HOONHORST – Een rondje langs Vechterweerd en De Verlaten, natuurlijk via de Zwarteweg. Rijke veldplantengroei links in het gebied van de Emmertochtsloot waar een van de vele ooievaarsnesten staat. In een het gebied waar er zeker 6 staan binnen 2 km. Via de Klapvoortweg en de Mataramweg, waar het water in de uitgebaggerde buitengracht weer erg laag staat.

Op het eind pad langs de boomafsluiting in en op het eind rechtsaf. De Poppenalle oversteken en na 200 meter rechts en direct links, dit is de Koepelallee (bord ontbreekt). Door naar het pad richting de stuw, dit volgen. Kijk even naar links, achter de hoge bomen stond ooit de havezate Vechterweer. Hieronder een deel van het verhaal terug te vinden op Dalfsennet van 2014.

De havezate Vechterweerd was gelegen aan de zuidkant van de Vecht. Had  het recht van verschijning in de Overijsselse Ridderschap dat aan dit huis verbonden was. De in zijn tijd gezaghebbende Steven Gerard van Rhemen tot Rhemenshuizen ( 1615 – 1676). Daar Vechterweerd echter steeds in handen was van niet-riddermatige families, was de vraag niet actueel en besteedde men er verder geen aandacht aan. Het huis wordt voor het eerst vermeld in 1616, werd beleend door Godert Adriaan van Reede. Alle goederen waaronder ook het huis Zuthem, de Luttike hof te Ankum, en de hof Wiegerinck waren afkomstig van zijn vader, Adriaan van Reede tot Saesfeld die de goederen in 1601 reeds bezat. In 1622 kocht Herman Roelinck het Goed, was in 1616 gehuwd met Elisabeth Mechteld Ripperda en overleef in 1652. Zijn oudste zoon Derk gehuwd met Mechteld Beukers erfde het “huys Vegterweertt met alle syn rechten en de gerechticheiden, daertoe van olts behoorende”. Hij overleed in 1675. Zij woonden echter in de Bloemendalstraat te Zwolle. In 1711 kwam het in het bezit van hun kleindochter Fenna  Hendrika Roelink, in 1713 gehuwd met Egbert Greven, controleur en ontvanger van de convooien en licenten. Hij overleed al in 1725, nalatende drie kinderen, zijn weduwe verbleef met de kinderen permanent op de Vechterweerd. Het huis bezat destijds drie kamers met een vuurstede. Tevens was er in de 17^e eeuw een brouwerij. Het huis werd beschreven “als een zeer vermakelijk lusthuis”. Fenna overleed in 1754, maar had in 1745 haar testament al gemaakt. ”Aangaande het huys Vegterweerd, met de hoven en boomgaarden, alsmede de visscherie in de vechte, mitsgaders de Hoge en Lage Weerd, het sterrenbos cum annexis en de vorderende plantasie, so uit het agterste sterrenbos over de dijk, bysyden de weerd gaat het bosje by het huys, so om en by de teuge gaat”, bepaalde zij, dat dit èèn perceel bijeen moest blijven en altoos in de familie moest vererven. Haar kinderen gingen echter niet tot verdeling over, zodat de gehele erfenis aan de laatste levende toeviel en wel Herman Joan Greven, burgemeester van Zwolle vanaf 1744, hij nam in 1747 zitting in de Staten-Generaal en overleed in 1784, Het goed ging over naar zijn oudste zoon die in 1832 op 80 jarige leeftijd overleed. In 1844 werd de Vechterweerd door de erfgenamen te koop aangeboden. Het bestond toen uit een “heerenbehuizinge, stalling, tuinmanswoning, boerenerven, katersteden, bouw en groengronden, spatieuze tuin en boomgaard met exquise vruchtbomen, fraai en met smaak aangelegde wandeldreven enz gezamenlijk groot ruim 98 ha”. Voor F 6500,- werd het huis op afbraak verkocht aan Hendrik Kleinboonte uit Dalfsen, die het in 1845 liet slopen. Het gehele goed inclusief de bomen werd voor F 64640,- gekocht door Wilhelmina Louise, een der kleinkinderen, gehuwd met Jan Arend Godert baron van Steenwijk, echter al in 1849 na haar jeugdige dood werd het huisperseel verkaveld, de bomen gekapt en de tuinen geschikt gemaakt voor weiland. In 1872 werd het goed verkocht aan Gerrigje van de Kolk, weduwe van Gerrit Jan Hofman. Die het goed toebedeelde aan haar dochter Heideltje Hofman gehuwd met Jan Willem van de Vegt. Hij overleed in 1890, Heideltje in 1905. Zonen Evert Jan en Willem erfden de Vechterweerd en bij boedelscheiding in 1907 verkreeg Willem het goed waaronder het voormalige huisperceel van de havezate. Willem trouwde met Hendrikje van Lenthe en overleed in 1950. Bij deling van de boedel in 1951 verwierf Gerit Lindeboom, gehuwd met Hendrikje van der Vegt de landbouwerswoning met schuur, stookhut, hooiberg, bouwland, grasland, water en weg groot ruim 12 ha. ( uit havezaten in Salland en hun bewoners’),

Dan verder wandelen met rechts een prachtige natuurlijke vistrap waar vissen goed tegenop kunnen komen, we gaan de stuw over, daarna de hoogwaterbrug en op het eind een gemeentelijk monument als beschreven. De Stuw en sluis Vechterweerd blijft een bijzonder monument, zeker als je de details van het complex eens nader bekijkt. ‘Bij de Vossersteeg/ De Broekhuizen zien we aan de linkerkant eerst een Dijkstoel. Dat is de berging gemaakt geheel van hout en dient als opslag voor materieel bij calamiteiten. Dit gebouwtje is net als het sluizencomplex een gemeentelijk monument. De sluiswachterswoning is ook behouden gebleven van sloopplannen in de vorige eeuw en inmiddels ook een monument.

De sluizen gebouwd rond 1910 worden alleen in de zomermaanden nog gebruikt voor de pleziervaart en worden bediend met een lier. De stuw zorgt ervoor dat het water begeleidt wordt afgevoerd en dat het achterland niet verdroogt. Aan de overkant staat nog een kraan die vroeger ook het sluizencomplex bediende, maar nu nog alleen de doorgang reguleert van het water naar de vistrap door er schotten in te hangen of te verwijderen. Dit systeem vond eerder ook plaats in de grote sluizen. De kraan liep over een rail, over de nu nog aanwezige muren en kon na gebruik teruggereden worden in de loods, op het eind van de sluis.

Voor 1910 stroomde het water in de Vecht vrijelijk richting het Zwartewater en was scheepvaart vaak een probleem omdat in droge zomerperioden soms te weinig water in de Vecht stond waardoor scheepvaart zelfs onmogelijk was.  In die periode zijn alle krommingen in de Vecht rechtgetrokken, zodat er een echte Rivier ontstond, voor de scheepvaar.,

We verlaten de stuw en gaan daarna linksaf en volgen de Parallelweg , de F 34 fietssnelheidspad richting Zwolle

Hierna de eerste boerderij nr 8 een monument van de Broekhuizen, de Ruitenberg, nog in het bezit van Den Aalshorst (aldus een verhaal van oud pastoor Simons  uit 1929 in “De geschiedenis van het oude Dalfsen”) en liggend aan een kromming in de Vecht. In de 17^e eeuw was de Broekhuizen nu nr 6 een buitenplaats, havezate of spieker bewoond door Jonkheer Joost Walraven van Ruytenborgh van den Wildenburgh die een beschermende hand bood aan Rooms katholieke geloofsgenoten die door de reformatie rond 1580 uit de katholieke kerk van Dalfsen waren verdreven. De Zwolse pastoor Arnold Waayer mocht bij hem aankloppen om hier een nieuwe statie in te richten waar voor de katholieken uit wijde omgeving in het geheim kerkdiensten mochten worden gehouden. Zeker tot 1665 heeft pastoor Waayer hier dienst gehouden wat veelal in de nacht plaatsvond wat niet ongevaarlijk was. Na 1662 hebben hier nog verschillende andere pastoors de dienst voortgezet totdat de Broekhuizen begin 1700 verkocht werd aan gereformeerden en daarna konden de diensten hier niet meer plaatsvinden. De katholieken zijn vanaf 1710 uitgeweken naar het Toonenhuis in Wijthmen om daar de diensten voort te zetten, later vanaf 1770 vanaf de locatie Lenthe (het latere Hoonhorst) wat door de bisschop van Utrecht werd aangewezen als centraal punt voor de kerkgemeenschap van Dalfsen, Heino  en Wijthmen. Zelfs vanaf Luttenberg en Ommen trok men te voet naar Hoonhorst om een viering mee te kunnen maken in een nieuw gebouwde kerkschuur, gelijkend op een boerderij.

Het huis Broekhuizen wat zijn oorsprong kent mogelijk in de 15^e of 16^e eeuw, blijkt begin 19^e eeuw in verval te zijn geraakt omdat het geen adellijk huis was en is rond 1839 afgebroken, de boerderijen die tot dit landgoed behoorden zijn in 1907 door vererving in het bezit gekomen van de NV Den Aalshorst.  Hessenweg nr 6  is de plaats waar het oorspronkelijk huis de Broekhuizen ongeveer heeft gestaan. Uit oude informatie blijkt dat het gebouw met de lichte gevelsteen vermoedelijk een oud tuinmanshuis is geweest.  Getuigen vermelden mij dat de verbouw rond 1910 moet zijn gedaan met stenen van een gesloopte woning aan het Kerkplein waar later de familie Houtschild heeft gewoond. Die oude woning is rond 1910 afgebroken en de stenen van hetzelfde soort en zelfde kleur zijn hier hergebruikt. De huidige bewoner van dit huis.

Blijf de parallelweg volgen , nr4 is ook eigendom van den Aalshorst,  een monument in originele staat en kleuren. Vervolgens onder het spoor door waar kunstenaars bezig zijn de wanden te voorzien van een modern schilderwerk. Daar zijn ze nog wel even mee bezig. Langs de scheepjes direct linksaf, dit is de oude Hessenweg en recht een monument het Dijkhuis.. Einde weg brug over naar links, daarna weer links de Maatgravendijk, ever de stuw van de Nieuwe Vecht en na De Verlaten linksaf.

Na het spoor links aanhouden en de dijk volgen tot het complex van Vitens. Rechts een betonnen muur met heel veel gaten, vooral bedoeld voor de oeverzwaluw, maar misschien ook voor de ijsvogel en de vleermuis . Direct hierna het fietspad naar rechts, de Westerallee, welke uitkomt op de Marshoekersteeg en hier naar links. Een aantal eeuwen oude verbindingsweg richting Berkum. Met een aantal zeer oude boerderijen.

Op het eind weer de Poppenallee oversteken en na 15 meter weer links en de weg naar Hoonhorst weer terug. Een geweldige wandeling, prachtig weer en genieten van heel veel natuur. Een wandeling van ruim 4 uur en een afstand van 20,5  km.    Mooi te zien dat er heel veel maïs  is gepoot in de laatste weken, vaak in kaarsrechte rijen. Op hier en daar geeft het de indruk dat de bestuurder eerst een borrel heeft genomen, slingerende maïs rijen, maar och de maaier heeft straks niks in ge gaten, maïs groeit ook op slingerrijen.

Deze wandeling is ook per fiets goed te doen, dan alleen op het eind van de Mataramweg, niet door het bospad, maar over het fietspad aan de Poppenallee.

WvdV