LANDELIJK – Dienstplichtbrief valt weer op de mat voor 17-jarigen. Bij zo’n 200.000 Nederlanders valt deze dagen weer de zogenoemde Dienstplichtbrief op de mat. Die is bestemd voor alle jongeren die dit jaar 17 zijn of worden. Ook mensen jonger dan 35 jaar die (op)nieuw zijn ingeschreven als Nederlander, krijgen de brief.

Minister Kajsa Ollongren laat hen weten dat ze zijn ingeschreven voor de militaire dienstplicht. Veel mensen denken dat die niet meer bestaat, maar dat is wel het geval. De militaire dienstplicht geldt voor iedereen tussen de 17 en 45 jaar.

Sinds 1 mei 1997 is wel de opkomstplicht opgeschort. Dat betekent dat dienstplichtigen niet meer worden opgeroepen. Maar in uitzonderlijke situaties kan de regering daartoe wel besluiten. Bij een dreigende oorlog bijvoorbeeld.

Dienjaar

Ollongren attendeert de jongeren in haar brief ook op het zogenoemde Dienjaar Defensie. Dat is iets anders dan de dienstplicht. Degenen die gemotiveerd en geschikt zijn, mogen een jaar dienen bij de militaire organisatie. Dat kan na de middelbare school, een vervolgopleiding of, als ze wat ouder zijn, tijdens een sabbatical in de beroepscarrière.

Als volwaardige collega’s met een passend salaris, krijgen dienjaarmilitairen de kans zich persoonlijk en professioneel te ontwikkelen. Zo bouwen ze mee aan een sterke krijgsmacht.

Het Dienjaar Defensie startte vorig jaar september voor het eerst. Sindsdien zijn al 221 dienjaarmilitairen aangesteld. In 2025 groeit dit aantal naar 1.000.

De Nederlandse krijgsmacht bestaat uit beroepspersoneel. Toch is er in Nederland nog steeds een dienstplicht voor mensen vanaf 17 tot 45 jaar. Maar het ministerie van Defensie roept dienstplichtigen niet meer op. Er zijn ook geen plannen om dat weer te gaan doen. Ook niet vanwege de oorlog in Oekraïne.

Opkomstplicht uitgesteld

De dienstplicht in Nederland is niet afgeschaft. Maar sinds 1 mei 1997 is de opkomstplicht uitgesteld. Defensie roept daarom geen nieuwe dienstplichtigen meer op. Dat zou jaren van voorbereiding vragen. Er zijn geen kazernes en instructeurs voor. En er is ook niet voldoende materieel (zoals uniformen en voertuigen).

Wie 17 jaar wordt, krijgt wel een brief van de overheid over de inschrijving voor de dienstplicht. Ook mensen die tot hun 35e (opnieuw) Nederlander worden, krijgen de brief.

Dienstplicht voor vrouwen

De dienstplicht geldt sinds 1 januari 2020 ook voor vrouwen. Vrouwen die 17 jaar worden, ontvangen daarom ook een brief van de overheid over de dienstplicht.

Ontheffing aanvragen nu niet mogelijk

Het is niet mogelijk om ontheffing van de dienstplicht aan te vragen (bijvoorbeeld om medische redenen). Omdat de opkomstplicht is opgeschort, vindt er namelijk geen keuring plaats.

Dubbele nationaliteit

Heeft u een dubbele nationaliteit? Dan bent u misschien dienstplichtig in uw land van herkomst. Voor vragen over (afkoop van) de dienstplicht neemt u contact op met de ambassade of het consulaat van het land waar u of uw (groot)ouders vandaan komen.