DALFSEN – Overijsselaar woont graag in groot dorp of kleine stad. Nederlanders hebben een toenemende voorkeur voor het wonen in de grote steden, zo blijkt uit de publicatie ‘De stad als magneet, roltrap en spons’ van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Op nationaal niveau zien we inderdaad veel vestiging van inwoners uit heel het land in de Randstad.
Binnen Overijssel zien we een ander patroon: Inwoners die een voorkeur hebben voor de grote stad, gaan niet zozeer in de grote Overijsselse steden wonen, maar verlaten de provincie voor de steden in de Randstad
Uit het WOON2015 onderzoek blijkt dat de achterblijvende inwoners juist een voorkeur hebben voor kleinere steden en grote dorpen, maar dan wel dicht in de buurt van een grote stad van 100.000 inwoners of meer, zoals Enschede of Zwolle. Verder willen Overijsselaars veel groen in de buurt en in veel gevallen ook een woning met ‘nultreden’. Dit artikel gaat in op enkele opvallende resultaten uit dit landelijke onderzoek WOON2015.
In Overijssel vooral voorkeur voor wonen in groot dorp of kleine stad
Nederland verstedelijkt: een steeds groter deel van de bevolking woont volgens het Planbureau voor de Leefomgeving in de grote steden. Veel inwoners uit Overijssel vertrekken naar de Randstad, maar de inwoners die in Overijssel blijven, hebben juist vaker dan gemiddeld een voorkeur voor het wonen in een groot dorp (5.000-20.000 inwoners). Ook kleine steden (20.000 tot 50.000 inwoners) zijn in trek. De middelgrote steden (50.000-100.000 inwoners) zijn juist minder in trek. Zie figuur 1.
Figuur 1: Voorkeur voor woonplaatsgrootte onder woningzoekenden in Overijssel en heel Nederland in 2015
Bron: WOON2015
Grote stad moet wel dicht in buurt zijn
Hoewel veel woningzoekenden niet in de grote steden (van meer dan 100.000 inwoners) zelf willen wonen, willen ze die grote stad wel in de buurt hebben. Meer dan de helft van alle woningzoekenden wil niet verder dan 5 km van het centrum van een grote stad. Meer dan 15 km afstand is voor meer dan driekwart van de woningzoekenden te ver van de grote stad. Op meer dan 30 km afstand willen nog maar weinig mensen wonen (2%). Zie figuur 2. Die voorkeur komt overeen met de rest van Nederland.
Figuur 2: Maximale afstand gezochte woning tot centrum grote stad van 100.000 inwoners of meer (kilometers)
Bron: WOON2015
Welke plaatsen voldoen aan de criteria?
In Overijssel hebben alleen de steden Enschede en Zwolle meer dan 100.000 inwoners. In het geval van Zwolle komt het grote Gelderse dorp Hattem in de buurt van de zoekstraal van 5 km tot het centrum van de grote stad. Binnen een grotere afstand van 15 km van het centrum van Zwolle liggen ook Overijsselse grote dorpen en kleine steden als Dalfsen, Heino , Wijhe, Nieuwleusen, Genemuiden, Hasselt, IJsselmuiden en Kampen. In de omgeving van Enschede, zijn er binnen 5 km van het centrum van Enschede geen andere woonplaatsen. Op iets grotere afstand, maar binnen 15 km van Enschede liggen wel grotere dorpen en kleine steden zoals Haaksbergen, Delden, Borne, Oldenzaal en Losser. Ook de middelgrote stad Hengelo ligt binnen 15 km van Enschede. Zie figuur 3 voor een overzicht van de ligging van woonplaatsen van meer dan 5.000 inwoners binnen de gewenste afstand tot het centrum van Zwolle en Enschede.
Figuur 3: Ligging woonplaatsen met meer dan 5000 inwoners rondom Zwolle en Enschede (afstand in km tot centrum van Zwolle of Enschede) 2015
Bron: WOON 2015, CBS, Abf Research
Wat zoeken Overijsselaars nog meer in hun woning en woonomgeving?
Figuur 4 laat een aantal andere woonwensen zien dan grootte van de woonplaats of afstand tot de grote steden. Dan vallen een aantal dingen op: zo vindt een absolute meerderheid (55%) het belangrijk veel groen in de buurt te hebben. Opvallend is ook dat 36% een woning zoekt waarbij men geen trappen hoeft te lopen om van de straat bij de voordeur te komen of om van de woonkamer naar slaapkamer, badkamer en keuken te komen. Voor 13% moet dit ook een woning specifiek voor ouderen zijn. Dat kunnen bijvoorbeeld woningen zijn waar ook zorg wordt aangeboden. Door al deze aanvullende wensen kan het zijn dat woningzoekenden toch voor een ander type woonplaats kiezen dan hun voorkeur is.
Figuur 4: Overige woonwensen in Overijssel, 2015, percentage woningzoekenden
Bron: WOON2015
Beleid
De provincie Overijssel streeft naar een goede balans in vraag en aanbod op de woningmarkt. Hiertoe zijn regionale woonafspraken gemaakt met de gemeenten. Ook is een pilot met de gemeente Zwolle en gebiedsontwikkelaar BPD (het voormalige Bouwfonds) gestart om het aanbod naar bepaalde woonmilieus en woningtypen af stemmen op de vraag. Om beter inzicht in de vraag naar nieuwe koopwoningen te krijgen, heeft BPD een methode ontwikkeld om voor de korte termijn inzicht te geven in de doelgroepen die een nieuwe koopwoning zoeken en wat hun wensen zijn qua woning en woonomgeving. De eerste ervaringen met het ‘matchen’ van vraag en aanbod zijn dit jaar opgedaan in de regio de ‘Stedendriehoek’ (Apeldoorn, Deventer & Zutphen).
Bronnen:
- ABF Research, Woningmarktmonitor
- Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties/Centraal Bureau voor de Statistiek (2016): WOON2015: release 1.0 – WoonOnderzoek Nederland 2015, databestand
- Planbureau voor de Leefomgeving, rapport De stad: magneet, roltrap en spons, Den Haag, mei 2015
- BPD, rapport BPD Mosaic 2016, Doelgroepsegmentatie en woon(milieu)voorkeuren