DALMSHOLTE – Het karakteristieke gemaal Dalmsholte is verbouwd en uitgebreid tot een woning. Dit bijzondere plan is ontstaan door veel overleg en doorzettingsvermogen. Resultaat is dat het karakteristieke gebouw het verhaal van het landschap kan blijven vertellen.

Een bijzonder gebouwtje op een bijzondere plek

 

Gemaal Dalmsholte ligt op een markant punt in het cultuurlandschap van Dalmsholte, namelijk precies in een knik in het Overijssels Kanaal, op de splitsing met de Dalmsholter Waterleiding. Het gebouw ligt zo op meerdere zichtlijnen. Bij de bouw van het gemaal is het natte land ontgonnen en een karakteristieke verkaveling ontstaan. De aanwezigheid van het gemaal op deze plek vertelt zo het verhaal van dit rationele open landschap. Het gemaal zelf dateert uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Het is geen monument, maar kan wel beschouwd worden als industrieel en waterstaatkundig erfgoed.

In beeld

Foto’s dalfsennet.nl

Een goed idee, maar een ingewikkelde opgave

 

Omdat de afwatering tegenwoordig anders geregeld is, is het gemaal overbodig geworden en kwam leeg te staan. Een initiatiefnemer zag kansen om het gemaal om te bouwen naar een woning. Hierdoor kon dit karakteristieke gebouw op deze bijzondere plek behouden blijven. Dit heeft grote meerwaarde vanuit cultuurhistorisch en landschappelijk oogpunt. Het gebouw was echter te klein om een woning van te maken, waardoor uitbreiding nodig was. Zo werd een goed idee ineens een ingewikkelde opgave:

 

een plan voor een woning makenmet behoud van de karakteristieken van het gebouw en de kwaliteiten van de locatie rekening houdend met de wensen van de toekomstige bewoner en diverse andere belangen zoals natuurwaarden, een recreatieve route en de bedrijfsvoering van omliggende agrarische gronden.

 

Het verhaal gaat verder

 

Na een lange voorbereiding mag het resultaat er zijn. Het gemaal wordt met behoud van de karakteristiek verbouwd en de uitbreiding krijgt een bijzondere architectuur passend bij het huidige gemaal. De buiteninrichting sluit aan op het landschap door een singel aan te vullen en te beheren. De energievoorziening van de woning is duurzaam en er wordt duurzaam omgegaan met water.

 

Ook in de omgeving wordt geïnvesteerd. Zo worden natuurvriendelijke oevers aangelegd en wordt een ruiterroute weer open gesteld. Hierdoor blijft het gemaal behouden en kan het ook de komende decennia het verhaal van deze plek blijven vertellen. Om dit te benadrukken komt er bij het gebouw een informatiebord voor passanten.

De aanhouder wint

 

Het proces is hier zeker zo belangrijk als het plan. Het idee, behoud van erfgoed door hergebruik, sluit goed aan op het beleid voor de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving van de provincie. Er waren op dit kleine plangebied echter veel belangen en evenzoveel partijen. Het is vooral aan het doorzettingsvermogen van de initiatiefnemer te danken dat het plan toch tot uitvoer is gekomen.

Analyse, varianten, ontwerp

Voor dit plan is veel tijd en energie gestoken in een goede onderbouwing, terwijl het hier maar om één woning gaat. Er is een analyse gemaakt van de cultuurhistorische waarde, een landschapsanalyse, een ecologisch advies. Op basis van deze analyses lagen er diverse varianten voor het landschap en de uitbouw waaruit een voorkeursvariant is gekozen. Voor al deze onderdelen zijn specialisten ingezet zoals een architect, landschapsarchitect, cultuurhistorici en ecologen.

Belangen tegenstellingen

 

Deze brede onderbouwing was nodig om de tegengestelde belangen op één lijn te brengen. Zo bleek vanuit cultuurhistorie de uitbreiding tot woning een goed idee, maar leek het natuurbelang dit niet toe te staan. Intensief overleg tussen initiatiefnemer, gemeente, waterschap en provincie was nodig om te zorgen dat zowel het behoud van het gemaal als de natuurbelangen goed tot hun recht kwamen.

Win-win kansen

 

Door het zo grondig aan te pakken zijn ook win-win kansen gevonden. Doordat ook het waterschap betrokken is, kunnen maatregelen op het terrein van het gemaal en langs de watergang elkaar versterken. Voorbeeld is de ruiterroute, die nu in het plan zit. De gemeente wilde deze ruiterroute graag, en deze loopt nu over de grond van de initiatiefnemer en het waterschap.

Borging van kwaliteit

 

Om de kwaliteit te borgen is een gedetailleerd bestemmingsplan gemaakt en is er een ontwikkelings- en aankoopovereenkomst gesloten tussen initiatiefnemer en gemeente.

Tips

 

Een dergelijk initiatief kost tijd en doorzettingsvermogen, vooral van de initiatiefnemer, maar het levert een goed plan op!

Als er veel partijen zijn betrokken, kijk dan of je allemaal, vanuit je eigen belang, achter het doel van de opgave kunt staan!

Inzicht in elkaars belangen vind je alleen door samen om tafel te gaan en open te communiceren!

Tekst Provincie Overijssel