ZWOLLE – Provincie Overijssel:Het bedrijfsleven is de motor van de Overijsselse economie. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, innovatie en productiviteitsgroei en dragen daarmee in grote mate bij aan welvaart en welzijn in de provincie. Samen met gemeenten, werkgevers en werknemers werkt de provincie Overijssel aan een goed vestigingsklimaat voor het bedrijfsleven.
Om een optimaal vestigingsklimaat te creëren, is het belangrijk dat bedrijven voldoende geschikte ruimte hebben. Als er te weinig bedrijventerreinen zijn, loopt een regio mogelijkheden voor meer werkgelegenheid en economische groei mis. In hoeverre speelt de herstructurering van bedrijventerreinen een rol bij het vestigingsklimaat voor het bedrijfsleven?
Onlangs onderzocht Deloitte Real Estate Advisory in samenwerking met de Kamer van Koophandel in welke mate het bedrijfsleven tevreden is met het vestigingsklimaat.
Enschede op derde plaats tevredenheid met vestigingsklimaat
Uit het onderzoek van Deloitte Real Estate Advisory, uitgevoerd onder 7.000 Nederlandse ondernemers in 17 stedelijke regio’s, blijkt voor Overijssel dat de ondernemers uit Enschede en omgeving het meest tevreden zijn over het lokale vestigingsklimaat. Enschede staat op een derde plaats, na Leiden en Almere-Lelystad. Zwolle en omgeving staat op plaats 10.
In dit onderzoek is de ondernemers gevraagd naar hun tevredenheid over het lokale vestigingsklimaat, waaronder beschikbaarheid, variëteit van aanbod en prijs-kwaliteitverhouding van werklocaties. In Enschede is 62% van ondernemers (zeer) tevreden over variëteit van aanbod van werklocaties, terwijl dat in Zwolle 47% is (Nederlandse gemiddelde is 56%). In Enschede is 78% van de ondernemers (zeer) tevreden met de huidige eigen werklocatie, in Zwolle 68% (Nederlandse gemiddelde is 78%).
Bedrijvigheid op bedrijventerreinen belangrijk voor economie in Overijssel
Bedrijventerreinen spelen een sleutelrol in de Overijsselse economie. Overijssel telt 400 bedrijventerreinen. Daarbij moet worden opgemerkt dat sommige bedrijventerreinen samengesteld zijn uit meerdere bestemmingsplannen (bijvoorbeeld Noordermors, Noordermors 2, Noordermors 3 enz.), en als deze terreinen worden samengevoegd, wordt het aantal beduidend lager namelijk 250 bedrijven.
De bedrijventerreinen zorgen voor werkgelegenheid, trekken nieuwe bedrijven aan en zijn goed voor de economie. Ongeveer 40% van alle bedrijven in Overijssel is op bedrijventerreinen gevestigd. Ruim één derde van de provinciale werkgelegenheid is te vinden op bedrijventerreinen. Hierdoor zijn bedrijventerreinen in economisch opzicht belangrijk. Op kaart 1 in de rechterkolom is het aantal werkende personen op de bedrijventerreinen weergegeven en de verdeling naar sectoren.
De omvang van de terreinen verschilt onderling sterk. Er zijn bedrijventerreinen van meer dan 250 hectare en bedrijventerreinen van 1 hectare. De ontwikkeling van de oppervlakte bedrijventerreinen in Overijssel wijkt niet af van de landelijke trend. De oppervlakte bedrijventerreinen groeide tot en met 2009 en daarna is de groei afgevlakt (zie figuur 1 in rechter kolom).
Voorraad bedrijventerreinen stijgt, uitgifte hectares daalt
De voorraad bedrijventerreinen in Overijssel laat vanaf 2006 tot 2009 een forse stijging zien en dat wordt vooral veroorzaakt door het aantal niet-terstond uitgeefbare terreinen. Op 1 januari 2012 beschikte Overijssel over een voorraad van 1.320 hectare bedrijventerrein (voorlopige cijfers, bron IBIS).
In de laatste drie jaren werden in Overijssel minder hectares bedrijventerreinen uitgegeven dan in de periode daarvoor. Het aantal uitgegeven hectares bedrijventerreinen wisselt per jaar sterk (zie figuur 2 in rechterkolom) en kent een sterke samenhang met de ontwikkeling van economie en daarmee de werkgelegenheid. De gemiddelde uitgifte in Overijssel in de periode 2000-2012 bedraagt 83 hectare per jaar.
Door herstructurering wordt gebruik van beschikbare ruimte beter
Voor een optimaal vestigingsklimaat is het van belang dat er voldoende kwalitatief hoogwaardige werklocaties aanwezig zijn. Het is echter ook van groot belang dat voorkomen wordt dat nieuwe bedrijventerreinen uitgegeven worden ten koste van natuur en open landschap, terwijl er nog ruimte vrij is op bestaande bedrijventerreinen. Als er nieuwe bedrijventerreinen uitgegeven worden terwijl er nog ruimte is op bestaande terreinen, kunnen de bestaande terreinen verpauperen. De kans is groot dat bedrijven op de verouderde terreinen omzetverlies en imagoschade lijden. Uiteindelijk voelen sommige bedrijven zich dan gedwongen om te verhuizen. Ook zorgt een overaanbod aan bedrijventerreinen voor lage grondprijzen en verspilling van ruimte.
Om te komen tot zorgvuldig ruimtegebruik en om verrommeling tegen te gaan wordt een afwegingsprocedure (een zogenaamde SER-ladder) gehanteerd waarbij de volgende volgorde wordt toegepast:
1. optimalisering van het gebruik van de beschikbare ruimte o.a. door herstructurering;
2. betere benutting van de ruimte door meervoudig ruimtegebruik en intensivering;
3. en tenslotte, indien nodig, uitbreiding van het ruimtegebruik door bedrijventerreinen.
Regionale samenwerking is van essentieel belang voor het succes van de afstemming van de herstructurering van verouderde bedrijventerreinen in relatie tot de noodzakelijke ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Intergemeentelijke samenwerking en afstemming zijn noodzakelijk om ook op (sub)regionale schaal te komen tot een zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik.
66% van de herstructureringopgave van Overijssel in gang gezet
De provincie Overijssel streeft de volgende doelstellingen na:
Het realiseren van herstructurering van verouderde bedrijventerreinen van in totaal ruim 1.291 hectares (netto) in de periode van 2009 tot en met 2015;
Het kwalitatief versterken van overige bestaande terreinen;
Het realiseren van 200 hectares ruimtewinst door deze herstructurering zodat er minder behoefte is aan nieuwe bedrijventerreinen.
De provincie Overijssel beschikt over een onderbouwd, samenhangend pakket aan instrumenten van juridisch, economisch en communicatieve aard. Er is samenhang tussen herstructurering en nieuwe terreinen, de SER-ladder wordt toegepast en er is aandacht voor duurzaam beheer en onderhoud van bedrijventerreinen.
De provincie heeft met alle gemeenten prestatieafspraken gemaakt. De provinciale Omgevingsverordening verplicht de gemeenten tot de vaststelling van een Bedrijventerreinenvisie. De Bedrijventerreinenvisie moet afgestemd worden met de buurgemeenten. Tevens geldt de eis dat elk te herstructureren bedrijventerrein via het kwaliteitsscoresysteem op kwaliteit wordt gescand. Die scan is ook verplicht om te bepalen welke kwaliteit is behaald nadat de herstructurering is uitgevoerd.
De provinciale subsidie voor de uitvoering van een herstructureringsplan is uitsluitend bedoeld voor werkzaamheden in de publieke ruimte. De Herstructureringsmaatschappij Overijssel (HMO) is door de provincie Overijssel opgericht om private herontwikkelingen op bestaande bedrijventerreinen aan te jagen. Ruimtewinst en efficiënt ruimtegebruik zijn belangrijke aandachtspunten voor de HMO. Dat kan door marktpartijen en gemeenten te ondersteunen bij het ontwikkelen van plannen en kan uiteindelijk leiden tot doelgerichte investeringen om knelpunten op private herontwikkelingslocaties weg te nemen.
De uitvoering van herstructureringsopgave verloopt voorspoedig. Van de voor 2015 geplande 1.291 hectares in gang te zetten herstructurering is 66% opgestart. Kaart 2 in rechterkolom biedt een overzicht van de herstructureringsprojecten op de bedrijventerreinen in Overijssel. De tabel (pdf) laat het bijbehorende investeringsoverzicht zien.