DALFSEN – Gisteravond gaf Niels Bouma van ADC projecten een presentatie voor de Vrienden van Dalfsen over de topvondsten dit jaar gedaan in Dalfsen. Niels was projectleider van dit onderzoek en ervaart het nu nog als heel bijzonder. Zeker geld dit ook voor de onderzoekers van Saxion Deventer en de inderhaast opgeroepen onderzoekers van de rijksuniversiteit Groningen. die dit mogelijk nooit meer in hun verdere loopbaan zullen meemaken.
Een heel bijzonder grafveld in Dalfsen van 5000 jaar oud wat een totaal nieuw kijk geeft op de geschiedenis van de hunebedbouwers. Voor Dalfsen is er in Nederland nog nooit een boerderij uit die tijd gevonden, dat is al uniek. Dit komt mede door het feit dat in de duizenden jaren daarvoor nauwelijks sprake was van veeteelt en landbouw en de inwoners het moesten hebben van de jacht en van de natuur en een zwervend bestaan hadden. Pas 600 jaar terug ontstonden er de eerste boerderijen doordat mensen zich op een vaste locatie gingen vestigen, op hoge toppen van zandgronden in de buurt van water. Dus ook toen is de eerste veeteelt en landbouw begonnen. Te denken aan een rund en mogelijk een of meer schapen, alles voor eigen gebruik.
In Nederland zijn ongeveer 50 locaties bekend waar opgravingen zijn geweest van hunebedbouwers tot 5000 jaar terug, dit vrijwel allemaal in Drenthe en enkelen in de provincie Groningen. Maar nog nooit is er zo’n groot grafveld aangetroffen van trechterbekers. Het grootste grafveld ooit in Nederland gevonden betrof 8 trechterbekers en hier in Dalfsen zijn het er ongeveer 130 stuks. Een ontdekking van groot formaat en voor ieder een grote verrassing.
De proefsleuven in 2012 gaven al aan dat er een reden was voor een groot vervolg onderzoek en de gemeente Dalfsen heeft daarvoor een budget vrijgemaakt. Maar dat het zo groots zou worden is niet op gerekend en het budget hiervoor uitgetrokken is onvoldoende om het onderzoek compleet te maken. Begrijpelijk dat de gemeente Dalfsen nu een oproep heeft gedaan nar het rijk en de provincie en het is eigenlijk onvoorstelbaar dat er voor zo’n belangrijk onderzoek waarbij de geschiedenis van Nederland zelfs zal moeten worden herschreven er geen extra gelden beschikbaar komen. De waarde van dit onderzoek is van groot belang om het wel volledig af te werken.

Archeologie is niet alleen graven, maar vooral registreren onderzoeken en nogmaals registreren. Elke grondverkleuring is een spoor en die wordt geheel uitgegraven en ingemeten voor later onderzoek. Er zijn vuurkuilen aangetroffen die nog ouder zijn en houtskool putten van zeker 6 a 7000 jaar oud. Ook urnbegravingsresten uit dezelfde periode.
Alle grafvelden lagen op het hoogst gelegen deel in het gebied, dicht langs en in de buurt van de oude weg die dwars door het gebied gelopen heeft. Die weg is nog tot half vorige eeuw in gebruik geweest, maar sporen in combinatie met de gevonden graven geven aan dat de weg ook 5000 jaar terug al bestond op een hoge rug in het Vechtdal. In lage gedeelten zijn veel pollen en stuifmeelresten aangetroffen die ook nader onderzocht moeten worden. Het zand in dit gebied is zo fijn dat de onderzoekers er best last van hebben gehad, droogte en wind maakten het blootleggen van sporen best moeilijk. (Aan de andere kant was het ook weer gemakkelijk, want als de verslaggever van Dalfsennet langs kwam hoefden de onderzoekers vaak maar een klein gedeelte snel even met zand te bestrooien en je zag er niets meer van, aldus Niels. Het onderzoek moest wel geheim blijven om niet getroffen te worden dat anderen die na werktijd het terrein konden gaan verstoren).
Het fijne zand was ook weer met het blootleggen van de trechterbekers gemakkelijk, heel veel werd dit gedaan met hele kleine troffeltjes, maar vooral met kleine verfkwastjes en zelfs met tandenborstels om het zand er af te halen en de vondsten niet te beschadigen.
Elke beker is uniek met eigen versieringen, elke beker is anders maar wel uit dezelfde periode in een tijdsbestek van 150 tot 200 jaar, dus mogelijk van 3 of 4 generaties bewoners. Ook de inhoud van de bekers werd zorgvuldig mee omgesprongen en bewaard voor nader onderzoek.

Stenen bijlen, vuursteen, pijlpunten, klingen voor werktuigen, alles werd er meegegeven als grafgift en nog nooit is er een halsketting gevonden, een kralenketting van barnsteen, zoals hier in Dalfsen.
Paalkuilen met plankranden duiden op een kistbegrafenis. Een enkel graf was afgedekt met moerasijzererts, ook in Nederland nooit eerder gevonden. Lijkresten te zien in de grondverkleuring, moeilijk te onderscheiden, maar op beeld zie je duidelijk de hurkhouding op de zij, met het gezicht richting de trechterbeker. Alle zand in grafkuilen werd gezeefd om niets verloren te laten gaan. Er wordt nog onderzocht of van enkele gebitsresten nog DNA sporen af te halen zijn, maar die kans lijkt erg klein.
Het rijkste grafveld betrof zelf een grafgift van 5 trechterbekers, dus mogelijk een belangrijk persoon, eerder een koningsgraf genoemd, maar daarover is niets bekend. Wel dat in dit graf die stenen vuistbijl is gevonden, een vuistbijl die nooit in gebruik is gewest, er zat zelfs geen krasje op.
De bijbehorende boerderij is in de laatste sleuf gevonden, de eerste en enigste huisplaats uit die tijd ooit in Nederland gevonden.

Wat betreft de vondsten in het zogenaamde Koningsgraf komt later meer informatie naar buiten. Onderzoekers zijn nog bezig een en ander in kaart te brengen en op voorhand mag over de inhoud niets gepubliceerd worden, maar dat komt zeker nog een keer.
Maar Niels deed een voorzichtige uitspraak dat in maart 2016 dit grote nieuws naar buiten kan worden gebracht en alles kan worden gepubliceerd.
Alle materialen zijn in tientallen kisten naar Amersfoort gebracht waar ze nader zijn en worden onderzocht, helaas wachtend op beschikbare middelen het onderzoek compleet te maken.
Niels heeft voor de Vrienden van Dalfsen een geweldige avond verzorgd, heel veel duidelijk plaatjes op een groot scherm en een prachtig verhaal die het geheel compleet maakte. Het blijft een uniek verhaal, de Topvondsten in Dalfsen en waar blijft het rijk om dit voor de geschiedenis van Nederland een plaatsje te geven, eigenlijk onvoorstelbaar.

WvdV

Vanavond komen hier foto’s bij, eerst brood op de planke!