DALFSEN – HESSUM – Dalfsennet ging op bezoek bij houtsnijkunstenaar Harm Zwart aan de Bosweg in Hessum. Zie ook het Dalfsennet magazine die eerdaags bij u in de bus komt. De nu 86 jarige Harm is geboren in Krommenie en woont al weer 30 jaar in Hessum.

Harm begon al met het snijden in hout op 5 jarige leeftijd in de werkplaats van zijn vader en maakte voor de linoleumfabriek Krommenie zijn eerste paneeltje waarvoor hij een dubbeltje kreeg. Hij heeft een wat lagere tijd op lagere school gezeten, want hij wilde het houtsnijwerk in. Kon niet naar de opleiding voor Kunstnijverheid want hij had geen HBS opleiding gevolgd. Daarom in 1946 begonnen met het houtsnijden bij een erkende houtbeeldhouwer. Meubels voor een meubelfabriek, weken van vaak meer dan 50 uur.

Hij is van mening dat de 6 jaar die hij hier heeft gewerkt een nooit betere praktijk opleiding had kunnen krijgen, ondanks dat hij geen theorieopleiding heeft gehad. Na, en tijdens zijn militaire dienst, waar hij na 18 maanden vervroegd mocht uittreden door ziekte van zijn vader, heeft Harm toch nog diverse opleidingen gevolgd. Hierna besloot hij in 1953 voor zichzelf te gaan werken met het maken van wandlampjes, kroonlampen en klein restauratiewerk. Het eerst werk in opdracht was het maken en restaureren van kerkbanken die in de oorlog waren beschadigd, vooral voorzien van grote gotische krullen waarvoor hij eerst een proefstuk moest maken.

Alle snijwerk in die periode werd gemaakt van Slavonisch eiken, hier zit een hele mooie vlam in. Rond die tijd woonde hij met zijn ouders in Naarden Vesting en daar zat voldoende werk. Zijn vader en zijn aanstaande schoonvader waren beiden kerkorganist en daar in de kerk heeft hij zijn vrouw leren kennen. Zij is echter in 2010 overleden. Harm zijn vader was meubelmaker, maar in de oorlog was er geen werk en werd hij brugwachter. Maar van een vakman moet je geen ambtenaar maken, dat gaat niet.

Harm heeft het eigen bedrijf gehad tot hij in 1960 een ongeval kreeg en een deel van zijn wijsvinger en duim mist. Door de gevolgen met zijn hand en een shock die hij heeft opgelopen was het gedaan met het bedrijf, hij kon zijn werk niet meer doen.

Daarop is zijn vrouw begonnen met een speelgoed-  huishoudelijk luxe- winkel en kantoorbenodigdheden, want er moest wel brood op de plank komen, het verlies van zijn bedrijf moest opgevangen worden. Dit hebben ze samen 20 jaar volgehouden in Naarden Vesting. Harm kreeg toch weer zin in het houtsnijwerk en heeft voor de naaimachinefabriek Pfaff een jaarorder van 15000 stuks aangenomen voor het leveren van 450 kleine paneeltjes houtsnijwerk per week. Toen de gezondheid ook van zijn vrouw begon af te nemen hebben ze eerst nog voor de weekeinde een stacaravan gehad in Ermelo en na sluiting van de winkel een boerderijtje gekocht in het buitengebied van Ommen, erg afgelegen midden in de bossen, daar toch 10 jaar gewoond.

Op zoek naar een vakantiehuis als bewoning zijn ze in Hessum beland waar Huub von Martels juist een stuk bos had geruild voor weidegrond voor zijn paarden. Hierop is dit zomerhuisje gebouwd, nu al weer 30 jaar geleden en in ’93 een permanente woonvergunning gekregen.

Harm heeft hier zijn vak als hobby weer opgepakt en maakte hele mooie panelen. Vooraf maakte hij een tekening en die bleef 6 weken liggen voor hij met houtsnijden begon, daarbij was zijn vrouw zijn belangrijkste inspirator en erg precies. Hij maakte vooral snijwerk van dieren, vogels en veel wild en natuur, of een combinatie daarvan. Maar kreeg ook veel vraag naar Bijbelse voorstellingen van pastoors. Trots is hij dat zijn eerste voorstelling werd ingewijd en vorig jaar ook zijn laatste paneel

Oude ambachten pakte hij op, eerst op een markt in Hellendoorn en daarna op heel veel plaatsen in Duitsland. Werken heeft hij verkocht in de omgeving van Berlijn en vooral in de Eifel. Ook is Harm een cursus gaan geven in Ommen en later ook bij de Landstede in Dalfsen. Trots is hij op de groep die hij hier heeft afgeleverd en wat ze met elkaar hebben gepresteerd. Nog steeds komt die groep van soms wel 10 of 12 man wekelijks bij elkaar in de Trefkoele om de houtsnijkunst verder uit te breiden en dan is het er erg gezellig. Voor houtsnijwerk is geduld nodig, grote stukken kosten vele dagen werk. In Duitsland in een andere cultuur, daar leeft het nog steeds en verkoopt het goed. Ik ging er dan met twee grote panelen van 120 x 100 naar toe en verkocht er altijd wel een. Dieren, koeien en paarden zijn erg gewild. Ik heb 10 jaar voor een groot vakantiepark gewerkt in Duitsland en elk jaar voor de 50 poetsdames tegen kerst een mooi stuk houtsnijwerk als kerstcadeau maken.

Maar ook in Dalfsen ben ik actief geweest, zo ben ik net gehuldigd dat ik 12 ½ jaar terug heb meegeholpen met de oprichting van kunst om Dalfsen. Ik kreeg twee grote peren, zo groot had ik ze nog nooit gezien  en een onderscheiding als toffe peer. Verder ben ik nog lid van Vechtdalkunst in Ommen en doe daar mee met de kerstmarkt en om de leegstand van winkels in de Kerkstraat op te fleuren met kunst. Mijn mooiste werk wat ik heb geleverd een historische dakkapel boven een museum aan de Herengracht in Amsterdam en natuurlijk de dekenkist die ik voor mij vrouw heb gemaakt toen we 25 jaar getrouwd waren. Daarnaast de restauratiewerkzaamheden die ik mocht uitvoeren in het gemeentehuis van Naarden.

Houtsnijwerk wordt nu soms nog gemaakt van eiken, vooral Jelutong uit Maleisie, maar ook van taxus, honinghout, ofwel de acacia uit Noord Korea en wilgen of linde. Op dit moment doe ik het wat rustiger aan, mede als gevolg van een staaroperatie die ik het ondergaan, maar het niets doen bevalt ook nog.

Toch ga ik nog wekelijks een paar uur naar de Damhoeve in Hoonhorst waar ik aan die mensen ook het houtsnijden wat probeer bij te brengen. Daar heb ik er zelfs nog iemand van 92 jaar. Het is geweldig om op deze manier mijn hobby nog invulling te geven. Het staan op een braderie  kost op dit moment vrijwel overal stageld en daar kan ik niets mee. Alleen in Ommen blijf ik dat volhouden zolang het nog kan. Hij geniet nog van zijn tuin waar de reeën en twee konijntjes tot aan zijn huis komen en de eekhoorntjes elke morgen wachten op het voer. Helaas is de vogelstand erg afgenomen en vooral de mezen ziet hij vrijwel niet meer.

Harm Zwart pakt toch graag weer de beitel en de hamer op om aan zijn hobby te blijven werken en natuurlijk is hij vaak te vinden bij zijn dochter en schoonzoon in Oudleusen en bij zijn zoon en schoondochter in Hillegom, maar het autorijden is gezien zijn gezondheid niet meer mogelijk, ach ik fiets nog graag is zijn reactie. Harm bedankt voor dit prachtig verhaal.

WvdV