Ten Broeke Mataramweg

Ten Broeke Mataramweg

DALFSEN – LENTHE- Gesprek met Gait ten Broeke aan de Mataramweg nr 2, daorveur B 106 en B 98 oaver vrögger. April/mei 2013, door omstandigheden pas nu, april 2014 kunnen plaatsen.  Gait is hier geboorn op 13 december 1926 en getogen zoas e deat zelf zegt, en al weer 60 jaar etrouwd met Riek Dekker, die kump van de Eikenlaan, toen ok gemeente Dalfsen, daorna Heino, nu Raolte.

Gait zien moeder was Geertje Berendina Jalink, ziej is hier geboorn op deze boerderiejplaatse, alsmede heur zus Dine en breur Toonoom. Opa Jalink is geboorn en hef ewoond in de kamer bie Habers, (waterhuis) daornao nog een poosie hier ewoond an de Mölnweg (noe Mataramwg) maar niet lange. Van hier bint ze vertrökken naor de Wolthaarshoek bie de brugge bie Lemelerveld in een huus van Nellies-Jan (Westenend) De vader van Gait kump uut Wiejhe (Wijhe).

Het veurige huus wat hier stund was riet gedekt en den is in 1915 offebraand, daornao is dit huus, dus nog in de eerste wereldoorlog herbouwd met slechte bouwmaterialn. Het metselwerk met kalk en zaand had gin enkele binding, met de hogedrukspuite vleugen alle voegen d’r zo uut. Laeter is het huus weer helemaol verbouwd. De schoele werd bezocht in Wiethem alsmede de kerke. De schoele stund an de grote weg, was de “schoele met de biebel “en is ebouwd in 1922.

Wiej gingn via een kerkpad, begonn bie de driesprong eerst langs de Blankenkolk en bie Noordman de weilandn en bouwlandn deur met “klimmen” ( oaverstappen oaver het prikkeldraod) en kwaamn dan uut in Wiethem. Richting Hoonhorst was ook een kerkepad, wiej ging van hier tut het bössie wat noe van Waterval is en links langs dat bössie leup een pad richting Hartkamp en kwaamn deur een ander bössie wat noe ollemaol weg is, uut op de Olde Vechtstege bie Peggink ofwel de Peggen enuumd, waor noe Willemsen woont. Die oale paden bint noe ollemaol verdweenn, vooral met de grote afgraving tussen 1960 en 1970. Mar ook de bössies en heuvelties bint noe ollemaol weg. Toen is er heel wat offegraam van de hoge grond langs de Olde Vechtstege.

Wiej häddn een boerderieje met ongeveer 4 ½ bunder grond, weiland en bouwland. Disse grond nuumden ze de “remmelsweide”. Opoe had ook een breur aan de Dalfserweg en dat was Remmels Mathe.

De Mölnweg ( noe Mataramweg) was oltied een zaandweg en een deurgaonde weg van Wiethem naor Dalfsen en veur de boern uit de Marshoek de kortste weg naor de smid Nijholt, laeter Veldhuus. In de winter was de weg heel slecht, bienao gin deurkomn an, diepe speurn en moddergaatn, mar laeter met de weengschave van de Gemeente, deur Keizer bestuurd, wel geregeld onderhoaln. Hij kon de weg zo goed rond leng en zo strak langs de boomn, det het water goed weg kon. Laeter met de verkaveling werd de weg offeslötten umdat de gaten te gevaorluk waarn langs het fietspad, dus mossn de boern noe helemaol umrieden.

Ooze buren waren o.a.Dieks Eilert, doorveur woonde zien va er al, zien name weet ik zo niet .

Dan verder Hartkamp, doorveur woonde daor Stoel. Hartkamp is hier bie-innetrouwd kwam onder Heino vandan, boerderieje de Klocht an de Dalfserweg, zien breur had daor nog lange een boerderieje. Verdere buurn waarn de gezusters Kris, wanneer die hier ekomn bint weet ik zo niet. Wel det hierveur een Holterman woonde.

De volgende is Habers, Habers, die had al een zunne ( geboren 1879), en is aeter etrouwd met weduwe Spiekerman (Spijkerman). Habers had net als opa een melkrit. Laeter woonde hier ok Pronk, mar hoe die situatie in mekare zit weet ik zo nie.

Op de Molnhoekweg rechts was Helmus van der Vegt, daor woonde ok nog een breur die zomer en winter met een lange jasse an leup. Misschien was e wel domine umdet er een stuk laand ligt det de name hef van Domineeslaand. Laeter woonde hier Bredewold etrouwd met Alie van Leusen, die goed de baas was. Noe woont hier Askamp en Bergman.

Verder links woonde Willem van de Vegt, biegenaamd de Kielhaze. Die name kreeg hij op een moment dat Dorgelo ( die had de jacht in deze omgeving ) aan het jaang was. Een haze wönn wel eraakt, mar kwam op het jappelveld vlak bie Willem terechte, die hem snel onder zienn kiel verstopten en naor huus ging. En de jachthond bleef mar rundjes draaien um Willem. Sinds die tied had hiej de biejname Kielhaze. Noe woont daor Be Kooiker.

Aan de rechterkaante was bakker Frederik van der Vegt, ok wel Frits. Dit is heel lange een bakkerieje ewes. Nao Frits hef hier nog een andere bakker ewoond. Daorna Lingeman, mar Lingeman hef nooit ebakkn, was een krudenier die met peerd en waang probeerden wat te verdienn. Rekkn er op dat die een slechte tied hebt ehad, te worsteln door de modderige zaandweeng als de Marsweg, de Twentseweg en de Mölnweg, noe Mataramweg. Soms gin deurkomn an. Het gebied van de Mars stund in de winter soms helemaaol onder water. Butenweeng wönn in die tied niet onderholden, pas toen de weengschave in beeld kwam kon er biej dreug weer eschaafd wordn.

De volgende boerderieje was een dubbele woning, iene kaante bewoond door een vriej gezel en ook Berend Jan van der Vegt. Dit deel van het huus wönn slecht onderholdn en lekte nogal. An de andere kaanten woonde Siem Zielman. De vrouw van Zielman was een van de Vegt. Hier teegnoaver stund veur 1900 de molle. Die is rond die tied offebrökkn. Op het olde mölnhuus woonde Grutters Gait Willem van de Vegt. Vandaor uut wönn de mölle bediend en de grutterieje. Daor teengoaver de woning van familie Post, “het olde muldersboershuus”, ok getrouwd met van de Vegt. Noe bewoond deur Bert Waterval.

Gaon we de Mataramweg in de eerste woning links woont noe Dunnewind, die is er bie innetrouwd, zijn moe was ook een van de Vegt. De olde boerderije is eind 70er jaoren offebrökken. De eerste rechts is een boerderije waor de familie van Lenthe völle jaoren hef ewoond, eerst Gait Jan, toen Berend Jan, noe de fam. Meiberg.

Daor teengaover woonden ook een fam. van der Vegte, was geen fam. van de molenaars clan. Disse man had een geheung as een olifant, mar fijne buurn. De Mataram was van de Vos van Steenwiek, een oud männegie det oltied met een stok leup. Volgens miej hef hij heel völle veur de boern ewerkt teeng het Waterschop Herfte. Hij had de zeggenschap aover de Emmer Tochtsloot en oaver het gebied van de Mataram. De Emmertochtsloot die leup van Den Berg tot an de IJsselcentrale.

Op de Mataram haaldn wiej in het najaor beukenblad um de bietnkoele of te dekkn, mar det mos oltied in goed oaverleg, we mossen minimaal een meter van de boomn ofbliemn. Wiej plaatsn schotten op een platte waang en zo haaldn wiej het blad op. Ja veur een bietnkoele van wel 15 meter, mar een probleem was het, as het in de winter hard weien, dan waarn wiej het blad zo weer kwiet en bevreurn de bietn alsnog. Wiej verbouwdn voerbietn voor eigen gebruuk, soms ook wel knolln, mar det zie je noe niet meer. Op disse kleiachtige grond wil olles goed grujn.

Het laand hierveur had de name Kleikoele, hier achter was de Gelder, dan was er nog een stuk dat Dammanslaand hiet en een stuk Westenbrink, was van de bakker Westenbrink uut Dalfsen.

Met de Horte hadden wiej gin contact. Ook was er in die tied gin ruumte veur een hobby.

Mijn opa werkte hier als boer, det heb ik laeter voortezet. Opa had hier ok nog een melkrit. Zo ongeveer in de 60er jaoren heb ik de boel op mien name kreeng. Opa hield ok nog wel van streupen, mar offe daor zo goed in was weet in nie. Wel ging hij in de wintermaonden smons al vrog op pad, mar als e trugge kwam was hiej zo kold det hiej de voetn in de aom van het fornuus leng um op temperatuur te komn. Ondanks det hiej meestal wel drie paar sokken aover mekare an had.

Ik heb van dienst vriestelling ekreeng omdet ik in de boerderieje onmisbaar was, dat was direct nao de oorlog. Dat ging toen ok heel makkelijk. Als ik gin vriestelling had ekreeng denk ik dat mien leamsloop er heel anders had uutezien en was ik nooit boer ewordn. Ik heb nog geboerd tot 1969 Toen kreeg ik kans te saneren umdet het bedrief eigenluk veul te klein was. Toen mossen wie het laand en het vee inlevern en heb ik de umscholing edaon als bouwvakker. Ik mocht slechts 20 roe, det is 2000 m2 oaverholden, mar nao lang overleg wönn het 3000 m2, een mooie huuskavel. Ik ben gaon werkn als timmerman/metselaar in de bouw, oa bij Nijhuis en Keizer en Vat. Mar in de bouw was het slecht, de klad kam er in en ik mos ter het eerste uut als er gin werk meer was. Ik mos eerst ok oltied sollicitern, mar was inmiddels 56 jaar en kon gin werk meer kreeng, De ambtenaar bie de gemeente zag det ok en ik mocht stoppn met sollicitern. Zelf heb ik daorna nog völle klusjes edaon bij boern in de buurte, waarn noe völle goedkoper uut.

Ik heb een grote tuin met ongeveer 80 m1 meidoornhaege, mar ook een 300 meter palmhaege, alleen die te snoein kost elk jaor zeker 2 wekkn werk. De miedoornhaege is direct nao de oorlog al een keer helemaol offezet en later nog een keer, het is en blef een mooie olde haege. Een paar jaor trugge is al iens een verwarde vrouw met volle snelheid deur mien tuin hen ereden, de auto most er met een vrachtwaang wördn uutgetakeld. De haege is inmiddels weer mooi herstel.

Wiej woont hier mooi mar wel achterof. De boern in de Mölenhoek nuumt dit de Achterhoek, een beettie minachtend. Mar dat we achterof woonn bleek ook wel met de aanleg van Telefoon, hef jaoren eduurd. Als we wilden belln mossn wiej naor smid Veldhuis, de Kapelle. Mar ook de waterleiding kwam hier laete. Nog niet te spreaken over elektriciteit. Det kwam via holten paolen vanof Hartkamp. Met storm kwaamn de draoden tegen melkare an zodet de vonken er af vleugen en de stroom weer uutviel. Dan most er eerst iemand van de YC in de bokpaol klimn um het te hersteln. Weej zaetn helemaol achter op het net en als de smid aan het lassn was kreeng wie völle minder stroom. Ooze zwartwit tv veranderde dan in “briefkaart formaat” er kwam gin stroom meer oaver. Laeter werdn er overal transformatorhuusjes eplaatst en was het probleem oppelost.

De smid was eerst Nieholt, die is naor de grote weg verhuusd umdat vrachtriejders weigerden staol door de slechte zandweg te brengn en werd het gewoon gelöst aan de grote weg. De smederieje stund naost de opslagloods voor kunstmest van de landbouwbanke uut Zwolle De woning was eerst het café het Broene Peerd. Inmiddels ollemaol offebrökken. Veldhuus kwam op de olde locatie, waor die eerst ewoond hef weet in niet, mar in Dalfsen en Heino komt ok smederiejen veur met de name Veldhuus.

Zoals met deze voorzieningn, zal het ook gaon met glasvezel in het buutengebied as het rijk niet biejspringt.

De Koelmansstraote was eerst de “olde Vechtsteege” bestaonde uit zaand en basalt, eind jaoren 50 verhard met klinkers. De klinkers bint laeter vervangn door asfalt en hergebruukt in de Rietmansweg en ook in de kern van Hoonhorst bint d’r stoepn mee annelegd.

In de oorlog wönn hier vlakbiej de V2 gelanceerd, dat gebeurden direct hier wiederop in de bochte, achter de heuvel die als kogelvanger dienst hef edaon veur de heern. De Duutsers maaktn gewoon de ruumte en kapten völle boomn die in grachte werdn egooid. Alles ging plat in de directe omgeving. Als zie an het lanceren waarn mocht ie niet in de buurte komn. Ik was een keer op het laand ant meststreien toen gebaardn ze det ik daor weg mos, eerst regeerden ik niet, mar toen de kogels over mien kop vleugn maakte ik det ik weg kwam. De moffen hebt mie ook nog een fietse leent, mossen zogenaamd naor de tandarts, mar ik heb de fietse nooit meer truggezien.

De gewone soldaoten hadn het ook niet best, soms at een soldaot hier gewoon met, zie wördt ok estuurd en we hadn er niks gin last van. Mar de soldaot, getrouwd en 1 kind zat vake aan tafel te janken, daor hadn we echt medeliedn met. Hij had al maonden niks meer van het thuusfront ehoord.

Vrogger: Un stuk grond hierachter stiet op de kaarte van 1832 als eigendom van de Domijnen, de Olde van de Vegt nuude dit gebied de Remmelsweide.

Vraoge;

Is oe bekend det de Vechte hier ok vrogger langs estroomd hef? Neen, wel völle van eheurd en eigenluk kom ie de restantn oaveral in het laand teeng.

Bie het graam van een putte kwaam wiej op 2 meter diepte berken stämmegies teeng. Bie het ofgraam van een stuk laand kwam mien va in de grond ieken stamn die aollemaol dezefde kaante oplaang en nog helemaol intact waarn. Misschien bie woest water ommetrökken en oalles in dezelfde richting. Op de Horte is wel een olde Vechtarm en een stuk leeg laand waor oltied de dotterbloem volop gruuit. Dit gebied nuumt wiej de Liege Horte.

Maar ook bie Hartkamp stunt oltied water in het laand in de winter, de woning destieds deur van de Wal ebouwd, is te liege ezet, met de bouw most er heel völle extra beton in en noe hebt ze nog oltied last van vocht. Opoe Stoel zei oltied al dat het huus op de Vechte ezet is, det er völle verder vanof ebouwd mut wordn.

Mar ok in alle laand in de buurte was het in de winter erg nat, dan waarn er slenken waor water bleef staon. Bie het kieften eier zuken mos iej daor goed opletn anders zat iej zo in het water. Oaveral waarn er heuvelties en weer gaten waor in de winter völle water bleef staon.

De Lochterweg was ook een zaandweg richting Brinkhof, in het bössie waor de boern vake vulzand haaldn van de hoge bult, daor bint al eens gevesten gevundn ( handvaten van sabels), het sabel was er geheel offeroest., ik denk dat het van de troepn van Napoleon was. Want de Twentseweg was een deurgaonde weg van Twente naor Kampen, waor Napoleon ok gebruuk van heffe maakt.

In 1832 stunden er in de omgeving völle minder huuzen, zie de kadasterkaartn. Disse grond was toen van Rietberg Kavel 118. Kavel 115 van Bakker Westenbrink volgens die kaartn. Maar wel olde plaatsn en perceelsnaamn.

Grondeigenaar naamn als De Koele, Blankvoort, Bouwhuis, Brinkhuus ( Gait Jan kwartie) Dammman, Sniedershuus, Rietberg, Logterman, Lamsweerde, Mulder, Van de Kolk, Jan Blom, Van de Bergh, Remmers, Waterhuus, Kapelle, van Rhijn enz enz.

Vrogger of noe, zo dichtbiej, oaver 30 jaar weet niemand iets meer van deze geschiedenis, deurum goed dit op papier te zettn is de mening van Gait ten Broeke.

Opgesteld Wim Schrijver werkgroep Historische kring Hoonhorst

Artikel delen:
Foto 1