DALFSEN – Landgoed Den Berg bij Dalfsen een Rijksmonument wat bestaat uit heel veel verschillende monumentnummers, het landgoed en omgeving reeds beschreven in deel 1. Nu deel 2 het monumentaal huis, het hoofdgebouw, een herenhuis op een rechthoekige plattegrond, deels onderkelderd en voorzien van twee verdiepingen onder een zwart geglazuurde pannen gedekt schilddak. De indeling van het huis is symmetrisch, dat wil zeggen dat zowel links als rechts de ruimte of het aanzicht gelijk is. De voorgevel telt zeven vensterassen; de westelijke- en de oostelijke zijgevel vier vensterassen. De achtergevel aan weerszijden van de driezijdige uitbouw van de koepelkamer telkens twee vensterassen en een blinde nis. De schuifvensters op de bel-etage hebben een 18-ruitsindeling en aan weerszijden van de toegang 12-ruitsramen. De entree met dubbele toegangsdeur, waarvoor een halfronde hardstenen bordes van vijf treden, met dubbele gepaneelde deuren, waarboven een bovenlicht met ster- en cirkelvormige indeling, wordt benadrukt door een natuurstenen middenpartij met pilasters ter weerszijden, aldus de monumentenbeschrijving.
Boven de entree een opschrift welke rond 1900 is aangebracht dat als bouwjaar 1705 wordt genoemd. De schuifvensters op de tweede verdieping hebben een 12-ruits indeling en het dubbele middenvenster aan weerszijden van de openslaande deuren een indeling van 21 ruitjes. De deuren zelf ingedeeld in 2 x 28 ruitjes. Boven het natuurstenen omlijst middenvenster de beschilderde alliantiewapens van Van Dedem-Van Delen. (Willem Jan van Dedem gehuwd met Gerbrecht van Delen). De gevel wordt afgesloten met een kroonlijst die boven de middenpartij cirkelvormig is.
De vensters van het herenhuis waren oorspronkelijk voorzien van Persiennes (open houten zonweringsluiken). In de oostelijke zijgevel een toegangsdeur met een in 1986 aangebrachte Amsterdamse stoep, ter vervanging van de oude stoep die bestond uit omgekeerde drinkbakken. De dakkapellen aan de voorzijde, dubbele naar binnen openslaande vensters, met horizontale natuurstenen band op kaphoogte en voorzien van tentvormige afdekkappen. De torenvormige uitbouw wordt bekroond door een houten, open klokketorentje.
Inwendig is het huis nagenoeg symmetrisch ingedeeld de tonvormige gewelven in de kelder snijden elkaar kruislings. Op de bel-etage een met wit marmeren vloer bedekte vestibule en een houten wenteltrap met binnenboom. In het vertrek aan de linkerzijde een van strucdecoratie voorziene schoorsteenboezem en een zwart marmeren schoorsteenmantel. Alle vertrekken zijn voorzien van binnenluiken en vensterbanken. Op de verdieping zijn ook diverse zwart marmeren schoorstenen.
Een prachtig monument wat in eind de 20e eeuw geheel is verbouwd en aangepast voor bewoning als meerdere appartementen.
WvdV