DALFSEN – De Leemcule met zijn bijzondere tuinaanleg, bestaande uit verschillende terreinonderdelen. Als eerste de omgrachte huisplaats, het achterbos, de voorwei en de overige terreinen, aldus de monumentenomschrijving van het landgoed. Op een relatief grote huisplaats staat het 19e eeuwse landhuis, liggend op de hoek Leemculeweg/ Ruitenborghweg, bestaande uit het hoofdgebouw, bouwhuis, tuinmuur, brug en inrijhek. De huisplaats wordt omgeven door een in het begin van de 19e eeuw gegraven singelgracht. Deze gracht werd gegraven als opvolger van de gracht rond de toen afgebroken havezate. Aan de noordzijde is zijn rechthoekige loop nog bepaald door de oude orthogonale aanleg. Aan de zuidzijde beschrijft de loop echter een onregelmatige halve cirkel, hetgeen ten dele zal zijn afgedwongen door de voormalige Zwolscheweg, nu Ruitenborghweg die inmiddels diagonaal door die aanleg was heen gelegd, maar die ook paste binnen de landschapsstijl die destijds op de buitenplaats werd ingevoerd. Na afbraak van de havezate en het westelijk bouwhuis is de oude gracht deels gedempt en deels naar het zuiden toe verder uitgegraven, waarmee men de slingerende vorm verkreeg van dit “water voor vermaak”. (zoals het in 1827 bij de eerste kadastrale registratie bestempeld werd). Binnen de gracht een kleine landschappelijke aanleg met oude boomgroepen rond een om een heuveltje gekrulde slingervijver. Deze tegenover het huis gelegen vijver is vermoedelijk het oudste landschapselement op de buitenplaats, aangezien hij een restant is van de slotgracht rond de oude havezate en als zodanig waarschijnlijk een middeleeuwse oorsprong heeft.

Om de Leemcule te kunnen bereiken passeren we eerst een inrijhek uit de eind 19e of begin 20e eeuw. Twee op een dam over de gracht aan de Ruitenborghweg geplaatste, vierkante bakstenen pijlers waarop dikke, geprofileerde en met een bol bekroonde dekplaten van kunststeen waarin de naam van de buitenplaats gegraveerd is (LEEM op de ene pijler en CULE op de andere). Pijlervoeten uitkragend als plint, smeedijzeren hekvleugels met eenvoudige spijlen. De waardering van het inrijhek is vanwege de ouderdom van belang en karakteristiek en functioneel van het complex.
(wordt vervolgd) WvdV