Foekepot is een oud volksmuziekinstrument

foekep.jpg

DALFSEN – Het instrument bestaat uit een aardewerken pot met een vlies erover gespannen. Later werd er ook een blik en en varkensblaas (later zelfs een stuk stevig plastic) gebruikt. Een rommelpot wordt geclassificeerd als membranofoon. Door het midden van het vlies wordt een stokje (of een stengel tiet uit het rieten dak) gestoken en vast bevestigd. Dit stokje is bestreken met hars.

Het stokje wordt in de hand genomen en met een wrijvende beweging in trilling gebracht. In zekere zin is een rommelpot dus ook een strijkinstrument. De trilling wordt overgedragen op het vlies. De pot dient als klankkast en versterkt het geluid. Het resultaat is niet erg welluidend: een soort frroep geluid, dat als een astmatische hijg beschreven kan worden. Dit geluid wordt in Nederland gebruikt als ritmische begeleiding bij solozang. Het ‘foek’ in de naam ‘foekepot’ is waarschijnlijk ontstaan als onomatopee op basis van deze klank. Hier het gezang daar bij het foekepotten hoort:
Foekepotterij, foekepotterij, geef mien un cent, dan goa ik weer veurbij. ik heb geen geld um brood te kopen, deurum mot ik met de foekepotte lopen. Foekepotterij, foekepotterij, geef mien un cent dan goa ik weer veurbij.

Oudejaarsavond
In sommige streken van Nederland (onder andere op het eiland IJsselmonde tot eind jaren 1950) was het gebruikelijk op oudejaarsavond met de rommelpot van deur tot deur te gaan.
Ook in het stadje Goor wordt tijdens oudejaarsmiddag ‘gefoekepot’. Voornamelijk basisschoolkinderen (de jongsten met begeleiding) gaan verkleed in optocht langs de deuren. Als beloning voor het zingen van het liedje worden kinderen traditioneel beloond met geld, maar tegenwoordig soms ook met snoep. Kinderen die geen ‘echte’ foekepot (bloempot met varkensblaas) hebben gekocht bij Stichting Kindvriendelijk Goor, om welke reden dan ook, gebruiken als alternatief vaak een (geld)blikje waarmee gerammeld wordt.

Het gebruik wordt gevolgd sinds onheugelijke tijden, mogelijk ook ter ere van het feest van de H. Sylvester wiens feestdag dan door de Roomse Kerk gevierd wordt.In het Overijsselse Hasselt wordt gefoekepot op de dag voor Sint-Maarten, waarbij de tekst gelijk is aan de Achterhoekse tekst.

Artikel delen: