MATARAM – EMMEN – Afgelopen zaterdag vond op het landgoed Mataram de officiële opening plaats van de moestuinschuur die ooit bij de moestuin van het landgoed had gestaan, maar waarvan nu weinig meer over was. De aanwezigen werden welkom geheten door Cristiaan de Beaufort, eigenaar van het landgoed. Hij noemde de oude schuur, of wat er nog van over was een rotte plek op het landgoed. Door een project van de provincie Overijssel genoemd “het verhaal van Overijssel” en het Overijssels Particulier Grondbezit (OPG) coördineert de activiteiten van de verschillende buitenplaatsen/landgoederen die aan dit project deelnemen.
Daar waar mogelijk worden herstelwerkzaamheden verricht door het verlenen van subsidie. Ook de eigenaar dient hierin een behoorlijk gedeelte bij te dragen. De nieuwe schuur is bedoeld voor opslag materieel en gereedschappen voor het onderhoud op het landgoed. Op de deuren aan de tuinzijde is het familiewapen van de fam. “de Vos van Steenwijk” in rood en wit aangebracht, de tak van de moeder van de huidige eigenaar.
Voor de moestuin zelf zijn nog geen herstelplannen, wel worden er op dit moment werkzaamheden verricht door een jonge kweker die hier zijn plantjes heeft uitgezet en woekert met het vele kweekgras wat hier in de afgelopen tientallen jaren zijn gang kon gaan. Maar geeft hij aan voornemens te zijn tussen de plantjes een dikke laag bladeren aan te brengen om zodoende het kweekgras te laten verstikken en gelijk een goede bodemverbetering te verkrijgen.
Landgoed Mataram bestaat nog voor ongeveer 20 ha uit landbouwgrond en wordt gebruikt door de fam van der Vegt die het al vele generaties in gebruik heeft. Daarnaast is nog ongeveer een zelfde hoeveelheid bos aanwezig, wat geen productiebos is. Het oude huis de Mataram is gesloopt ongeveer 1901 en rond 1910 is de huidige woning daar gebouwd. Midden in de twintigste eeuw is deze woning opgedeeld in twee woningen, van dezelfde periode stamt het tuinmanshuis en een koetshuis die later is verbouwd tot woning. Op het terrein staat nog een oude landbouwschuur waarvan ze in overleg zijn met de gemeente om daar een andere bestemming aan te geven, zo mogelijk te verbouwen tot woongebouw om de kosten van dit landgoed nog enigszins terug te krijgen.
Ab Goutbeek uit Dalfsen, geboren in het gebied van Emmen, kwam hier als kind heel vaak op het landgoed omdat zijn vader in de periode van 1935 tot 1941 tuinman was. Als 5 jarig jongetje kan hij zich herinneren dat hij langs de mooie vijver liep met de geweldige mooie grote waterlelies, alleen je kon er niet bijkomen. In de vijver zwommen toen van die prachtige goudvissen, maar ook hier kon je niet bijkomen. In de tuin stond een grote en kleine kas met druiven en vijgen die je al van ver kon ruiken, heerlijke frisse geur die je nu nog ruikt als je er aan terug denkt. Verder waren er verschillende kweekbakken waar je ook in de winter de planten vorstvrij kon opkweken op een dikke laag paardenmest en een dubbele muur (spouw van 40cm gevuld met bladeren voor de isolatie)
Jan Arend de Vos van Steenwijk woonde toen hier, hij had 2 tuinmannen in dienst voor de tuin van 1 ½ ha groot. Aan 2 zijden omgeven door een prachtige tuinmuur (die er nu alleen nog staat aan de voorkant) en aan de andere twee kanten een mooie beukenhaag die jaarlijks goed gesnoeid werd (helaas is daar weinig meer van over). Plantenkweken in de kas was het hoofddoel vooral voor andere landgoederen in de omgeving. Naast de kweekkas stond in de beukenhaag een mooie beuken poort richting het landhuis. Op bijgaande foto’s is die weer te zien en de enorme beuken die er nu staan is een restant van die haag. Langs de paden in de tuin stonden vooral buxus, maar ook stamrozen die hier werden gekweekt evenals bepaalde bijzondere bloemen die toen al weinig meer voorkwamen.
Appelbomen hoogstam stonden buiten de muur aan het toegangspad naast de toen nog wat kleinere beuken. Voorbij de vijver stonden vooral de leibomen langs de paden, als peren, kweeperen, Japanse wijnbes, perziken, abrikozen en morellen. Het opbinden gebeurde met “kattendrollen” dat zijn dunne twijgjes van de wilg of van de beuk omdat draad verwonding aan de plant kan veroorzaken. Ab gaf ons nog een beeld hoe jij de “kattendrollen” vastmaakte aan het leidraad. Rond de vijver stonden rozenbogen en aan een zijde stond een bankje waar je prachtig zicht had op de vijver.
Ab heeft ons heel veel foto’s laten zien hoe het er uit zag in die periode en voorbeelden getoond van de vormsnoei van de leibomen. Verder stonden in de tuin natuurlijk ook nog meer hoogstamappelbomen, maar vooral ook groenten en kruiden, aardbeien, frambozen en allerlei soorten bessen. Deze tuin is ontstaan ongeveer 1910, maar op de kadasterkaart van 1832 blijkt hier ook al een tuin te zijn en op de Hottingerkaart van 1778 wordt dit aangegeven als een sterrebos.
Landgoed Mataram heeft een heel lang verleden en zal ontstaan zijn mogelijk al rond 1200 op een wat hoger deel in het Vechtdallandschap, maar kent ook zijn lage gedeelten. Op de plaats waar het vorige huis heeft gestaan is mogelijk nog een voorganger geweest, maar er is hier te weinig over geschreven. Op vragen aan de eigenaar of er plannen zijn om op de oude locatie een keer wat te herbouwen, gaf hij toe dat er jaren terug wel eens plannen zijn geweest, maar nu is dat van tafel en zijn de ogen gericht op de oude landbouwschuur.
Een korte rondgang over het gebied wat eens zo’n prachtige tuin was, 30 jaar terug een domein van de heer van de Kolk die hier de kerstbomen verkocht, maar velen zijn blijven staan en uitgegroeid tot forse (kerst)bomen. Herstel is een utopie, maar wat er nu nog is, geeft toch een gevoel hoe mooi het hier vroeger geweest is.
Mooi dat de landgoedeigenaar samen met Ab Goutbeek voor de 40 aanwezigen weer voor een prachtige dag hebben bezorgd, het verleden deed herleven, dit smaakt naar meer.
WvdV