VECHTDAL – Ontwikkelingen in het Vechtdal door Hein Kuiper, actief in het veilig stellen van natuurontwikkelingen in het Vechtdal in geheel Overijssel en ruim 40 jaar ervaring in natuurbehoud.. Hein gaf een presentatie voor de Vrienden van Dalfsen om aan de hand van een dia presentatie uit te leggen de toekomst van de agrarische sector, de natuurontwikkeling en recreatie mogelijkheden in het Vechtdal.
Kansen voor de landbouw in een veranderend landschap, maar ook kansen voor de recreatie en natuurontwikkeling. De Vecht is in de 19e eeuw teruggebracht van een meanderende rivier die zijn eigen weg ging, naar een rivier die deels bedijkt is door natuurlijke ontwikkeling, vooral ten noorden van Dalfsen en in de 20e eeuw vooral bedijkt ten zuiden van Dalfsen/Ommen.
Midden 19e eeuw is de ontginning van hoog en laagveen vooral ten oosten van de Vecht uitgevoerd,en zijn ten zuiden de landgoederen ontstaan in de 18e eeuw. Het gevolg is dat het klimaat is veranderd, de waterhuishouding en zelfs in gebieden ernstige verdroging ontstaan. Voor de waterschappen is er op dit moment maar èèn prioriteit en dat is veiligheid tot 2050, daar waar mogelijk gelijktijdig natuurvriendelijker. Vecht moet ondieper, maar breder en meer meanderen. Stuwen moeten het water aan kunnen en er moet meer water in het gebied blijven om verdroging tegen te gaan. Het stroomgebied moet breder om meer water op te kunnen vangen en het risico van overstromingen te voorkomen.
Slechts een tiental jaren terug was de wateraanvoer vanuit Duitsland zo groot dat er werd overwogen om dijken door te steken om rampen te voorkomen. Dit is nog maar net goed gegaan. Had zeker grote gevolgen gehad voor Ommen en Dalfsen. De Vecht moet een laaglandrivier worden met diverse nevengeulen zoals bij de Vechterweerd en Vilsteren om stuwen te ontlasten. Er komen meer natuurvriendelijke oevers, meer onstenen van de oevers, natuurvriendelijke kolken en opschonen oude Vechtarmen Het zomerbed zal op een lengte van 25 km 25 cm lager worden gemaakt. Doel meer wateropvang en minder snelle stroming, meer tijd om water in de grond te laten filtreren. Opstuwing vanuit het IJsselmeer blijft een groot probleem waar weinig tegen te doen is, dan de balgstuw inzetten.
De landbouw krijgt het zwaar te verduren in de komende jaren. Peil 2010 waren nog 1350 landbouwers in dit gebied actief op totaal 30.000 ha, dit zal drastisch veranderen als gevolg van oplopende kosten en schaalvergroting. Ongeveer 25% van die boeren draaien nog met winst, maar moeten werken aan schaalvergroting om dit in stand te kunnen houden, dus grotere boerderijen.
13% van de boeren zitten eigenlijk al onder de bestaansnorm en zullen of groter moeten worden of nevenactiviteiten moeten zoeken, bv zorgboerderij of recreatie.
Zorgelijk is het met de overige 62 %, die hebben eigenlijk geen vooruitzicht, blijven tegen de stroom in roeien tegen beter weten in, zullen in de komende jaren moeten stoppen of samenwerking zoeken met andere partijen, worden hobbyboeren of zoeken hulp in de recreatie of als zorgboerderij. Maar moeten snel plannen maken om het financieel nog te kunnen maken. Vaak zijn dit overgenomen familie bedrijfjes, te klein om van te leven. Misschien kansen voor natuurontwikkeling en recreatie.
Het Vechtdal moet zich beter presenteren ten behoeve van de recreatie als je bekijkt dat deze sector een omzet heeft in het Vechtdal van € 625 miljoen en werk oplevert voor ongeveer 4000 banen, hier verdient de recreatie meer aandacht. Een recreant wil natuurbeleving en meer waterbeleving. Luxe natuur arrangementen met comfort ( glampings).
Overijssel verliest veel natuurontwikkeling nu de EHS grotendeels is geschrapt, alleen in het Vechtdal al 1800 ha minder dan nodig is om de kwaliteit van natuur en landschap niet verder terug te laten lopen. Dalfsen mag trots zijn op de landgoederen die zeer veel waarde hechten aan natuurontwikkeling en er alles aan doen om dit netjes te houden. Dat ook hier schaalvergroting in de landbouw ontstaat moeten we op de koop toe nemen..
Effecten voor de meanderende Vecht zijn onder andere een betere waterbeheersing, zelfreinigende rivier, meer diversiteit aan vis, steile oevers, dus oeverzwaluw en ijsvogel keert terug. Visotter en bever zijn inmiddels al weer gesignaleerd. Maar bovenal meer ruimte voor water.
Landbouwgronden meer natuurvriendelijker buitendijks, niet mesten en alleen hooilanden zorgen dat ook de vogels weer terugkomen. Landbouwpercelen binnendijks zouden groene randen moeten krijgen met veldbloemen en granen, zaadhoudende gewassen zodat verdwenen vogelsoorten ook terugkeren.
Behoud historische erven en wees zuinig op landschapselementen zoals de Rechterense dijk, hier gewoon het verkeer aanpassen aan de mogelijkheden die de weg biedt. Schakel waar mogelijk vrijwilligers in voor landschapsonderhoud. Ontwikkel eigen ideeën op verbetering aan te brengen.
Vechtdal moet onderscheidend worden van andere regio’s
WvdV