Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim

Hoonhorst door de jaren heen deel 1.

HOONHORST – Hoonhorst door de jaren heen deel 1. Hoonhorst, gelegen in de voormalige Marke Lenthe en al genoemd in het jaar 1133. Dit was het gehele gebied gelegen tussen het dorp Heino, de huidige Lemelerveldseweg, Zuthemerweg en Steenwetering.

Dit waren ook de Markegrenzen van Lenthe, Emmen, Rechteren en Milligen. Lenthe was dus een groot gebied. In deze Marke lagen de Twentseweg, de Steenwetering (het latere Overijssels kanaal), de Marswetering en de “koningsweg”. In het noordelijk gedeelte ligt een lange hoge heuvelrug die doorloopt richting Wijthmen. Op het hoogste gedeelte (hoge horst) ontstond Hohenhorst, Hoenhorst of Hoonhorst genoemd. Hoonhorst liggend aan oude rivierarmen van de Vecht. Over het Hof Ierthe in Lenthe werd al in 947 gesproken, die geschiedenis gaat veel verder terug.

Blijven we even in dit gebied dan wordt ongeveer vanaf de 10e eeuw begonnen met de ontginning en werd rond de 11e eeuw de Marswetering gegraven, waar in 1276 de Iertegraven op uitkomt en in 1309 ook de Iertheloop, die daarna gezamenlijk uitkomen op de Steenwetering. Die naam kom ik voor het eerst tegen in 1648, mogelijk was dit de Westerveldse Aa die uitkwam op de Grote Aa. Ook komt rond 1687 de Emmer Tochtsloot op de Marswetering uit, die eerder afwaterde op de Vecht.

Het “Spieker Hohenhorst” aan de oude koningsweg, nu Oude Vechtsteeg:
In 1336 is er sprake van een spieker ( graan opslagplaats) waarbij voor het eerst de naam Hohenhorst of Hoenhorst voorkomt. In bezit van Seyno Woltertszoon (Ten Water). In 1401 beleend door Geert ten Water. In 1414 verkocht aan Ludgert vr.v. Johannes van Ittersum. 1422 Zoon Roelof van Ittersum, 1465 wordt geërfd door zus Wichmoed, gehuwd met Wolter van Keppel tot Verwolde. 1474 ontstaat broedertwist en verkoop van het spieker en de goederen aan Ridder Otto van Heeckeren, genaamd van Rechteren. In 1492 is Erve Hoenhorst eigendom van Johan van Rechteren. 1625 wordt er een echt huis gebouwd door Alegonda van Rechteren. Eind 17e eeuw komt het door vererving in het bezit van de familie Bentinck. Het adellijk huis met bijgebouwen raakt echter in verval en een deel werd in 1751 al afgebroken, het restant is in 1790 voor sloop aangekocht door Jan Gerrits Damman. De gronden en de daarbij behorende erve Hoonhorst zijn gekocht door de weduwe van Evert Bouwhuis. In1834 verkoopt de weduwe van Anthony Bouwhuis, Gerrigje Meulman deze gronden aan Jan Hermanus van Engelen, een koopman uit Zwolle. Rond 1890 worden de grachten gedempt. Door Jan Gerrits Damman zijn de materialen uit de sloop hergebruikt voor de bouw van een boerderij aan de huidige Koelmansstraat, in 1874 is die weer vervangen door nieuwbouw. Ook deze boerderij is in de tweede helft van de vorige eeuw afgebroken. (Zie foto)
Bij de afbraak van de gebouwen en hergebruik van de stenen bij de bouw van de boerderij van Damman aan de huidige Koelmansstraat, zijn mogelijk ook twee gedecoreerde stenen (foto) meegenomen en bij de boerderij gebruikt als stoep voor de deur. Die stenen zijn voor Hoonhorst na de sloop van die boerderij bewaard gebleven en hebben velen jaren gestaan in de tuin van Miep Alberts. Hierna kreeg de historische werkgroep Hoonhorst deze stenen om ze weer zichtbaar te maken in het dorp. Deze staan nu op een sokkel van Bentheimer zandsteen voor het hek van het kerkhof.

Het erf Hoonhorst was een onderdeel van Huize Hoonhorst. In 1834 verkoopt de weduwe van Anthony Bouwhuis, huis en erf aan J.H van Engelen koopman te Zwolle.1850 verkoop aan Isaac Antonius van Royen die hier mogelijk een aanbouw heeft gemaakt: de Potstal, zie hiervoor een gevelsteen die in bezit is van de historische werkgroep. “eerste steen gelegd door J.H. van Royen 1853”. In 1870 verkoop aan Marinus van Royen, 1882 weer aanbouw potstal. 1882 Johannes Kappert koopt de potstal met naastgelegen gronden, mede-eigenaren zijn Joh.W.Fakkert en Antonius F.Fakkert. Bij de sloop van de potstel zijn op drie locaties resten van waterputten gevonden.

Uitspanning Hoonhorst; Dat er op de belt eerder een huis heeft gestaan is duidelijk. In 1886 is er sprake van de huur van het “Buitengoed de Hoonhorst” voor partijen bruiloften, potverteren, kinderfeestjes en diners, gehuurd door G.J.Thijssen die ook de uitbater is van het Engelsewerk te Zwolle. In 1890 is het opnieuw te huur, huis met schuur, tuin en paardenstal grote tuin met vruchtbomen en wandelterrein.
1893; Van Royen laat het oude huis afbreken en bouwt een nieuw huis met koepel, verhuurd aan Herm. Joh. Reinink als terrein voor vermaak en in 1898 wordt het landgoed verkocht aan Petrus van Loo uit Zwolle.

1770; bouw eerste kerk in Hoonhorst, type schuurkerk, in1810 wordt de kerk drastisch verbouwd, nu mogen er spitse kerkramen in en gevels van metselwerk (schilderij Piet Visser). 1821 eerste katholieke kerkhof van de gehele omgeving. 1837 wordt het kerkhof vergroot. 1855 wordt Hoonhorst officieel een zelfstandige parochie. 1856 start bouw nieuwe neogotische kerk (foto 1950), 1858 opening nieuwe kerk. In 1963 wordt de huidige kerk in gebruik genomen en in 1964 wordt de ruim 100 jaar oude kerk gesloopt. Kern Hoonhorst heeft in 1979 494 inwoners en in 1998 al 728 inwoners.
Rond 1820 start tapperij de Klapmuts door Hendrikus Bisschop en Johanna Kamphof. 1848 Albert Fakkert trouwt met Hendrika Bisschop en zij wonen op de Klapmuts, (een tapperij, bakkerij en grutterswinkel) zij overlijdt al in 1853. In 1853 hertrouwt Albert Fakkert met Maria Wijermars. 1860 Albert Fakkert koopt grond voor de bouw van een boerderij en café. (Kappers). 1862 bouw van de korenmolen. 1868 molen brandt deels af en wordt herbouwd. 1883 De klapmuts brand af en de tegenoverliggende nieuwe boerderij en café uit 1860 en wordt herbouwd. De woningen worden herbouwd in 1883 en 1886. In 1891 wordt de molenaarswoning gebouwd. 1936, opnieuw brandt de boerderij van Kappers af. De boerderij stopt in de tweede helft van de 60er jaren en wordt omgebouwd tot discozaal en in 2012 wordt hier het Anjerpunt gevestigd.

Tekst WvdV, corr,-aanvulling. H.L.

Vervolg, deel 2, zie Dalfsennet over een week.

Foto's 9
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Hoonhorst door de jaren heen deel 1. - Foto: Wim
Foto: Wim
Artikel delen: