34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim

34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen

DALFSEN – Gisteravond hield de heer Robert Kemper Alferink uit Haarle en medeauteur van het boek “Wederopbouwboerderijen in Salland”een zeer boeiende lezing over de periode na de tweede wereldoorlog. Hij was hiervoor uitgenodigd door de Historische Kring Dalfsen in de Trefkoele+ en ruim 60 aanwezigen konden genieten van een boeiende lezing.

 

Speciaal was uitgelicht de boerderij van Willem Neuteboom aan De Broekuizen 6 te Dalfsen. Maar dat niet alleen.

 

Robert begon met het verhaal van de boerderij van zijn grootouders. Erve Alferink, waarvan hij een tekening presenteerde uit 1673, net na de Munsterense oorlog gebouwd in de omgeving van Haarle. Ook toen was die boerderij een “wederopbouw boerderij”. Met de bevrijding in 1945 was het weer raak en in 1950 dus weer “werderopbouw”. Robert is een van de oprichters van de “ Stichting Sallands Erfgoed” vanaf 2008, vooral om het herstel van de wederopbouwwoningen  aan te pakken, nu er na 70 jaar veel verloren dreigt te gaan. In 2013 is door de stichting het boek “Boerderijen in Salland”uitgegeven, daarna nog “Sallands boerenleven in de 20e eeuw” en  “Streekeigen nieuwbouw in Salland”.

 

Wederopbouw na de 2e wereldoorlog; Vooral langs kanalen, wegen en spoorlijnen zijn veel boerderijen door de Duitsers in brand geschoten om aan de geallieerden te ontkomen. Maar ook de geallieerden schoten boerderijen in brand omdat ze dachten dat daar veel Duitsers zich schuil zouden houden. In Salland zijn er een kleine 300 boerderijen verwoest. De bewoning van die getroffen bewoners vond de eerste jaren na de oorlog plaats in gedeelten van een schuur, een kokhuussie of in een in der haast gebouwde noodwoning.

 

Al snel na de verwoesting werden er vanuit de overheid maatregelen genomen om  boerderijschade op te nemen en alles wat er stond in te meten, maar nieuwbouw was gehouden aan strenge regels en niet meer in de oude boerderijstijl. Nu lange gevels, rood metselwerk , rode dakpannen en betonnen ( Nehobo) zolders waar de dakconstructie op kwam te rusten. De indeling van het achterhuis was afwijkend van de gewoonte, nu veelal aan een kant de koestal, met betonnen raampjes en ventilatieklep. Ook in het voorhuis kwamen de beddesteden niet meer terug. Architecten weken sterk af van de geschiedenis en dat werkte erg vertragend omdat niet iedereen dat wil.

 

In Salland zijn er 25 wederopbouwboerderijen teruggevonden waarvan 80% nu nog in redelijk goede staat en de meesten nog in gebruik als boerenwoning. In de gemeente Dalfsen gaat het om 34 woningen. Nu voelen veel eigenaars zich verbonden met dit type boerderij en het verdient een publieke bescherming. Al deze boerderijen zijn door ons geïnventariseerd en gefotografeerd. In een groot gebied van Salland hebben we speciale fietsroutes aangelegd langs deze boerderijen.

In heel Nederland spreken we over ruim 7700 boerderijen die verwoest zijn tijdens de bevrijding, in heel Overijssel zijn dat er 580 stuks. De herbouw hiervan kwam eind 1953 gereed.

Maar de eigenaar moest zelf een flink aandeel van de kosten betalen, dit afhankelijk van de ouderdom en waarde van de vorige boerderij. Bij nieuwbouw werd vooral gelet op doelmatigheid, gericht op de toekomst, maar ook op brandveiligheid, vandaar de betonnen zolders. Daarnaast werd er wel gelet op een streekeigen model en zoals in Dalfsen werden 21 boerderijen ontworpen door architect Piet Lankhorst uit Zwolle. Door gebrek aan materiaal, materieel en arbeiders/aannemers werd gekozen voor een sobere uitvoering. In Salland hebben we inmiddels 194 boerderijen geheel in kart gebracht. Vooral in de omgeving Deventer en Colmschate zijn veel boerderijen gesloopt vanwege stadsuitbreiding en daar vinden we dus niets van terug.. Alle informatie van de opgenomen boerderijen kunt u terug zien op de site www.wederopbouwinsalland.nl

 

In Dalfsen hebben we de boerderij van Willen Neuteboom nader voor u uitgelicht. Ook hier architect Piet Lankhorst. (De detailgegevens zijn voor de Historische kring opvraagbaar) Robert toonde prachtige tekeningen die wij voor u vanaf het scherm hebben gefotografeerd. Een detailtekening van de oude boerderij van ruim 100 jaar oud en van de nieuwe boerderij met kapschuur. Bij elke woning werd een uitgebreid bestek gemaakt en een detail is dat er overal een droogcloset kwam met houten bril en deksel. Kortom de stichting heeft heel wat informatie uit de archieven naar boven kunnen halen wat gelukkig bewaard is gebleven.

Maar ook veel informatie gehaald bij oude bewoners van zo’n woning. We hadden gepland dat we er drie op een dag konden doen, maar de verhalen waren zo boeiend dat we per woning soms meer dan drie dagen nodig hadden. Zo ook bij de familie Roesink aan de Bolderbrug. Dat heeft ons erg verrast. In het gebied rond Nieuwleusen ontbreekt ons nog veel informatie, dus als u die informatie ons zou kunnen bezorgen zou heel fijn zijn. ( of naar uw Historische Kring)

 

Wederopbouw is architectuur, lage verdiepingsvloeren met ventilatiekokers, maar toch blijkt dat het vocht van het vee niet goed weg kan waardoor bij veel zolders het betonijzer ernstig is aangetast. Wij proberen als stichting de eigenaars te helpen met een herstelplan om verder verval te voorkomen.

Er werden nog mooie overzichten getoond en na afloop was het moeilijk de mensen uit de zaal te krijgen omdat ook juist daarvoor erg veel belangstelling was.

De Historische kring kan terugkijken op weer een zeer geslaagde avond voor leden en niet leden. Maar misschien nu een reden om u als lid aan te melden. Ruim 1100 leden gingen u reeds voor. De vereniging heeft als doel vooral de Dalfser geschiedenis te archiveren en vast te leggen voor het nageslacht met in elk dorp een werkgroep. Kom gewoon eens langs in de Ab Goutbeekzaal , de werkruimte van de Historische kring in de Trefkoele+.

 

WvdV

Artikel delen:
Foto's 11
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim
34 wederopbouwboerderijen gevonden in Dalfsen - Foto: Wim
Foto: Wim