DALFSEN – Of dit de mooiste route is om het Vechtdal te zien weet ik niet maar los daarvan op zich zelf meer dan de moeite waard. Gezien de totale afstand kan men dit het beste per fiets doen hoewel de tocht langs rustige wegen gaat die ook zeer wel te voet begaanbaar zijn. Een deel van de tocht kan alleen per voet wanneer het lange tijd droog geweest is en het zand op de paden zwaar van rulheid. Maar daar staat hieronder ook een alternatief voor.

We beginnen de tocht in Dalfsen. Dalfsen is van oudsher een meer- en veerplaats waar veel schippers woonden die de Vecht op en afvoeren met goederen waaronder Bentheimer steen die veelvuldig in de bouw van kerken en huizen werd gebruikt. De steen is herkenbaar aan de lichte okerkleur. Het is een zandsteen die na een aantal eeuwen poreus wordt zoals te constateren aan de Grote Kerk die centraal in de oude dorpskern staat. Arriveert men met de trein dan ligt het dorp op zo een vijf fietsminuten van het station. Met de auto komend is parkeren geen probleem en er hoeft nergens betaald te worden.

In het dorp zijn een aantal interessante lokaties voor een bezichtiging. Allereerst de Grote Kerk. Deze is  geopend voor publiek op dinsdagmiddag en zaterdag en ter plaatse is een informatiefolder over de bouw en wat dies meer zij.  Vlakbij de kerk staat een oud pandje geheten de Gruttemolen.
In de oude synagoge (Julianastraat 18), thans niet meer als zodanig in gebruik, zijn dikwijls kunsttentoonstellingen.  Verder is er nog het schildersmuseum Eppie Meesters. Het gaat hier om een particuliere verzameling ambachtelijke schildersgereedschappen.
Het Vechtdal was jarenlang een geliefde plek voor adellijke families. Aan de rand van het dorp bevindt zich nog  het de zo geheten Ruitenborg of te wel het huis ter Leemcule. Mogelijk dat deze naam verwijst naar de  Middeleeuwen en daarvoor toen er ter plaatse leem werd gewonnen voor de huizenbouw. De naam van de familie Ruiten heeft een relatie met de kern Ruitenveen waar deze familie een concessie had om turf te steken. Het huis staat aan de Ruitenborgweg nr.2

Gaan we daarna terug naar de Kerk dan beginnen we de tocht oostwaarts het plein af en komen na een honderd meter aan bij de Rondweg. Deze steken we over, gaan een korte afstand links en dan rechts. Het fietspad voert over de dijk en we hebben hier een mooi uitzicht over dit deel van het dal. In de uiterwaarden wordt wel mais verbouwd maar het is in de regel hooiland. Schuin naar rechtsvoren is in de verte het kasteel Rechteren te zien  waar we voor het einde van de routes dicht langs zullen komen. Na een halve kilometer buigt het pad twee keer  linksaf en komt het uit op de Brinkweg. Deze weg volgen we in oostelijke richting (dus rechtsaf slaan) en bij  de hoek naar links bevinden we ons op de Oosterdalfser es.  Dan rijden we door de Keizersteeg in. Of er vanuit de naamgevers weinig was met de Keizer is niet bekend. Wel dat er in dit deel van Overijssel een verschil was tussen stegen en straten. De laatste waren verhard en de  stegen en paden waren zand. Naast de zandweg ligt nu een goed te berijden fietspad. De weg bocht dan naar links en deze volgend komen we weer op de verharde weg en slaan dan rechtsaf, de De Stokte op. Aan de linkerkant ligt de Welsumer es. We passeren meerdere keren oude dijken. De weg volgend zien we aan de rechterkant op een honderd meter van de weg een piepklein Sallands boerderijtje. Veel meer ruimte dan voor een bedstee, tafel en wat stoelen lijkt er niet als er ook nog koeien bij hebben gestaan. Bij de laatste dijkovergang zijn we bij de oude vuilstortplaats. De Gemeente Dalfsen wil daar in de toekomst een veer naar de overkant leggen. Deze is er nu nog niet dus gaan we door. We hebben in het verlengde van de Stokte dan over de Oude Oever gaande een heel mooi uitzicht over het Vechtdal. Merk op dat de weilanden niet overal vlak zijn, maar dat er nog resten van oude rivierduinen liggen en ook zien we nu langzaam verlandende afgesneden stukken van de voorheen sterk meanderende rivier. Aan de linkerkant ligt de oever nog een meter of meer hoger dan de weg. Straatnamen als Haringweg en Frankenweg doen de bellen van onze fantasie rinkelen. We rijden nu langs de rand van de Leusener es.
Aan het einde van de Oude Oever bevinden we ons vlak bij de stuw. (afstand nu ca 8 km). Om bij de stuw te  komen nemen we aan het einde van de Oude Oever de afslag naar rechts en vervolgens weer de eerste afslag  rechts. De stuw is een belevenis op zich wanneer er veel opperwater is dat wordt gespuit. Het geluid is zo vol
dat gewoon met elkaar spreken dan onmogelijk is. En het bulderende water ruikt op de stuw staande heerlijk  fris. Tussen de stuw en de sluis is een vrijplaats onder de bomen met tafels en banken. Daarna gaat de route  verder over een fietspad tussen de weilanden door. Aan de linkerkant zien we een oude nu afgesneden meander. Het is een water waar veel watervogels te zien zijn. Aan het eind van dit pad ligt Vilsteren. Huize Vilsteren is niet te bezichtigen maar de buitenkant is al bepaald fraai om te zien.
Van Vilsteren gaan we vervolgens de Vilsterense Allee in. Bij de boerderij ligt een zandpad rechtdoor vanaf de  verharde weg die leidt naar de (deels natuur)camping. Daar nu de verharde weg volgend in een knik naar rechts gaan we over het spoor van de spoorlijn Zwolle Emmen en komen dan bij de kruising met de Hammerweg (d.i de weg naar Den Ham). Dit is een van de oude middeleeuwse wegen die voor een deel op het traject Zwolle – Nijverdal en verder lagen. Hier rechts afslaan is de moeite waard. Het is evenwel af te raden als het geregend heeft want dan is het zandpad waarschijnlijk erg modderig. Kiest men evenwel voor deze weg dan heeft men een ervaring op zich. De weg gaat rechtdoor naar het westen maar indien men op de kruising met het Vilsterse Kerkenpad linksaf gaat dan is daar een van de laatste stukken heide van Salland te zien. Er komen kennelijk zo weinig mensen dat er zelfs geen bankjes staan. In de winter is het een zompige boel. De weg komt na een kilometer of anderhalf uit op de Vlierhoeksweg. Hier slaan we linksaf tot aan de Schaapskooiweg waar we rechtsaf gaan. Volgens een legende is deze omgeving bekend om de regelmatige verschijning van Witte Wieven. Deze vrij drukke binnenweg maar voorzien van ruime fietsstroken rijden we uit en slaan dan bij de weg naar Lemelerveld (de Damsholteweg) rechtsaf af en rijden ook deze helemaal uit tot aan de Rechterense Dijk. Rechts ligt dan het schitterende kasteel van Rechteren dat we op de heenweg vanuit de verte al zagen ( afgelede afstand nu circa 19 km)/

Wil men niet over de onverharde Hammerweg dan fietst men na de kruising met de Vilsterse Allee rechtdoor tot aan de kruising met de Schaapskooiweg en gaat daar dan rechts. Dat komt ook uit bij het kasteel Rechteren. Vanaf daar kan men dan westwaarts (linksaf) gaande meteen naar Dalfsen, maar ook even terug, het spoor weer over en bij de eerste boerderij rechtsaf. We bevinden ons dan op de Diezerweg die historisch in het verlengde ligt van de Oude Hammerweg. Dieze staat voor een oude wijk en waterstroom in Zwolle en ook deze weg zelf is oud. De tocht gaat eerst door het Rechterense Veld dat nu geen heide meer is maar al jaren bebost. Het is een aangename rit over een windluw fietspad dat zich een paar kilometers prettig laat berijden. We arriveren op zeker moment in het Sterrenbos (waar een camping en een prachtig horecabedrijf (Het Boskamp)  midden in het bos is). Er zijn hier diverse afslagen rechts richting Dalfsen maar wie nog iets bijzonders zien wil die fietst na de kruising met de Heinose weg door de Blauwe Dijk op naar het gehucht Hoonhorst. Een horst is een geografische term voor een hoger gelegen landsdeel. Er liggen hier diverse grote landhuizen maar deze liggen allemaal te ver van de weg af om niet meer dan een glimp van waar te  kunnen nemen. Wat deze oude kern de moeite waard maakt zijn de kleine boerenhoeven aan de Blauwe Dijk en de Tibbensteeg. Deze zijn bijzonder van architektuur in vergelijking met andere hoeven in Salland en ook zien we aan de steen dat ze speciaal zijn. Het zijn net miniatuur heerlijkheden. De kern Hoonhorst heeft sinds een jaar de molen weer terug. Een paar honderd meter buiten het dorpje ligt aan de Zwarteweg een b&b.
Vandaar rijden we door naar de Poppenallee en slaan rechtsaf tot we Dalfsen weer zien liggen (een afstand van ongeveer 3 kilometer) of gaan terug naar de Heinoseweg. Net voorbij de kruising met de Sterrebos weg gaat de weg de Mars Wetering over. Het water is heel schoon en nodigt op een warme dag uit voor een verkoelende duik.
De weg volgend richting Dalfsen (iets meer dan 3 kilometer) ligt daar prachtig te zien het huis Van Dedem, in  de 17e eeuw verveners en stichters van Dedemsvaart. De Heinoseweg is ook een oudje. Dat is te zien aan de holle vorm. De weg is door het jarenlange gebruik lager komen te liggen dan de velden ernaast.
De weg loopt langs de rand van de de Millinger es.

Men kan de route verkorten of uitbreiden. Het eerste betreffende ligt bij Vilsteren aan de rechterhand. Dan  fietst men daar de Rechterense Allee op en kan eventueel dan nog een stukje van de fraaie Markerweg meenemen. Heen en terug op Dalfsen is voor dit traject ongeveer 22 km. Let wel dat het laatste deel, dus voorbij Rechteren hoog op de dijk het met een van west tot noordoostelijke wind hard waaien kan.  De route over de Hoonhorst staan voor plusminus 33 km over alles en zijn veel luwer.
Wie niet terugschrikt voor een tocht van 40 kilometer slaat evenwel bij de kruising Vilsternse Allee – Oude  Hammerweg linksaf om dan uiteindelijk bij de Damsholterweg de Oude Raalterweg langs de flank van de Archumer of Lemelerberg te beleven. Deze weg is op de eerste plaats erg mooi om mee te nemen vanwege de natuur en fraaie doorkijkjes naarmate men hoger komt maar ook omdat de weg in befietsbare hobbels stijgt en weer daalt. Aan het einde trekt men dan nog een paar honderd meter door en kan dan linksaf de hele berg op, een niet te onderschatten heuse klim, met op de top als een kadootje het uitzicht van ruim 70 meter hoogte. Op de berg ligt een fietsnetwerk ingericht voor mountainbikers. Op de top staan borden met informatie over de berg en de flora en fauna. Aan de andere kant van de berg liggen twee natuurcampings.
Terug ( een snelheid van boven vijftig kilometer meetrappend de berg af staat zo op de meter en is dan echt een sensatie omdat het laatste stuk slechts weinig meer daalt en men daar uitrijden kan wat menig fietser die dit voor het eerst doet tot spontane vreugdekreten brengt) neemt men dan de Damsholterdijk naar links die dan na de verkeersweg (Deventerweg) overgaat in de Schaapskooiweg en weer aansluiting heeft met de bovenbeschreven routes.

Onderweg zijn genoeg pleisterplaatsen waar men terecht kan voor een p&p-stop, hapje en een drankje.
Bij de stuw: Mooirivier met een terras aan de Vecht en net voor de stuw op de camping een cafetaria.
In Vilsteren: hotel/restaurant de Klomp waar het goed toeven is op het tuinterras.
In het koele en rustige Sterrenbos: Café  restaurant en partycentrum Het Boskamp (kijk daar ook eens naar de unieke mogelijkheden voor activiteiten.
In Hoonhorst de oude Zaal Kappers.
Op de Rechterse Allee op een kwart Vilsteren-Dalfsen restaurant Madrid. Met speeltuin en een geschilderde goed lijkende replica van de Nachtwacht.
Op de top van de Lemelerberg het restaurant de Lemelerberg.
Op regelmatige afstand staan zitbanken.
In Dalfsen zelf zijn meerdere gelegenheden. Bij het station de uitspanning Het Oude Sation. Een restaurant aan de Vechtbrug, een pizzeria en een chinees restaurant aan het Kerkplein en een bistro naast de RK kerk. En natuurlijk ontbreken ook de kwaliteits frietuur en de dito verse viswinkel niet. De warme bakker heeft een
lunchroom.
Voor overnachting is er het Oude Klooster en het hotel bij de brug. Ook ligt aan de rand van het dorp loof en
lommerrijk de camping/bungalowpark Gerner op de Gerner es. Een paar adressen voor b&b zou best wel passen want vanuit Dalfsen zijn meer routes te maken over goed begaanbare en rustige paden, wegen en stegen waarvan de meeste windluw. Het enige stuk dat wat betreft wegdek wat minder is de Markerweg. Daar staat dan tegenover dat ook zijn charme heeft.

De routes zijn geschreven in gedachten een westelijke wind.
NB. Ten noordwesten van Dalfsen ligt nog de Ankumer Es. Deze is niet in de routes opgenomen.

Een paar algemene fietstips tot slot. Fiets niet op het bruut warme deel van de dag. Neem
fietsreparatiespullen mee want op deze routes zijn de enige fietsenmakers in Dalfsen en Lemele te vinden. Neem voldoende drinken mee op warme dagen. Inspanningen op warme dagen kosten daarbij veel lichaamszouten die u dus wel in u hebben moet en daarna weer moeten worden aangevuld anders loopt u een risico op zware krampen in de spieren. Mg zout is gezonder dan Na (oftewel keuken)zout. Dreigt er onweer dan kan men beter niet in de bossen schuilen maar in één van de hier boven opgenomen adressen van uitspanningen. Bekend is dat bomen gevoelig zijn voor blikseminslag en ter plaatse komen ook wel eens boven de grond rollende bolbliksems voor. Bij onweer geldt als algemene regel dat als de temperatuur na de bui aanzienlijk terug loopt het onweer uit de lucht is. Blijft het evenwel broeierig dan volgt gewoonlijk nog een onweersveld vooral als het in de avond is. Mocht u toch overvallen worden zet dan uw fiets met de standaard stevig in de aarde en ga er op uw hurken met de voeten uit elkaar op een halve meter ongeveer naast zitten.

Veel gezond plezier toegewenst. (bron Trouw)