LEMELERVELD – Vandaag lichten we de tegel over het voormalige station Lemerveld. Velen zullen niet weten dat in de eerste helft van de vorige eeuw Lemelerveld een spoorwegverbinding had, laat staan waar dat mooie station destijds stond. Straks weet u het allemaal!

Op 1 oktober 1910 verbond een nieuwe spoorlijn Deventer via Raalte en Lemelerveld met Ommen. In 1935 werd de spoorlijn echter alweer gesloten en veranderde jaren later in een betonweg. De provinciale weg N348 tussen Ommen en Raalte loopt nu over het tracé van de voormalige spoorlijn Deventer Ommen.

De spoorlijn Deventer-Ommen liep door het Sallandse landbouwgebied. Het goederenvervoer bestond vooral uit producten van de stoomzuivelfabrieken, waarvoor ook de aanvoer van steenkool was bestemd. In Lemelerveld stond roomboterfabriek Statum van de familie Kingma, maar de grootste en belangrijkste gebruiker van het goederenvervoer was de Overijsselsche Beetwortelsuikerfabriek Lemelerveld. De suikerbieten werden uit het hele land per schip aangevoerd en vanaf 1910 ook per trein.

De nieuwe trein leek in een behoefte te voorzien. Vooral het goederenvervoer ontwikkelde zich voorspoedig. Lemelerveld was nog maar een klein plaatsje met een handvol winkels. Maar tijdens de bietencampagne kwam men handen tekort om de wachtende schippers van de nodige levensmiddelen te voorzien. De koloniale waren (koffie, thee, tabak, specerijen, cacao) en voedingsmiddelen werden als stukgoed aangevoerd per trein. Het personenvervoer uit Lemelerveld bestond voornamelijk uit een ritje op woensdag naar de markt in Raalte en op vrijdag naar de markt in Deventer. Verder was de trein een uitkomst voor de scholieren. Een retourtje Deventer-Ommen 3e klasse kostte fl 1,15 (nu € 0,50). Voor de gewone man een heel bedrag: een boeren knecht verdiende in die tijd slechts f 4,00 (nu € 1,80) per week.

De spoorlijn werd aangelegd door de OLDO (Overijselsche Lokaalspoorweg-maatschappij Deventer-Ommen). Deze OLDO had ook een concessie om de lijn nog verder uit te breiden van Ommen naar Hoogeveen, daar zou de lijn aansluiten op de lijn van de Staats Spoorwegen verder naar het noorden. Hier is het echter nooit van gekomen

In eerste instantie rijden tussen Deventer en Ommen dagelijks vijf tot zes reizigerstreinen per richting. Een reis van gemiddeld één uur en bijna twintig minuten. Ook het goederenvervoer komt in de beginperiode goed op gang. Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog is de treindienst beperkt tot twee treinen per dag. Wegens kolenschaarste wordt op zondagen echter helemaal niet meer gereden.
Vanaf de zomer van 1919 gaat ook op zondag weer een trein rijden. In 1921 rijden weer vier reizigerstreinen per dag per richting. Op zondagen zijn dat er drie. Het goederenvervoer op de verbinding stelt dan al niet veel meer voor.
Het voornaamste probleem van de lijn was wel, dat er geen plaatsen met veel inwoners of fabrieken aan de lijn lagen, afgezien van Deventer, Raalte en Ommen die al een rechtstreekse verbinding met Zwolle hadden. Het aantal treinen dat op een dag reed was dan ook niet bijzonder groot.Toen overal de autobus in opkomst kwam, was het snel bekeken met deze spoorlijn.

Het station van Lemerveld was een onwaarschijnlijk groot en markant gebouw, gezien het aantal inwoners van dit plaatsje rond 1910. Doodzonde dat het is afgebroken.
De rails zijn opgebroken en de draaibrug over het kanaal is verwijderd. Alleen de Stationsstraat (toen Stationsweg) en Café ’t Hoekje (toen een station koffiehuis) herinneren nog aan deze opmerkelijke periode. Waar nu het viaduct is – bij Reimink – lag vroeger de (ongelijkarmige) draaibrug van 13 meter over het kanaal die door de brugwachter met de hand werd bediend.
Het stationsgebouw stond vlak bij waar nu de fietstunnel in de Schoolstraat is. Op een topokaart van begin jaren dertig vorige eeuw wordt het station aangegeven tussen de Schoolstraat en het iets zuidelijker gelegen transformatorhuis dat er nu nog staat. Er rest alleen nog een monumentje met een replica van het tegeltableau.
In Wesepe – waar de spoorlijn ook liep – is gelukkig het stationsgebouw wel bewaard gebleven.

Al met al heeft de spoorlijn dus maar een kort leven gehad. Na de start in 1910 was het in 1935 alweer afgelopen. De laatste rit was om precies te zijn op 15 mei 1935. Scholieren die dagelijks gebruik maakten van het treintje versierden de locomotief voor die laatste rit met bloemen (zie foto). Ik stel me zo voor dat ze flink baalden van deze bezuinigingsmaatregel; voortaan moesten ze met de fiets naar school. In de loop van de tijd kwam er wel buslijn voor in de plaats.

De tegel met QR-code vind je in de stoep van de Schoolstraat, net aan de oostkant van de fietstunnel. Je komt hem tegen tijdens de interessante historische fietsroute in en om Lemelerveld van ongeveer 20 kilometer. Het startpunt van deze fietsroute is aan de oostkant van het Kroonplein. Tijdens de tocht kom je nog veel meer aan de weet over de historie van Lemelerveld.

Binnen het project DNA van Dalfsen zijn tal van mooie fiets en wandelroutes gemaakt waarbij er aandacht is voor de cultuurhistorische eigenheid binnen de gemeente Dalfsen en haar diverse kernen.

De laatste foto bij dit artikel toont waar deze QR-code zich bevindt. Scan deze met uw mobiel.

Klik op onderstaande link voor de fietsroute waaraan de QR-tegel ligt en download deze.

https://cms.dnavandalfsen.nl/03b-Fietsroute-Lemelerveld-2023.pdf