HOONHORST – LENTHE – De Lenthe molen met de laatste informatie, op zoek naar meer… Reeds eerder is al wat geschreven omtrent de Lenther molen. Maar de periode daarna was besteed aan de Molen Fakkert, wat nu in boekvorm en bouw is afgerond. Nu verder met de Lenther molen, neen zeker niet de herbouw, maar wel de geschiedenis. Mede door een oproep via dit medium, informatie van de bewoners uit de Molenhoek, veel informatie geplukt vanaf internet, diverse boeken, maar vooral van de familie van der Vegt.
Er is toch weer het een en ander boven water gekomen wat het vermelden waard is. Het ontstaan van de Lenther molen is nog niet bekend, maar wat wel bekend is dat er rond 1529 sprake is van “windrechten” voor de Lenther molen, wie toen de eigenaar was weten we nog niet. Later kwam de molen het bezit van een zoon van de molenaar van de Rechterense molen Vrerick Gerreijds, geboren 20 feb 1681, getrouwd in 1720 met Aeltien Egberts, dochter van de Evert Egberts eigenaar van de Lenther molen. De Rechterense molen was de oudste molen in de omgeving en wordt al beschreven in 1464 en stond op de plaats waar nu de grafkelder is van het geslacht Rechteren. Die molen is in 1868 afgebroken.
In de periode van 1725 tot 1730 koopt Vrerick Gerreijds alle personen uit die aandelen hebben in de Lenther molen en koopt hij diverse gronden op rond de molen. Maar het gaat hem niet voor de wind. In die periode deed hij ook aangifte van het overlijden van 2 van zijn kinderen, maar ook van zijn vrouw. Na haar overlijden is hij in 1731 hertrouwd met Elysabeth, dochter van Werners Hendriks op die Vechte. Hij was veerman op de 2 Vechtveren bij Dalfsen. De dochter noemde zich van de Vegte. Zij was eerder getrouwd geweest met wed. Willem Snel. Ook een bekende molenaarsfamilie op de Dalfser molens.
Met dit huwelijk gaat ook Vrerick Gerrijds zich van der Vegt noemen en zo ontstaat ook hier een familienaam van der Vegt. Heel veel jaren heeft de familie hier zijn boterhammen goed verdiend. Als we de kadasterkaart van 1832 raadplegen zien we dat het gehele gebied rond de Molenhoek in het bezit is van de familie of aanverwanten. Woningen in het gebied Lenthe worden net als in andere gebieden destijds aangegeven met nummers. In de archiefstukken van deze familie komen opvallend veel huisnummers tegen en wel de volgende: Lenthe 15, Lenthe 26a, Lenthe 100, 103, 105, 106, 107, 134, 142, 145, 159, 162, 164, 164a, 165, 167, 169, 172, 174, 175, 212, 213, 214, 218, 219, 220, 221, 223, 230, 240, 246, 262, 303 enz. Dus huisnummers waar familie van de van der Vegt of aanverwanten woonden. Het kan bijna niet anders dan dat er een aantal keren een hernummering heeft plaatsgevonden omdat het zoveel adressen betreft.
Maar ook de familienamen die direct met de familie van der Vegt betrokken is, lijkt uitzonderlijk, ik geef ook hiervan een opsomming. Te beginnen met van der Vegt, van der Vegte en van der Vechte, alle soorten komen we tegen. Maar ook Everts, Frericks Harmsen, van de Kolk, Blankvoort, Kloosterman, Snel, Mulder, Ganzekuil, Van den Berg, Braakman, Kooyker, Veldhuis, Hofman, Slendebroek, Bouwhuis, Roons, Schurink, Sybenga, Lindeboom, van Lenthe, Spijkerman, Boerdam, Hartkamp, Maat, Zieleman, Klei, Teunissen, van Pijkeren, Toersen, Post, Jansen, Bekedam, Schoenmaker enz enz. Zonder die van de laatste 40 jaar te noemen. Komen uw stamouders uit deze tak en kunt u ons informatie aanleveren, mail ons dan.
Bijzondere boerderijnamen uit Lente die in de diverse stukken worden genoemd zijn oa, Waterhuis, Op ’t Vistendijk in Lenthe, Warners op ’t Clooster in Lenthe ( waar de naam Kloosterman is ontstaan), Blankvoort op ’t Knobben, Poepenhoek in Berkum, Erve Cornebelt in Lenthe, Op ’t Hasselt in Lenthe, ’t Lurink in ’t Lyderbroek, Aan het Graven in Lenthe waar de naam Gravenman is ontstaan, van den Berg op het Zandwijk in Lenthe, Op ’t Teusink in Lenthe. Weet u welke boerderijen dit betreft, laat het ons even weten.
Hetzelfde van de verscheidenheid in beroepen die zijn vermeld, natuurlijk mulder, molenaar, koornmolenaar, grutter, heerboer, bakker, bouwman, landbouwer, winkelier, gruttersche, boerenwerkster en werker, naaister, daghuurder, broodbakker, herbergier, tapper, predikant, dominee, molenaarsknecht, letterzetter, melkrijder, loonwerker, boekhandelaar, schoolmeester, dienstmaagd enz.
Opvallend was ook dat nadat de molen in 1900 failliet is gegaan, dezelfde Berend Hendrik van der Vegt in 1903 een molen koopt is Havelte, die brand echter af in 1914, waarop hij de Wapser molen koopt en die overbrengt naar Havelte. De familie van der Vegt blijken wel echte molenaars. We komen ze tegen dus in Lenthe en van hieruit weer in Havelte, Hellendoorn, Zwolle, Kampen, Rouveen, Staphorst en Oudleusen. Kortom het verhaal is nog lang niet compleet.
Wij hebben in een vorig artikel al eens genoemd over de aanbouw van de huidige boerderij en wel de “grutterij”. Een grutterij is een kleine molen waar vooral gemalen wordt voor kleine hoeveelheden en veelal veel groffer voor oa huishoudelijk gebruik. Dat die grutterij daar gestaan heeft staat inmiddels ook vast. Afgelopen periode hebben we de sporen van de aanwezigheid van een grutterij vast kunnen leggen. Inkepingen in balken geven aan waar de spil heeft gestaan waaronder het paard zijn rondjes liep om de molen in beweging te houden, maar ook waar de maalstoel heeft gestaan. Kortom en moet nog veel onderzoek gedaan worden.
Heeft u informatie, oude foto’s, kaarten of verhalen omtrent de bezittingen van die familie van der Vegt of andere informatie over de grutterij, of over de Lenther molen laat het ons dan even weten. Stuur een mail aan schrijver48@gmail.com of hoonhorst@historischekringdalfsen.nl Hoe meer informatie uit de geschiedenis van de Lenther Molenhoek wij ontvangen brengt ons dichter bij de gehele geschiedenis rond de Lenther molen.
Reeds eerder is al wat geschreven omtrent de Lenther molen. Maar de periode daarna was besteed aan de Molen Fakkert, wat nu in boekvorm en bouw is afgerond. Nu verder met de Lenther molen, neen zeker niet de herbouw, maar wel de geschiedenis. Mede door een oproep via dit medium, informatie van de bewoners uit de Molenhoek, veel informatie geplukt vanaf internet, diverse boeken, maar vooral van de familie van der Vegt. Er is toch weer het een en ander boven water gekomen wat het vermelden waard is. Het ontstaan van de Lenther molen is nog niet bekend, maar wat wel bekend is dat er rond 1529 sprake is van “windrechten” voor de Lenther molen, wie toen de eigenaar was weten we nog niet. Later kwam de molen het bezit van een zoon van de molenaar van de Rechterense molen Vrerick Gerreijds, geboren 20 feb 1681, getrouwd in 1720 met Aeltien Egberts, dochter van de Evert Egberts eigenaar van de Lenther molen. De Rechterense molen was de oudste molen in de omgeving en wordt al beschreven in 1464 en stond op de plaats waar nu de grafkelder is van het geslacht Rechteren. Die molen is in 1868 afgebroken.
In de periode van 1725 tot 1730 koopt Vrerick Gerreijds alle personen uit die aandelen hebben in de Lenther molen en koopt hij diverse gronden op rond de molen. Maar het gaat hem niet voor de wind. In die periode deed hij ook aangifte van het overlijden van 2 van zijn kinderen, maar ook van zijn vrouw. Na haar overlijden is hij in 1731 hertrouwd met Elysabeth, dochter van Werners Hendriks op die Vechte. Hij was veerman op de 2 Vechtveren bij Dalfsen. De dochter noemde zich van de Vegte. Zij was eerder getrouwd geweest met wed. Willem Snel. Ook een bekende molenaarsfamilie op de Dalfser molens.
Met dit huwelijk gaat ook Vrerick Gerrijds zich van der Vegt noemen en zo ontstaat ook hier een familienaam van der Vegt. Heel veel jaren heeft de familie hier zijn boterhammen goed verdiend. Als we de kadasterkaart van 1832 raadplegen zien we dat het gehele gebied rond de Molenhoek in het bezit is van de familie of aanverwanten. Woningen in het gebied Lenthe worden net als in andere gebieden destijds aangegeven met nummers. In de archiefstukken van deze familie komen opvallend veel huisnummers tegen en wel de volgende: Lenthe 15, Lenthe 26a, Lenthe 100, 103, 105, 106, 107, 134, 142, 145, 159, 162, 164, 164a, 165, 167, 169, 172, 174, 175, 212, 213, 214, 218, 219, 220, 221, 223, 230, 240, 246, 262, 303 enz. Dus huisnummers waar familie van de van der Vegt of aanverwanten woonden. Het kan bijna niet anders dan dat er een aantal keren een hernummering heeft plaatsgevonden omdat het zoveel adressen betreft.
Maar ook de familienamen die direct met de familie van der Vegt betrokken is, lijkt uitzonderlijk, ik geef ook hiervan een opsomming. Te beginnen met van der Vegt, van der Vegte en van der Vechte, alle soorten komen we tegen. Maar ook Everts, Frericks Harmsen, van de Kolk, Blankvoort, Kloosterman, Snel, Mulder, Ganzekuil, Van den Berg, Braakman, Kooyker, Veldhuis, Hofman, Slendebroek, Bouwhuis, Roons, Schurink, Sybenga, Lindeboom, van Lenthe, Spijkerman, Boerdam, Hartkamp, Maat, Zieleman, Klei, Teunissen, van Pijkeren, Toersen, Post, Jansen, Bekedam, Schoenmaker enz enz. Zonder die van de laatste 40 jaar te noemen. Komen uw stamouders uit deze tak en kunt u ons informatie aanleveren, mail ons dan.
Bijzondere boerderijnamen uit Lente die in de diverse stukken worden genoemd zijn oa, Waterhuis, Op ’t Vistendijk in Lenthe, Warners op ’t Clooster in Lenthe ( waar de naam Kloosterman is ontstaan), Blankvoort op ’t Knobben, Poepenhoek in Berkum, Erve Cornebelt in Lenthe, Op ’t Hasselt in Lenthe, ’t Lurink in ’t Lyderbroek, Aan het Graven in Lenthe waar de naam Gravenman is ontstaan, van den Berg op het Zandwijk in Lenthe, Op ’t Teusink in Lenthe. Weet u welke boerderijen dit betreft, laat het ons even weten.
Hetzelfde van de verscheidenheid in beroepen die zijn vermeld, natuurlijk mulder, molenaar, koornmolenaar, grutter, heerboer, bakker, bouwman, landbouwer, winkelier, gruttersche, boerenwerkster en werker, naaister, daghuurder, broodbakker, herbergier, tapper, predikant, dominee, molenaarsknecht, letterzetter, melkrijder, loonwerker, boekhandelaar, schoolmeester, dienstmaagd enz.
Opvallend was ook dat nadat de molen in 1900 failliet is gegaan, dezelfde Berend Hendrik van der Vegt in 1903 een molen koopt is Havelte, die brand echter af in 1914, waarop hij de Wapser molen koopt en die overbrengt naar Havelte. De familie van der Vegt blijken wel echte molenaars. We komen ze tegen dus in Lenthe en van hieruit weer in Havelte, Hellendoorn, Zwolle, Kampen, Rouveen, Staphorst en Oudleusen. Kortom het verhaal is nog lang niet compleet.
Wij hebben in een vorig artikel al eens genoemd over de aanbouw van de huidige boerderij en wel de “grutterij”. Een grutterij is een kleine molen waar vooral gemalen wordt voor kleine hoeveelheden en veelal veel groffer voor oa huishoudelijk gebruik. Dat die grutterij daar gestaan heeft staat inmiddels ook vast. Afgelopen periode hebben we de sporen van de aanwezigheid van een grutterij vast kunnen leggen. Inkepingen in balken geven aan waar de spil heeft gestaan waaronder het paard zijn rondjes liep om de molen in beweging te houden, maar ook waar de maalstoel heeft gestaan. Kortom en moet nog veel onderzoek gedaan worden.
Heeft u informatie, oude foto’s, kaarten of verhalen omtrent de bezittingen van die familie van der Vegt of andere informatie over de grutterij, of over de Lenther molen laat het ons dan even weten. Stuur een mail aan schrijver48@gmail.com of hoonhorst@historischekringdalfsen.nl Hoe meer informatie uit de geschiedenis van de Lenther Molenhoek wij ontvangen brengt ons dichter bij de gehele geschiedenis rond de Lenther molen.