboter en 6 daaldersVORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)142voor de smalle tienden. Hij heeft het er langer volgehouden·dan zijn voorganger, ondanks de hoge pacht die er van hetVeer betaald moet worden. Hij zal daarvoor wel de veerboterhebben mogen houden, die hij moest beuren. Een later pachtergeeft veel minder pacht, maar heeftdan ook geen recht op dezeveerboter. Werner Hendriksen op dieVecht was in 1660 nogmeier van het hoge en ook van het lage Veer. Hij was toen een60 jaar oud en had al 32 jaar op het Veer gewoond.In 1689 leeft hij nog en is dan 86 jaar oud. Warner van derVechte, de oude veerman, moet dan een verklaring geven hoede “Kerkdijk” aan zijn naam gekomen is. De Kerkdijk looptvan het grote Veer naar de Millinger es en deze dijk is door dehuisluiden. bewoners van Lenthe, Rechteren, Millingen enHessum op order van de graaf van Rechteren aangelegd engemaakt speciaal met het doel, dat diegene. die van de zuidzijdevan de Vecht, bij hoog water naar Dalfsen ter kerke willengaan, er met droge voeten zouden kunnen komen. Daarom“Kerkdijk” genoemd. Het recht tot het maken van dezedijkberust bijde heer van Rechteren. .Reeds een tweehonderd jaar vroeger wordt deze Kerkdijkgenoemd. In 1483 (Archief Rechteren: inventaris no. 1049.Reg. no. 333) n.l. verkoopt Egbert van Millingen een stuk landaan Frederik van Rechteren dat bij de Vecht ligt. aan de Berggrenst en zich uitstrekt langs de Kerkdijk. het onaanzienlijklandweggetje. dat men nu nog vinden kan van de straatweg,de Rechterse dijk, recht naar de spoorwegovergang ten oostenvan het station lopende en van daar naar de Millinger Es langsde Wagenkolk. Deze Wagenkolk is een heeloude Vechtarm.Vermoedelijk een zoon van deze Werner pacht in 1663 hetVeer. Het is Hendrikus op die Vechte. De pacht gaat met Petriin en bedraagt 200 Keizer gulden voor het laqe.Iand en voorhet bouwland de garve. n.l. van vijf. twee. verder een vettegans, twee paar hoênders en een paaschwegge [paasbrood}.”Het hooiland. genaamd het “Eiland” valt buiten de verpachting.omdat de schout het in pacht heeft. Verder wel het land”VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)dat Steven verleden zomer gescheurd heeft, Toekomende ende daarop volgende zomer moet het weer met haver bezaaidworden. En dan moet hij op de twee achtereenvolgende jarenweer een blok scheuten dat in langen tijd niet gescheurd is geweest.De laatste twee jaar, van de zes jaar huur, m,ag hij inhet geheel niet zaaien en moet hij de Woest (de Weerd?) in, het geheel weiden. Hij moet zorg dragen dat het bouwland op’tijd wordt bemest en gebouwd (geploegd). Verder moet hij hetgrote en het Neerveer bedienen, van het huis moet hij “wa:.ntenglote dichte holden”, benevens het bakhuis en de berg dakdicht.De meier, die op het-Veer woont moet ook op de beesten enpaarden Ietten. dat deze geen schade veroorzaken in ,de twijgweertbij het huis. En dan mag hij evenzoveel turf gravenals de andere meiers in het Rechterse veen,plaggen maaien in hetveld en peerden en beesten naar het Daimsholt drijven, zoalsaltijd op dit erve gebruikelijk is geweest (29 Januari 1663).Voor het erve Neerveer vinden we een huurcedel van hetjaar 1652. Willern Jansen huurt het dan voor 2 mud haver, eenvette gans, een paar hoenders jaa
rlijks, met de hof en het Iaqe
land. Uit het bovenstaande huurcontract van Hendrikus op die’Vecht, volgt, dat de bewoner van het Neerveer nièt het kleineveer meer bedient,Hendrik op die Vecht schijnt er niet lang gewoond te heb- /./ben, want in 1684 pacht Gerrit Jansen het Veer. Hij geeft dan , ~van het bouwland de garven, te weten van de vijf twee. Verder’van elke koe die hij weidt, 6 goudgulden en van ieder paard 12.Het bedrag voor de kalveren zal nog nader worden vastqesteld.Het geld, dat hij van vreemde passagiers van het veer beurt,is nu voor de pachter zelf. Maar hij mag verder niets meer genietenvan de regaliën (landheerlijke rechten) van het Veer.Op 18 Februari 1687 wordt er al weer een nieuw huurcon- /tract opgemaakt. Het .is de reeds IJenoemde Gerrit Jansen op: /–;:.:.het Veer te Dalfsen, die het erve of Grote Veer pacht, gelegen W.t- ri (,0- – /.
in de buurtschap Millingen en wel voor 30 keizer gulden, voor “,•.e.:….het gerS’tzaad uit vijf twee en van ieder koebeest zes goud-143e1‘—-/> -pA~!¥’~ ..z,~~~ r/VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)144gulden. Van de paarden, die hij meer dan twee heeft, zal hijook moeten betalen. En dan nog een vette gans,een paar hoendersen alleen dit jaar een vetten weer (ram), wanne-er hij dezebeschikbaar heeft. Verder moet hij de “Weerd”vreeden, d.i.omheinen. De Weerd is n.l. een weideland langs de Vechtengrenst met zijnwestelijk einde aan het Grote Veer. Ten westen-hiervari ligt dan ook nog het Veerland.~- In 1784, 27 April. zijn de condities en voorwaarden opqe- ., maakt voor een nieuw verpachten van het Grote Veer, ofhetrecht van overvaren over de Vecht voor Dalfsen met schuitenals met scholden, zoals dat van ouds her gbruikelijk is ge~weest. Maar dan met die verandering, dat de ingezetenen vanhet schoutambt Dalfsen, die niet vetkiezen met veerboter. –~rogge ofchaver te betalen, nu het gewone veergeld iedere maalals ze overvaren mogen betalen. Ook is nog één van de voorwaarden,dat de pachter vrij moet overvaren wat met de wagenvan Dalfsen naar Rechteren of terug moet worden gebracht.Verder mogen de bezitters van het Huis Rechteren .en “allederselver gezelschappen en domestiquen met hare personen eng·oederen” en oak die van Huize Ruitenberg en hun meiers hetveer vrij gébruiken. Het onderhoud van schuiten en scholdenkomt verder ten laste van de pachter. Ook debomen, die hijnodig heeft bij het overvaren van schuiten en scholden moethij zelf aanschaffen. En de schuiten en schalde moet hij rein engoed onderhouden, het veer ook vlijtig en goed bedienen zon ….der klachten.Op deze voorwaarden is Derk Lefers dan veerman gewordenen meier van het Grote Veer voor 75gulden pacht per jaar 8) .Hoelang hij veerman geweest is, weten we niet. Er is ondertusseneen andere tijd gekomen enmet veledingen die vanoudsher bestonden, is gebroken, toen de Fransen.in ons land kwamen.Wel is de graaf van Rechteren in het bezit van zijn veer-8) Hetmerendeel der genoemde pachtcontracten in invent. no. 865Archief· kasteel Rechteren.·VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)145stal gebleven. al moest hij in 18-12voor de prefect van de Monden van de IJssel kunnen aantonen, dat hij in het bezit van dierechten was. hetgeen hij toen kon bewijzen door die bisschoppelijkebrief uit het jaar 1376.De Veerstal bestond in 1812 uit:l e. het grote Veer. waarmede vervoerd kunnen worden: metde veerpont (scholde) rijtuigen en personen en met een schuitaileen persenen of vee.De pacht van het grote Veer bedroeg toen 159 gulden. 12stuivers en het huis is verhuurd voor 45 gulden per jaar.2e. het Kleine Veer. ook wel genoemd het Nijeveer of hetNierveer. dat alleen maar bestemd was voor personenvervoermet schuiten. De opbrengst van dit veer is vanweinig betekenis.terwijl de pacht met gebruik van het huis. schuur en erf75 gulden per jaar bedraagt.OVER DE VEERBOTERVolgens de verplichtingen “van olds her”. moest ieder huisof erve in het kerspel Dalfsen gelegen. elk jaar vier pondboterbetalen als veergeld. de z.g. “veerboter”. Daarvoor hadden dande inwoners van het kerspel vrije overvaart over de Vecht. maarechter niet vaker dan twee keer per dag en dan alleen over hetGrote Veer. Het Kleine Veer was alleen voor de bewoners van. de buurtschap Emmen bestemd. En deze behoefden geen veerboterte betalen. een enkele uitgezonderd. Men vindt tenminste’in de registers van de Veerboter geen boeren uit Emmen ge~noemd. De vreemdelingen. d.w.z. de mensen die buiten hetkerspel Dalfsen woonden. de z.g. buitenman. moest veergeldbetalen.Gedateerd 12 Augustus 1733 vinden we een lijst van hetveergeld voor het Grote Veer: .Een buitenman met wagen en peerden met de scholdeover de Vecht. per keer 6 stuivers. zonder voor die personen,die daar op zitten iets meer te nemen. En hij laagwater er door kunnende varen. 3 st (uiver) .VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)146paard of ander bestiaal, met de scholde, 2 st. en d”ïiardoorgedreven of gereden wordende, 1 st.schaap, varken, gevaren 4 penn(ingen). gedreven halfte veel.met de schuite van Martini tot Mey: 8 penn. en inmiddels(daartussen) 4 penn.De binnenman als hij veerboter of zaad geeft, is vrij, doch . mag met de scholde niet vaker dan twee keer overvaren.Desgelijks zijn ook vrij alle militairen.een karre …… 3 st.een chaise met 1 paard id.. en meer als één paard daarvoor ..•… 4 st. en daardoorvarende de halfscheid.Aan het Nierveer of elders geen bestialen laten over- .zetten of overdrijven, of hij moet dit aan de veerman vanhet Grote Veer betalen.Iemand die vrij van veergeld is, mag geen uitheemsebeesten (koeien van buiten het kerspel) of schapen onderzijn eigen mengen.Vaart met hoog water de veerman zijn woning voorbijmet de schuit, dan mag hij van iedere persoon 1 st. extranemen.Opmerkelijk is hierbij, dat het in de zomermaanden de helftgoedkoper. is, maar dat dan de wagens zelf door de rivierkunnen rijden en dat de beesten er door gedreven worden. Het·water was dan wel bijzonder laag.Met hoog water in de winter betaalde men meer, vooral alsde -veerman dan nog de aanlegplaats voorbij voer.Voor de mensen, die vaak van het veer gebruik maakten, wasde betaling van de veerboter niet zo’n groot bezwaar. Maar erwaren ook vele personen, die zelden of nooit naar de overkantvan de Vecht moesten en voor die was het wel een onaange~name belasting. Ook al daarom, omdat men dit boterrecht .niet~on afkopen of zich ervan ontdoen door te zeggen dat menwel telkens betalen zou als men overvoer. Wel washet moqe-VORG, Verslagen en mededeelingen 70 (1955)147lijk inplaats van de boter rogge te geven (n.L 5 spind) of ookwel één gulden aan geld. Men kan ook half boter half roggegeven. Dit werd door enkele boeren dan ook gedaan.Maar toch: het boterde niet erg met de boter. Het voldoenvail de veerboter vlotte lang niet al te best. Vooral iri het laatstvan de 17e eeuw vindt men herhaaldelijk de aantekening: “moetvele jaren nabetalen”. Er zijn sommigen, die in geen 20 jaar

Artikel delen: