OMMEN – Woensdag 5 oktober was dan de zoveelste rondvaart over de Vecht georganiseerd door De Stentor Clubactie is samenwerking met het waterschap Drents Overijsselse Delta. De heer Henk Kloosterboer heeft op de gehele vaartijd van 2 uur alles verteld over de Vecht, de geschiedenis en de plannen. Wat kan die man praten, een zeer boeiend verhaal waar je geen genoeg van kreeg. De Stentor had daarvoor een boot gereserveerd bij Rederij Peters, alle eerdere tochten waren in een mum van tijd uitverkocht. Ook vandaag gingen er 56 belangstellende mee en genietend over de Vecht. Varen en genieten van het water en de natuur op het gedeelte van Ommen tot de stuw Vilsteren. De Vecht is de 5e grote rivier van Nederland en bestrijkt in Nederland en Duitsland in totaal 378000 Ha (buitendijks, dat is binnen de winterdijk), heeft een lengte van totaal 167 km, waarvan nog 60 km in Nederland. (in de vorige eeuw is de lengte met 30 km ingekort door het weghalen van veel bochten. Waar de Vecht exact ontspringt blijft in Duitsland altijd een discussie, wij houden het er op dat het in Darfeld ontspringt.
De Vecht is een regenrivier en er is een goede samenwerking tussen Nederland en Duitsland in een hoogwater verwachtingsmodel. Onder de brug in Ommen is de breedte van de Vecht een paar jaar terug verbreed van 38 tot 50 meter omdat anders de brug een obstakel zou zijn bij hoog water. Ommen aan de Vecht met een nieuw aangelegde haven. Nu vindt er een dijkverhoging plaats waarachter Ommen komt te liggen. Alleen jammer dat het zicht vanaf de Vecht straks wordt ontnomen door de bouw van 30 appartementen, die minimaal 3 ton per stuk gaan kosten.
De Vecht was in vroegere jaren de belangrijkste rivier voor het transport van Bentheimer zandsteen vanaf Bentheim, een probleem was dat de Vecht toen nog geen stuwen had en het water soms veel te snel wegstroomde waardoor scheepvaart vaak onmogelijk was. Maar de schippers vonden daarop een oplossing en wierpen dammen op bij een tekort aan water. Wachten tot het water gestegen was en dan de dam weer doorsteken en de schepen vaarden dan weer met de stroom mee tot het volgend obstakel. Normaal duurde de tocht van Bentheim naar Zwolle 6 dagen, maar kon bij weinig water oplopen tot vele weken.
In de vorige eeuw werd de Vecht steeds minder belangrijk voor de scheepvaart omdat er overal goede wegen werden aangelegd en vrachtverkeer per weg of per spoor ging. De Vecht werd meer een riool en zeker tot de jaren 70 kwam er veel afval vanuit Twente en van aardappelmeelfabrieken door de Vecht en kwam er vaak een dikke stinkende schuimlaag op te liggen waardoor er soms duizenden dode vissen door de Vecht dreven. Dat kon nooit doorgaan, het was een vieze stinkende rivier en alles keerde zich van het water af.
Nu is dezelfde rivier de Vecht bijna geschikt als zwemwater, hoewel het waterschap dit eigenlijk niet toestaat. Maar voor de landbouw is de Vecht met de aanwezige stuwen zeer belangrijk geworden, het voorkomt verdroging van de landbouwgebieden. Er bestaat een mogelijk om water extra in te laten vanaf de IJssel, via het Twentekanaal en de sluis Haandrik, zo komt er altijd genoeg water door dit gebied. In de Vecht zitten nog 6 stuwen.
In de laatste kwart van de vorige eeuw zijn er heel wat gesprekken over de Vecht geweest, er is veel geluld, maar vrijwel niets uitgevoerd. Pas begin deze eeuw werden de plannen werkelijkheid en vanaf 2011 in een stroomversnelling gezet doordat het Rijk en de provincie 19 miljoen subsidie ging verstrekken voor de uitvoeringsplannen. Die werkzaamheden zijn dan ook direct opgestart, te denken aan de vechtkade te Dalfsen, de nevengeul bij Vechterweerd, de nevengeul bij Vilsteren en het ontstenen van diverse plaatsen langs de Vecht. Voor de nevengeul bij Ommen is daarna nog weer 1,7 miljoen uitgetrokken om het Vechtwaterpeil bij extreem hoog water met 7 cm te kunnen verlagen.
Waterveiligheid is een noodzaak, eind vorige eeuw ging het op verschillende plaatsen bijna mis en dreigden er grote overstromingen. De Vecht moet in die perioden 550m3 water per seconde af kunnen voeren, maar dit zal zelden voorkomen. De nevengeulen zijn er dus ook alleen maar om de pieken op te kunnen vangen. Bij Vechterweer hadden we een echte nevengeul gewenst, maar daar werkte Vitens niet aan mee omdat die daarmee problemen vreesden voor hun waterwingebied, waarin net vorig jaar een nieuw pompgebouw is geplaatst en water diep uit de oevers binnendijks van de Vecht wordt onttrokken. Nu is die geul alleen in gebruik bij hoog water om de stuw te ontlasten.
Nu wordt er voor de Vecht nog weer 40 miljoen uitgetrokken om de Vecht op Deltahoogte te krijgen, maar ook voor het aanleggen van fiets en wandelpaden. De waterschappen willen de Vecht ook boven Ommen bevaarbaar hebben in het belang van de recreatie, dat zou dan tot Junne maximaal 100 cm vaardiepte moeten krijgen en na Junne 50cm diepgang, maar om dichtslibben voor te zijn zal de eigenlijke diepte minimaal een halve meter meer moeten zijn. De Vecht vanaf Ommen richting Zwolle is op de meeste plaatsen rond 3 meter diep, maar er zijn ook plaatsen van 4 meter. Doch de discussie over de aanpak van de Vecht boven Ommen is nog lang niet gesloten.
Het gebied aan de Vecht betreft 1/3 deel landbouwgrond, 1/3 deel natuurgebied en ongeveer 1/3 deel landgoederen, met name landgoed Vilsteren en Rechteren. Wist u dat het landgoed Vilsteren een van de grootste landgoederen is van Nederland met totaal ruim 1000 ha grondgebied. Soms wordt gezegd dat de boeren uit het stroomgebed weg moeten blijven, maar daar zijn we niet blij mee. Want juist die gronden zijn over het algemeen vlak en vooral in de periode van hoog water kan hierover het water snel afgevoerd worden, beter dan door natuurgebieden. Aan de oevers van de Vecht halen we regelmatig wilgenstruiken weg omdat die de doorgang van water ernstig belemmeren. Dan komt er veel water vanuit de Regge de Vecht in en na Vilsteren betreft dit Reggewater ¼ van het totaal om afgevoerd te moeten worden.
Het ontstenen van de Vecht wordt niet overal gedaan, wij houden de loop van de rivier goed in de gaten, veiligheid staat bovenaan. Tussen Vilsteren en Dalfsen hebben we ongeveer 5 km ontsteend en proberen of de Vecht zelf weer zijn oorspronkelijk loop op gaat zoeken. Daar helpen we een handje mee, door in de bocht wat onderwater dammetjes aan te leggen waardoor het water een iets andere kant op zal gaan. Graag willen we op een aantal plaatsen afkalving laten ontstaan. Langs de Vecht vinden we veel natuurgebieden, oa bij Varssen waar op een verhoging een kunstmatig monument is aangebracht om te wijzen op vroegere bewoning in dit gebied, iets verder zien we boerderij Dunnenwind, ook dit is inmiddels eigendom van de provincie en zou afgebroken worden om de rivier ruimte te geven. Doch die plannen zijn weer ter discussie omdat het te duur zou zijn. Nu denkt men aan het realiseren van Landgoedhuizen op dit gebied.
Dan komen we langs de Arendshort waar de meeste huisjes op terpen staan. Maar hier wil de eigenaar meer terpen aanleggen en daar is het Waterschap tegen omdat dit weer de waterafvoer gaat belemmeren. Iets verder zien we nog de restanten van een oude Vechtarm, we hadden eerst plannen de Vecht hier wat te verleggen, maar daar zijn natuurorganisaties op tegen, zou ten koste gaan van de natuur. Wel is hier veel ontsteend en in de oevers nestelen zich de oeverzwaluwen. Op verschillende plaatsen is hier vanaf 2012 zeker 3 meter oever weggeslagen, dus de rivier wil zelf al terug naar die oude geul. Ook het fietspad wat door Varssen is aangelegd ligt op gelijke hoogte van het maaiveld. Gemeenten wilden oorspronkelijk dit pad ophogen, maar dit zou ook de waterafvoer teveel belemmeren.
Voordat we onder het viaduct van de N48 gingen hadden we nog eerst waterinvoer vanuit het Ommerkanaal en een paar kilometer verder van De Stouwe. Voor de stuw Vilsteren begint de nevengeul, die we eigenlijk breder hadden gehad, maar geen toestemming kregen van grondeigenaren, maar de rivier zoekt hier op den duur zelf de weg en daarmee wordt de breedte vanzelf aangepast.. De sluis bij Vilsteren is de oudste in het hele gebied en inmiddels meer dan 100 jaar oud en kent zijn beperkingen en wordt nog geheel handmatig bediend. Ook de vistrap uit 1985 is inmiddels verouderd, maar functioneert nog goed.
Landbouw moet dus blijven in het stroomgebied van de Vecht waar ook Otters en Dassen voorkomen. Het waterschap heeft over het algemeen een 10 meter brede strook langs de rivier in zijn bezit. Dit is nodig om het beheer goed uit te kunnen voeren. Aanliggende bedrijven hebben we de mogelijkheid gegeven kunststof steigers aan te leggen, die gemakkelijk met twee personen te demonteren zijn. Want alles moet er in het najaar weer uit om geen schade aan de rivier en stuwen te veroorzaken.
Een vaartocht over de Vecht, een boeiend verhaal en veel mooie plaatjes kunnen maken die u in de volgorde vanaf Ommen ziet bijgevoegd. Molen/ het oude gemeentehuis/ Ommen achter de dijk en straks acht een appartementengebouw/ nevengeul Koeksebelt/ Ommerkanaal/ Boerderij Dunnewind/ oude Vechtarm/ Huisjes op terpen. / Viaduct n348/ inloop van de Regge in de Vecht/ Kunstmatig kunstwerk op een terp/ Diverse foto’s afkalving oever/ fietspad door Varssen/ recreatiepark de Stouwe/ stuw en sluis Vilsteren en de nevengeul, gasten op het dek genietend/ Natuurlijk de spreker van vandaag Henk Kloosterboer/ diversen natuurplaatjes en als laatste de kerk van Ommen.
Ik heb in elk geval genoten van deze zeer boeiende tocht onder stralende weersomstandigheden. Mocht u de plannen van de rivier willen blijven volgen kunt u via het waterschap op de hoogte gehouden worden door u aan te melden voor een nieuwsbrief.
WvdV.
