De dorpsveldwachter - Foto: eigen geleverde foto
Foto: eigen geleverde foto

De dorpsveldwachter

LEMELERVELD – Aan de Kerkstraat nummer acht stond in onze kinderjaren de gevreesde woning van rijksveldwachter Sneuink, met achter in de tuin het beruchte – tuchthuisje -. Althans wij vonden onder die naam in een oud klantenboek van het- bouwbedrijf te Kiefte -.

Dit sober onderkomen met een gemetselde bank voor minder in het gareel lopende figuren als tijdelijk logeeradres. Ook het overmatig aan Bachus offerende echtpaar Annechie en de Keizer vonden hier een gastvrij tijdelijk onderdak daar zij vaak hun laveloze hoofden onder de kruiwagen de nacht in de openlucht doorbrachten. In kennelijke staat werden ze niet zelden opgemerkt in onze regio met negotie van allerlei aard die ze trachtten te slijten bij boeren, burgers en buitenlui. Om bewoners in nachtelijke uren geen overlast aan te doen, werd het vrolijke echtpaar met zachte hand en dwang opgenomen in het voornoemde onderkomen.

In 1926 werd deze Rijksveldwachters woning gebouwd als ambtswoning voor de eerste politiebeambte J. Visser en in 1928 in gebruik genomen. Als titulair onbezoldigd Gemeente Veldwachter, werd hij opgevolgd door G.J. Herbrink. In 1936 kwam de rijksveldwachter Hendrik Sneuink hier zijn opwachting maken op basis als bijbaan, betaald voor de kosten van gemaakte diensturen. Voor kleding en fiets werd soms in bepaalde gevallen een tegemoetkoming betaald en tevens vrij wonen. Hun wapenuitrusting bestond veelal uit een sabel, pistool en met een zelf bedacht en gezag uitstralend uniform voor eigen rekening, althans niet bij hun aanstelling inbegrepen.

Zo liepen vele koddebeiers in een tenue dat naar eigen inzicht respect inboezemde maar bij de burger geen verschil of onderscheid gemaakt kon worden tussen boswachter, P.T.T. beambte of één of ander geüniformeerd persoon. In Den Ham werd een veldwachter bij de burgervader op het bureau ontboden, daar zijn outfit te veel overéén kwam met dat van de marechaussee.

Wanneer een booswicht werd gearresteerd en binnenkant van het – tuchthuisje – mocht aanschouwen, was dit meestal van korte duur want zijn gezin kon niet wachten met het eten.
De diender werd met een bezoek vereerd van niet zo al te vriendelijke gezinsleden die al of niet vocabulaire uitspattingen ten beste gaven, – in die tijd nog al gebruikelijk – verhaal kwamen halen. In de laatste oorlogsjaren gingen mensen hier achter slot en grendel, gepakt door boeventuig als landwachters, NSB’ers en Grüne Polizei omdat men na spertijd (acht uur ‘s avonds) op straat werd gezien of voor andere ongeoorloofde zaken in de kraag gegrepen. In de volksmond `het hökkie` genoemd werd in latere jaren privé bezit even als de woning. In een persbericht uit die tijd vinden het volgende;

GIETHOORN.
De Rijksveldwachter brigadier titulair Hendrik H. Sneuink gestationeerd alhier, wordt met ingang van 16 Juli 1936 overgeplaatst naar Lemelerveld. De rijksveldwachter J. Commandeur te Amsterdam.
Echt geen opvallend figuur om voor deze diender ontzag te koesteren , maar toch gevreesd daar hij voor de duivel en z’n ouwe moer niet uit de weg ging. Gezegend met een- innemend uiterlijk- evenmin, particuliere vrienden wist hij op afstand te houden, althans voor zo ver de buitenwacht hiervan op de hoogte was. Als geziene gezagdrager in het dorp en ver daar buiten, wist hij zijn naam hoog te houden, daarom kregen kroegen in het dorp extra aandacht en regel- matig bezoek vanwege sluitingstijd.

Eveneens café van Tongeren – onze overbuurman- hield zich nauwgezet de voorschriften. Af en toe speelde de politieman een rondje – een beumpie – mee met de vaste stamgasten alvorens een ieder vertrok in een walm van sigaretten of sigarenrook. Uit die tijd vonden we in verschillende dagbladen het onverschrokken optreden uit zijn carrière.

Uit de Dalfser Courant 24-01-1941.
Enkele epos uit zijn loopbaanvinden we opgetekend in enkele regiocouranten. Een beruchte bandiet een zekere S. geboortig in het dorp Lemelerveld eindelijk gepakt in de bossen rond Luttenberg. Politieman leverde hem persoonlijk af bij de burgemeester in Hengelo (Gld) waar hij van kleding diefstal werd verdacht, vele jaren wist hij al door te brengen in gevangenissen wegens diefstal in Salland.

Ook rond onze Lemelerberg gebeurden zaken die het daglicht niet konden verdragen, de regionale pers meende te oor- delen dat ingrijpen van de sterke arm gerechtvaardigd was in het onderhavige geval. De Dalfser Courant van 26 Februari 1937 wist de aandacht te trekken op de voorpagina met het bericht dat er een auto uit Raalte werd gemold en de inzittenden gemolesteerd. De marechaussee uit die plaats, droeg het onderzoek op aan onze vermaarde rijksveldwachter Sneuink te Lemelerveld.

Voor de daders geen goed nieuws, een zekere B. 19 jaar uit Lemele verstond de kunst van het zwijgen, rond zijn persoon ook zou niemand hem verlinken “een goede gewoonte op ons platteland.” Maar de politieman wist ook deze zaak tot een goed einde te brengen de daders wisten hun straf niet te ontlopen.
De Oprechte Dalfser Courant vermeld op 05-04-1946:
Maandag j.l. vierde de heer H. Sneuink onder uiterst grote belangstelling zijn jubileum daar hij 30 jaar bij het wapen der Rijkspolitie diende, het mocht hem deze dag aan de nodige belangstelling niet ontbreken. Wij wensen de heer Hendrik Sneuink als gezagdrager nog vele jaren in ons dorp en feliciteren hem dan ook van deze plaats van harte.

Enkele kordate optredens vinden wij in de – Dalfser . Courant van 5 Mei 1937.
Zaterdag waren eenige heeren aan het jagen op de Lemelerberg in de z.g. Oranjebond. Onder de buit bevonden zich ook een drietal reeën. Toen Rijksveldwachter Sneuink deze dieren eens nader bekeek, bleek dat één van deze drie een reekalf was. Het schieten hiervan is ten allen tijde verboden, zoodat proces-verbaal en in beslagname van het kalf volgde.

In deze courant d.d. 01-04- 1938 vinden we het volgende bericht:
Toen de Rijksveldwachter Sneuink zich de vorige week in de buurt van den Lemelerberg bevond, zag hij in de richting van Schanebroek rookwolken opstijgen en vermoede brand hetzij bosch of heide. Hij toog direct op onderzoek uit en kwam tot de bevinding dat in Schanebroek een zeer groot complex heide in brand stond. Direct heeft de Rijksveldwachter met behulp van personen uit de buurt getracht den brand te blussen, hetgeen dan ook is gelukt, doch met veel moeite. Ongeveer vier hectare is afgebrand, meest heide en ruigte welk gebruikt wordt voor stroiïng, dekken van turf enz. De schade is moeilijk te beramen. Door ijverig nasporen is de politie er in geslaagd de daders te vinden, die deze brand hebben veroorzaakt; het waren een paar jongens uit de buurt. Tegen hen is proces-verbaal opgemaakt, zodat het misschien een dure baldadigheid is geworden.

i.o.
H.W.G. Lemelerveld H. Huisman
11 April 2016.

Artikel delen:
Foto 1