Sinds wij Michael Sijbom als burgemeester hebben, weet onze burgervader Dalfsen telkens op de mediakaart te zetten. Een vrolijke, sociale en extraverte man. En ondanks alle media-aandacht, hebben we echt een idee wie die man is? Wat zijn zijn idealen? Zijn aspiraties? Wat is zijn wereldbeeld? Of beter gezegd: gemeentebeeld? Tijdens de Preek van Leek, op de laatste zondag van mei, vinden wij een Michael Sijbom die wij vaak in de praktijk zien, maar nu ook in woord.

De setting is Lemelerveld. Ondanks dat Lemelerveld een echt katholiek dorp is, staat er ook een PKN-kerk, een modern bouwwerk van witte steen en glas. De Brugkerk organiseert de ‘Preek van Leek’. Wat inhoudt dat een ander beroep uit de maatschappij de kansel mag beklimmen en mag preken voor het kerkelijke volk. Dominee Georg Naber staat voor de ingang bezoekers welkom te heten. De man draagt een wit gewaad, niet helemaal ongekend binnen de PKN, en een kleine bril. De kerkzaal kan wat claustrofobisch aanvoelen. Een grote witte vierkante zaal met vier kleine koepels in het plafond. Aan de linkerkant een orgel en in het middelste voorste gedeelte een altaar van sober en nuchter gehalte, zoals men kan verwachten in een protestantse kerk.

Ondanks dat Sijbom van katholieke afkomst is, voelt hij zich ook in de protestantse kerk thuis. Maar kan een geestelijke dat eigenlijk wel maken? Iemand van de burgerlijke stand die de kansel op gaat? “Op zich wel, we staan er open en nieuwsgierig in. Het is een goede theologische lijn dat het christelijke niet alleen in de kerk is, maar ook in de maatschappij. Denk aan een voetballer die een kruisje slaat. Ik kom veel mensen in het dorp tegen die je nooit in de kerk ziet, maar wel zitten met de vraag of er leven na de dood is. Geloven ligt op straat,” verklaart dominee Naber.

De kerk is half gevuld, merendeels met mensen van middelbare leeftijd, al zijn er ook een paar kinderen aanwezig. De burgemeester komt voor de kansel te staan en begint zijn preek: “Thuiskomen. Misschien is dat wel een van de diepste verlangens van een mens. Thuiskomen op een plek waar je gekend wordt. Waar je niet eerst hoeft uit te leggen wie je bent. Waar je welkom bent, eenvoudigweg omdat je er mag zijn.”

De preek lijkt haast een drie punten preek te zijn: jezelf mogen zijn, naar elkaar omkijken en wat het betekent om thuis te komen.

Ergens proef je de politieke affiliatie van Sijbom. Sijbom was voor zijn burgemeesterschap actief binnen het CDA en je merkt aan de preek dat hij geïnspireerd is door christendemocratische principes. Een sterke nadruk op gemeenschapszin en naar elkaar omkijken, maar ook diep overtuigd dat ieder mens zichzelf moet zijn en een verantwoordelijkheid heeft om zichzelf te leren kennen. “Die vrijheid is kostbaar. En staat zij onder druk, niet alleen door techbedrijven ver weg, maar ook door ons. Ik zou onze samenleving daarom weer wat meer tolerantie gunnen. Meer ruimte voor mensen die anders denken. Anders leven. Of er anders uitzien,” concludeert Sijbom.

Opmerkelijk is dat Sijbom sceptisch is over sociale media en hoe dat zich verhoudt tot het recht van kinderen om echt zichzelf te zijn: “TikTok of Instagram bestond nog niet. Als ik iets wilde weten over de wereld, las ik de krant of ging ik naar de bibliotheek. De sociale druk die onze kinderen ervaren om niet zichzelf te kunnen zijn, maar iets wat anderen willen zien, is soms wel erg groot. En daarom zou ik iedereen willen meegeven: laat je inspireren door anderen, maar laat je nooit dirigeren.”

Wanneer de burgemeester komt preken, zullen sommige gelovigen bang zijn dat het een compleet seculiere preek wordt. En ondanks dat er niet op hele noten psalmen worden gezongen of de Statenvertaling erbij wordt gepakt, kan de burgemeester zeker met de Bijbel uit de voeten. Hoewel de burgemeester merendeels praat over zijn eigen blik op de maatschappij, is hij niet vies van een religieuze insteek in zijn preek. “In het Evangelie volgens Mattheüs zegt Jezus: ‘Wat gij gedaan hebt voor een van de geringsten der mijnen, hebt gij voor Mij gedaan’. Mensen denken soms dat het burgemeesterschap vooral bestaat uit regels toepassen. Maar juist wanneer besluiten mensen raken, wil ik eerst luisteren.” 

In zijn laatste punt keert de preek zich naar het tijdelijke AZC dat een tijd in Lemelerveld heeft gestaan. Want het thema van de preek is thuiskomen, en voor de burgemeester geldt dat ook voor nieuwkomers:

“Ook zij wilden ergens weer thuiskomen. En laten we eerlijk zijn: zo’n mooi dorp als Lemelerveld, dat gun je toch iedereen? In het begin gaf dat best wat onrust, dat kan ik zelf nog wel begrijpen. Een mens lijdt dikwijls het meest door het lijden dat hij vreest. Wat daarna gebeurde, vond ik prachtig. Veel inwoners sloten deze gezinnen in de armen. Ze boden hulp. Warmte. Aandacht. En kregen daar ook veel voor terug. Ondanks culturele of religieuze verschillen bleek vooral hoeveel mensen op elkaar lijken. Mens zijn betekent: er willen zijn voor een ander. Menselijkheid is universeel.”

Ook nu kan Sijbom zijn Bijbel goed citeren: ”In Deuteronomium lezen we: ‘Heb de vreemdeling lief.’ Niet omdat verschillen niet bestaan. Die zijn er zeker. Maar omdat ieder mens geschapen is naar Gods beeld. En daarom dezelfde waardigheid bezit.”

Een man zegt na de kerkdienst dat het enige wat hij jammer vindt aan het gehele AZC-dossier is dat veel asielzoekers een band met het dorp hebben opgebouwd. Hij vindt het jammer dat een aantal asielzoekers, die een band hebben met het dorp en zich willen inzetten, niet konden blijven en ook moesten vertrekken naar de nieuwe azc-locatie in Dalfsen.

Sijbom eindigt de preek met een oproep: “Want uiteindelijk wordt een samenleving niet gebouwd door regels of systemen alleen. Een samenleving wordt gebouwd door mensen. Zoals u en ik, wij zoals we hier zitten. Door mensen die iedere dag opnieuw proberen iets van Gods liefde zichtbaar te maken. Laten we daar in Gods naam aan blijven werken. Amen.

Dominee Naber is uiterst positief en goed verrast door de preek: “Hij heeft een kernmotief van het christelijke geloof beetgepakt. Religie is weer in trek, vooral onder jongeren. Ons bestaan is zo verwarrend tegenwoordig. Ik kom veel jongvolwassenen tegen die zich afvragen: ‘Wat is nu het fundament, het thuis, de basis?’ Hoe de burgemeester het had over thuiskomen, ik vond het een gouden gedachte. Had het niet verwacht, maar het zat er wel in.”