OUDLEUSEN – Bij uitgeverij en boekhandel Heijink in Hardenberg zijn deze maand twee boeken verschenen van Wim van Lenthe uit Oudleusen. Het ene boek (162 pagina’s) gaat over het oude boerenerf ’t Heijink (sinds 1425) en het andere (59 pagina’s) over de historische betekenis van de Zandsteeg (nu Holleweg) voor het ontstaan van de nederzetting Leusen.
In 1914 kochten Willem Hendrik van Lenthe (Euln Wilm) en zijn vrouw Hermina Goos (Miene) een boerderij aan de Blikkertsstege, vroeger de Dorpssteeg, nu Om de Landskroon. Dik honderd jaar geleden en een mooie aanleiding om een boek te schrijven over dit boerenerf, waarvan de oudste vermelding dateert uit 1425. Toen woonde er een zekere Herman Heijinc en het duurde niet lang of het erf werd Het Heijink genoemd. Het was eigendom van het Heilige Geestes Gasthuis in Zwolle, het huis waar vreemdelingen, zieken en bejaarden terecht konden. Het ‘Hillighen Geestes Erve’ bestaat dus 600 jaar. De boerderij is jonger, maar toch ook meerdere eeuwen oud. Vele generaties Leusenaren hebben er gewoond en gewerkt. De bewoners zijn lang niet alle traceerbaar. Maar vanaf circa 1750 is wel na te gaan wie er woonden. Dat begint eigenlijk met Jan Hendriks en zijn vrouw Jentien, die later de naam Heijink aannamen en de boerderij in eigendom verwierven. Hun dochter Maria trouwt in 1805 met Bernardus Hulst uit Hellendoorn. Sindsdien is de boerderij ruim een eeuw in het bezit van de familie Hulst. Bernards zoon Jan is de eerste opvolger, diens zoon Albert Jan de volgende en zijn zoon Albert de laatste. Daarna nemen de Van Lenthe’s het stokje over. Willem Hendrik, zijn zoon Berend Jan en ten slotte opnieuw Willem Hendrik. Deels is het een familiegeschiedenis, met name de laatste honderd jaar. De tijd daarvoor, inclusief de tijd van de families Hulst en Heijink, kan gerekend worden tot algemenere geschiedenis. Daarin wordt ook aandacht geschonken aan andere oude boerenerven rondom Het Heijink, in feite het gebied van de middeleeuwse nederzetting. Het totale verhaal is ingebed in de historie van de streek. Een geschiedenis die begint bij de voorlaatste ijstijd, bij de vorming van het landschap langs de Vecht.
De Zandsteeg
Veel nederzettingen langs de Vecht ontstonden aan uitlopers van deze rivier. In de natte tijd kwam het water daar, in de droge tijd bleef er nog een hoeveelheid achter. Die uitlopers van de rivier waren plaatsbepalend voor de plek waar mensen neerstreken. Dat geldt ook voor de Zandsteeg in Oudleusen (nu Holleweg ), die zich tussen de Ooster Es en de Wester Es door wringt. Ooit baande het Vechtwater zich een weg over de dekzandrug. Dat is hier nu nog te zien, maar op andere plekken langs de rivier zijn die doorgangen van het Vechtwater minder goed herkenbaar of zelfs onherkenbaar. Het landschap laat zich op die plaatsen slecht lezen. De Zandsteeg echter heeft als eenzame boodschapper uit het verleden nog een helder verhaal. Dat verhaal staat in dit boek. Het is in enkele korte hoofdstukken opgeschreven. De ene keer losjes en vertellend, de andere keer verdiepend. Het gaat over jeugdherinneringen, schoon zand halen, het spel van water, wind en zand, het ontstaan van de steeg, een nieuwe verklaring van de naam Loessen, waterstromen boven- en ondergronds, de bevroren Vecht, het gebied de Pierik, wandelen door de Zandsteeg en de aanwezigheid van een wade of voorde. Ook worden er verhalen over andere doorwaadbare plaatsen bijgehaald. De Prins van Oranje die door de Maas trok, de Israëlieten die Jabbok, de Jordaan en de Schelfzee doorgingen, ds. John Wesley die met gevaar voor eigen leven in een koets door de rivier de Hayle reed. En er staat in dit boek iets in over het hol van de Britse vliegenier die de Zandsteeg in vluchtte na zijn sprong uit een brandende Lancaster bommenwerper.
Wim van Lenthe