Een gesprek met Frits van Lenthe over vrogger.

BERKUM – Op enum in de Berkumstede, veurheen de Wissel te Berkum.

Frits is nu 93 joar en geboorn in 1918, de jongste in un gezin van 3 jongs, op de Kleine Slennnebroek woar zijn Va, Derk Jan pachter was. De kleine Slennebroek was 12 ½ bundr groot. De liegere schoele heb ik evolgd op de Lenther schoele, làter noar de Landbouwschoele in Dalfsen, doar heb ik nog een diploma van hang in mien kamer uit 1926.

Mien va hef nog op de olde Lenther schoele zettn bie de Bolderbrugge. Mien iene breur Roelof,  7 joar older dan ik, die was nie hemoal goed gezond, mar hef nog wel naor schoele gaon. Mie Va is hier geboorn, had een biename, Hendrik Jan van Oelen Roelof. Opa was Roelof. Kwam van het Oelenhuus, Uilenhuus uut Old Leusen, later woonde daor van Leusen.

Op een dag kwam Jan Teusink die over het beheer ging van de Aalshorst  bie Va of hij moandag män bie Meneer wol kom, de boerderieje Groot Slennebroek stund leug en was  te huur. Meneer kon de boerderieje Groot Slennebroek slecht verhuurn omdet die te groot was, totaal 17 1/2 bundr, woarvan 6 bundr bouwlaand. Hierveur had Derk Binnendijk hier ewoond, mar die had gin opvolgers. Er was wel belangstelling mar van boern an de andere kaante van de iessel, mar die kent gin bouwlaand. Meneer nuumde dat legelandse boern en doar had hij t niet op veurzien. 

Ik had 14 joar op de kleine Slennebroek  ewoond. Toen Va naor Meneer wol gaon kwam iene Jan van Gelder op de fietse uut Zalk, had belangstelling veur de grote boerderije, mar Va annegeem dat wiej noe net naor Meneer mosten om die boerderieje te pachen.  Nou dan wil ik deze boerderieje wel. Mar zo ging dat niet. Wiej heb afgesprokken dat wie wel een goed weurtie zoln doen bie Meneer, maar die dach dat Va die boerderieje wel kon gebruken veur eign jongns omdat die goed werkn wóldn. Maar doar waarn wie nog nie an toe. Toch is de huur deur-egoan voor F630,- per joar, dat was weinig huur.  Mar wat doei met oonze boerderieje vroeg mien Va, der zit iemand bie meij thuus te wachn die hem graag wil huurn. O deur hek  er wel iene veur, zei meneer. Marre, vreug Meneer wie is det dan wel? Is det die man met die auto? O nee det is veel te weelderig. Mar meneer, die man heeft een auto eleend van zin zwoager die monteur is umdat Zalk een heel ende van hier lig, hij hef zelf een fietse. Mar zeg Va, het liekt ons een man die wel van anpakn weet en geweldig werkn wil. Loat toch  ma langs komn was de reactie van Meneer. Toen Va nor huus, van Gelder leup nog eem rond de boerderieje en toen noar meneer. Um 12 uur kwam Jan van Gelder weer trugge en de huur was rond. Wat heb wiej der goeie buurn an ehad.

Het was een rare tied een zwaore tied. Op 22 februari op Sint Peter, mos de pach betaald wordn, mar dat was nie makkelijk. Met mei jaang wie het vee noar buten en de bolle er bie in het laand, dan had ie met februari nieuwmelkse koe’n.  De neurende koe’n gingn naor de markt, 3 koe’n van 3 of 4 joar old, mag iej roan wat die opbrachn, nou die brachn nie meer op dan F 337 ½ , Mar doarmee was de pach van F 600,- nog nie betaald.

Mien breur, ook Derk Jan,  hef later de boerderieje over-enomn en mos aan pach F 6000,- betaaln, en kreeg veur 3 koei’n F 6000,- . Het was heel erg moeilijk veur de boern. Meneer gun oe wel dat ie te eten had, mar iej mossn  er hard veur werkn, werkn was hoofdzaak. Dan ok nog de verplichte waagndienstn, 3 keer eenspanspeerd en 2 keer een tweepeerds span, zat allemaol bie de huur in. Mien Va stond altied direkt met de pette in de haand als Meneer er langs kwam. Meneer Athur kwam oltied op een roodverroeste fietse langs. Ik heb nooit de pette of e zet, want ik had gin pettte op. Bie meneer was naost Athur ok nog Eduard, Hendrik, Willem en de freule die oltied in Engeland was.

Anton van de Vechte van de Potstal  had de boerderieje van Sijsveld ekoch (nu Alferink) en kwam langs met peerd en een dresseerkoare, Meneer zegt dat hij zich moest schaamn, hij mut met de platte boern waagn op pad. Anton had de boerderieje ekoch met 9 bundr grond, mar mos om de melk noar de weg te brengn over de grond van oos noa van Gelder en mos doar elk joar een kwartie pach veur betaaln bie Meneer. Mar Anton mos er wel veur noar toe. Meneer mos elk joar ook een kwartie jachgeld betaaln an van de Vechte, ging ollemoal heel officieel.  Anton van de Vechte hef de boerderieje van Sijsveld ekoch voor F 7200,-. Anton Sijsveld een beste man, mar was tevölle in de keuken in plaats van op het laand, was gin echte boer, ma akelig beste meensen. Wiej hielpn hem wel vake, mar was gin holdn an, kon niet goed goan en hef ’t spul verkoch. Hij hef er zelf 1 bunder 14 grond uit ehoaln en veur F 1400,- het huus an de weg loaten bouwn, Dat was ongeveer in de 40er joarn. Anton van de Vechte is laeter no Canada verhuusd.

Groot Slennebroek was dus de pachplaatse van mie Va, later over-enomn doar mien breur, mar die was ernstig ziek, met de rugge. Hef ruum 4 joar in Zandhoven eleeng in een gipsenbak, mar is wel weer hersteld en is weer boer eworn en toch nog 76 jaar eworn, hij was 2 joar older als ik. Dan was er bie ons thuus nog ome Jan, een breur va mien Va, die zat altied bij de kachel en een spejbakkie der veur, mar kon goed mikkn. Hij kauwde altied tabak. Mien moedr was van 1880 en hef niet lang eleefd, die is slechts 56 jaor ewordn, mien va was van 1877 en werd 89, met 84 jaor kreeg hij een hersenbloeding en toe ging het geestelijk wat mindr, mar lichamelijk bleef hij heel sterk. Hij was erg ezien. Ook de pastoor hef hem al een keer naor huus  ebrach toen hij nie goed meer kon en langs de weg lag.

Nog een verhaaltje van vrogger; Ien keer kreeg ik toestemming van Meneer om een paar boomn uut de walle umme te zaang  en de singel op de kaamp richting Eilert moch ik ok uurdunn, mar stom ewest, het holt had ik opgeslaang in het zich en daor was meneer niet blie mee toen hij det dikke holt zag. Ik had er tevölle dikke boomn uut ehaald. Meneer was erg kwoad, ik kreeg heel wat deur de bie’n.  Mien Va was völ te benauwd veur Meneer. Wat ben ik blie dat ik daor niet ebleem ben.

Ik ben egaon naar de Haangweg, Wessel van de Wal was mien noaste buurman, van die boerderieje heb ik nog een foto. Ik bin daor bij in etrouwd, mien schoonva is vrog overleedn. Ik ben 54 jaor getrouw ewes met Stoel, ik had dus altied een Stoel bie mie als ik weg ging. Mien vrouw is in 2001 oveleedn. Ik heb verder nog een onderscheiding ekreeng als veteraan en een oorlogsmobilisatiekruis, dit is ollemoal eregeld door de heer Siefers, een vriend van mie. Die woont noe in het tuinmanshuus bie Meneer op de Aalshorst woar vrogger Odden de tuinman woonde, later Spieker de tuinman.

Groot Slennebroek is offebraand in 1950, Als gevolgd van granaatscherven die in de bevrijding de schorstien beschadigd haddn, maar dat was oons nie bekend. Deur lek in de schorstien is braand op de zolder begun. Toen was ik doar al nie meer. Ik heb er 15 joar ewoond.

Huize Slennebroek is offebraand met de bevrijding van de oorlog in 1945, later nog eem bewoond deur Meulenbelt toen weer deur een Meneer ( van Dedem)

Ook an de Blauwedijk, boerderije Westerkamp was een breur van mien Va.  Die was etrouwd met weduwe vrouw van Westerkamp, zij was een Stokvisch.

Ik heb ok de familie Schriever goed gekend, met name Anton, die woonde later in de lenther schoele Hij zei oltied det e hoofd van de schoele was umdet hij in de schoele woon. Anton was altijd dudelijk aanwezig, maar wel netjes aij der bie was… Mooi verhaal; 

Anton had een keer een ree estreupt met strikkn. Plitie Pals lag er bie op de loer, mar Anton liet hem mooi ling tot hij de kaans kreeg hem weg te haaln. Anton had toen ook een melkrit en de waagn stond bij de olde bakker. Hij had doar het reevel op elegd met een gedicht.:

 “3 dagen en 3 nachten heeft hij daar liggen wachten. Het was er buiten guur en koud. Maar hij zit nu bij ons lekker in het zout. Maar de kop, de poten ,snor en baard heb ik voor Pals bewaard. Afz…”Is Pals te glad of.”

Van iemand anders eheurd het volgende; plitie Pals “Schrijver is dat vel van jou?, neen was het antwoord, als iej goed kiekt kuj zien det  van een ree is”

Anton had ook een keer een ernstig ongeluk ehad bij de Gaazepannebrugge en had een betonn poal op zich ekreeng, Hij was er slech aan toe, maar zat vol grappn. Onderweg noar het ziekenhuis vreug hij nog ”ik heb vergetten te kiekn of de poal nog beschadigd was”

Pals zag Anton een keer fietsn en Anton hield wat verborgn achter zijn jasse. Pals er achteran en Anton steeds harder fietsn en thuus ekomn kwam Pals hem direct noa in de verwachting dat hij er twee haazn achter had zittn. Maar Anton kwam met twee broden achter zijn jasse weg, hij had Pals weer te pakkn.

Dan de buurn Venneboer, beste meensn, vooral de vrouw van Gait Venneboer, Diene,  was enorm sterk, “als het mut gooi ik Gait zo in de hilde” zij ze wel es. Enorm harde werkr en vreselijk sterk. Diene was de moeder van Mans. Veneboer nuumde ze ok wel Binnenveld, hoe de naam Binnenveld is ontstoan weet ik nie.

Bevrijdingsfeest was oltied geweldig mooi, een geweldig feest.  De verholding katholiekn en protestantn was vake heel goed. Ik woonde al in de Haagn en weij gingn met de optoch noar Hoonhorst en s’ovunds een groot feest bie Klink in ‘t laand. Wat was det mooi, was was det mooi. Veur herhaling vatbaar. Er was nog wat geld oaver-ebleem  en mien breur zat int bestuur, mar de pastoor had er grote muuite met. Hij had een katholiek meisje zien kussn met een hervormd jong, dus het feest ging niet deur.

Mar we haddn doarveur ook vake gekostumeerd gemengd voetbal en we gingn oos gewoon bie Klink in de kamer umkleedn, dat kon wel, ie keek er niet naor.

Diverse spreukn over het geleuf; (wat annevuld)

“Gereformeerde geuzen leven niet bij God, maar bij de duvel int varkensschot”

Roomse papen kroept als apen in de hoogste boom om dicht  bij Maria te koomn”.

“Protestantse papen kunt niet gapen, kunt niet lopen, hebt de duvel in de poten.

”Ik vund een keer een briefie bij ons an de boom “Hoe moeten wij ons gedragen tegen de geuzen ( protestanten) , een vriendelijk oog en een boos hart”. Wat was er mangs een haat onderling.

Gelukkig is dat nu ollemoal veurbie en leemn wie vredig met en noast mekare.

Der was eens een bosbraand achter het huus van Riedel, de hele buurte mos helpn want er was nergns waatr. Dus snel schöppn van huus ehaald en met zaand het vuur uit-emaakt. De pastoor was ok nog kom kiekn en meester Hoekstra van de Landbouwschoele woar ik toen op zat. Meester Hoekstra zei, ik probeer nog een vergoeding voor jullie te kriegn, want det was mogelijk. Meestal zorgde doar de roadmeester in de buurte veur, dat was Bernard klink (sr) Mar Hoekstra was hem veur.  Hij bracht mie later 28 guldn weurnoa ik 6 guldn brach noar Klink umdat ok 2 jongs  van Klink hadn  ehölpn. Klink was niet bliej dat die eer hem veurbie was egoan.

Ook raodmeester was Jan Teunissen van de ierthe, bie de boerderijbraand van van Dort op de Langeslag, kwam Jan Teunissen ok langs en vertelde dat hij wel zou regeln det het vee ergns estald kon wörden. Mar zei ik dan moet iej wel eerdr opstoan, want het is allemoal al eregeld met  de buurte.

Een roadmeester was de man in de buurte die olles regelde, maar waarn veural esteld op eer.

Tjonge wat een mooie verhaaln en dat ik dat nog kan vertelln en weetn met 93 jaor.

Mar oale van Lenthes bint zo ongeveer familie, van oorsprong oallemaol uit ’t oelenhuus ( uilenhuus) dus ok de van Lenthe nu loonwerker, zijn opa was Uilen Hendrik en de buren op de bult, van Lenthe op de Mars en van  het Nierveer, komt oallmaol van oorsprong uut t Uilenhuus in old Leusen. De olste is nog Wim van lenthe, een nèfe die is 94 joar en woont in Genemuden. Dit was nog eem een anvulling, prachtig verhaal wat bewaard mut bliemn.

Ik mag graag proaties maakn, kuj anderen ok een plezier mee doen. Kom gerust weer als je meer mut weetn. Ik ben noe muu en goa vanmiddag ook niet meer op pad. Hartstikke mooi dat jullie dit willn weetn.

Bedankt.

Nou Frits Jij vooral bedankt. Wím S

 

 

 

 

Artikel delen: