DALFSEN – RECHTEREN – Kasteel Rechteren blijft ons boeien, zeker op een dag als de Monumentendag krijg je nog even de kans mooie plaatjes te schieten. Op andere dagen in het jaar blijft de toegangsweg gesloten. Maar Dalfsennet was er om u toch van de plaatjes te laten genieten. Omtrent de geschiedenis van dit 14e eeuws kasteel is al heel veel geschreven, zelf heb ik als een een verzameling gemaakt van verschillende artikelen die ik u niet wil onthouden.

De heren van Rechteren;
Roderick en Zweder van Voerst, twee machtige edelen, die behalve van stins Voerst (Voorst) de eigenaren waren, hadden ook grote belangen in Dalfsen waar de heren van Rechteren de oorlog hadden verklaard met de Bisschop van Utrecht, hun landsheer. Dit was voor de Utrechters onaanvaardbaar. De Dalfsenaren vreesden een ernstige strijd, die rond Dalfsen zou worden uitgevochten. Doch werden door de jonkers van Voerst gerust gesteld. Doch de Vecht was een drukke (water) weg en dat stemde de Dalfsenaren niet gerust. Bisschop Boudewijn van Holland zat wel even met deze oorlogsverklaring in de maag. Hij kende de strijdlust de heren van Voerst en zijn machtige bondgenoten in Overijssel en Gelderland. De jonkers van Voerst wachten een aanval echter niet af en trokken in 1330 samen met de ridders van Rechteren naar Ommen, een door de Bisschop versterkt stadje, en brandden het geheel plat. Erg plezierig was dit niet voor de Ommenaren. Maar oorlog is oorlog en de ridders van Voerst en Rechteren namen geen enkel risico, want vanuit Ommen te was Rechteren te gemakkelijk aan te vallen. Daarmee was de dreiging voorlopig van de baan. De heren van de streek waren oppermachtig. Rechteren kwam in 1386 in handen van Jonker Sweder van Heckeren, genaamd van Rechteren. Vanuit Rechteren ging nu grote invloed uit op het bestuur van s’lands zaken in Overijssel en Drenthe. De contacten met de bisschop waren nog steeds gespannen soms trad men op als raadsheer. Maar men kon ook rare zaken mee maken. De bisschop had een zo op het oog voortreffelijke priester, uit een minnebroeder klooster tot wijbisschop aangesteld. Maar die werd door de landsheer ontmaskerd. Opnieuw moesten een aantal pastoors een herwijding ondergaan. Doch onder hen waren een aantal die het priesterambt vaarwel zeiden, een vrouw namen en een vrij beroep kozen. De straf voor deze bedrieger was vreselijk. Men liet hem in een ketel kokend water gooien, maar de man schreeuwde zo vreselijk dat men hem er weer uithaalde en op een gerichtplaats tussen Zwolle en Dalfsen onthoofden. Rechteren werd machtiger in de omgeving en met medewerking van Sweder van Rechteren werd het stadje Ommen geheel ommuurd en in Hardenberg een kasteel van steen gebouwd uit defensie oogpunt met een zware toren en stalling voor tweehonderd paarden. Ook was Rechteren actief bij het optrekken van de kloostergebouwen te Windesheim. Maar ook in de hele regio was Rechteren oppermachtig. Zo had een edelman Egbert van Rutenberg zich aan goederen van anderen vergrepen en werd daarvoor behoorlijk gestraft. Het gehele kasteel Rutenberg werd tot de grond toe in puin geslagen en de resten in de gracht geworpen en was daarmee dakloos. In 1389 kreeg hij toestemming om het kasteel te herbouwen op de oude fundamenten. Daarna bleef het een eeuw vrij onrustig rond Rechteren, Almelo, Ittersum en Zwolle waar Rechteren de dienst probeerde uit te maken. Rond 1500 was de Heer Adolf van Rechteren een rijk edelman, behalve Rechteren had hij de heerlijkheid Almelo, de Bredenhorst en Coevorden in zijn bezit. Deze laatste is op 2 december 1512 veroverd door Roelof van Munster van het slot te Vollenhove. Doch na inzet van 60 mannen werd het goed in Coevorden weer heroverd. De heren van Gelder eisden het kasteel Almelo als leen aan hun over te dragen, doch dit weigerden zij fier. Daarop legden de heren van Gelder een beslag op het kasteel Rechteren met ruim tweehonderd twintig ruiters. Op 18 oktober van 1520 sloeg de Bisschop Hendrik van Beieren het beleg voor Rechteren wat was ingenomen door de hertog van Gelder. Drie maanden werd het kasteel onder vuur genomen. Doch Berend van Hacfort stond voor niets. Fel bleef hij het bouwval binnen de muren verdedigen. Juist toen de bisschop een aanval wilde uitvoeren begonnen zijn manschappen te muiten wegens wanbetaling. Na de verwoesting heeft het de Geldersen heel wat tijd en geld gekost het geheel in zijn oude gedaante te herstellen waarbij de kapel geheel werd gesloopt. De van Rechterens woonden in die periode in Almelo en konden pas in1531 weer de beschikking krijgen over het huis en de goederen.

Vervolg Rechteren na 1535
Almelo was in die jaren ’t brandpunt van de belangstelling van de familie van Rechteren. Daar waren de vele jonkers opgevoed, die zich op diverse landgoederen in Twente en Salland gingen vestigen.
Rechteren stond jaren onbewoond, dit was voor de burgerij niet prettig. Trouwens de graven van Rechteren zelf beleefden ook een spannende tijd. In Almelo werd de burgerij met de dag rumoeriger. Er woonden steeds meer rijke burgers die het niet goed konden hebben dat de Graaf van Almelo met oude privileges de voogdij over de stad voerden. De graaf van Almelo ( van Rechteren) was een van de machtigste heren van Overijssel. Alleen die van Wassenaar en Twickel evenaarden hem. In 1776 sloeg de burgerij van Almelo aan het muiten tegen de heerlijke rechten die op het huis Almelo rusten. In 1795 zijn de kastelen tijdelijk het kwartier geworden van de Franse generaals. Na lange tijd konden zoons van de familie ieder een landgoed erven. De tweede zoon Jacob Hendrik Graaf van Rechteren en Verborg, geboren december 1831 te Almelo werd heer van Rechteren. Deze was luitenant in Beierse dienst. In 1859 trouwde hij met gravin J.H.A.E. van Rechteren tot Appeltern. Jacob overleed in 1878 en werd opgevolgd door zijn zoon Adolf Zeijer tot Rechteren de Leemcule en tot Verborg, huwde in 1906 met M.C. Baronesse van Heckeren van Enkhuizen Beverweerd en Odijk. Het was deze heer van Rechteren die op Rechteren nog op het juiste ogenblik ingreep om het oude eerbiedwaardige kasteel te redden. Lang, veel te lang wan het huize Rechteren aan verval ten prooi geweest, doch nu kwamen er betere dagen. Als een bijbezit beschouwd, werd het jaren niet bewoond. Adolf Zeijer sloeg op Rechteren aan het restaureren . Veel viel er te vernieuwen en te verbeteren. Er werd veel gedolven en gegraven. Het verleden van het enige nog overeind gebleven kasteel in Overijssel gaf haar geheimen prijs. De fundamenten van de oude ringmuren gaven aan welk een omtrek de muren hadden. Zo kon men de oude toestand van rond 1500 reconstrueren. In 1918 0verleed Adolf, de man die vooral veel van de geschiedenis weer heeft hersteld. De huidige eigenaar Graaf A.R.A. van Rechteren heeft kosten noch moeite gespaard om het oude huis, een eeuwenoud slot kunnen we wel zeggen, in een fris uiterlijk en nieuw gewaad te steken, waarbij aan oudheidkundige waarde niets werd ingeboet, ja zelf gewonnen werd. Hij die nu het kasteel Rechteren op een bepaalde afstand aanschouwt, kan zich moeilijk voorstellen, hoe schoon en boeiend het aanblik moet zijn geweest in de lang vervlogen eeuwen. Een burcht als een vorstelijk paleis in het groen. Hulde aan de man die als eigenaar die onbekrompen restauratie ter hand nam en waar we nu nog van kunnen genieten.
WvdV