DALFSEN – In de raadszaal van het gemeentehuis was het maandagavond drukker dan normaal. Niet verwonderlijk, want de kopstukken van de zes politieke partijen lieten hun licht schijnen over de algemene begroting die voor donderdagavond op de agenda staat. Die raadsvergadering van donderdag waar het begrotingsdebat zal worden gevoerd, is in twee opzichten speciaal te noemen.

Het gaat om de algemene begroting, een gewichtig onderwerp als men de ambities van de gemeente in aanmerking neemt in combinatie met de financiële tegenwind en de door het college aangekondigde verhoging van de onroerendezaakbelasting (ozb). Tevens is het de laatste vergadering die burgemeester Han Noten voorzit. Vrijdag 23 november neemt hij afscheid. Het uitmelken van de ozb om tekorten weg te poetsen, of eigenlijk reserves te kweken, noemden de partijen bepaald niet zaligmakend.

Gemeentebelangen: zorg over werkdruk ambtenarenapparaat

Een grieperige Jos Ramaker van gemeentebelangen refereerde aan het vertrek van Noten met de woorden “Eind van deze maand nemen we afscheid van onze kopman, fietsliefhebber en raadsvoorzitter, burgemeester Han Noten. Zijn laatste tijdrit, maar wij als nieuwe gemeenteraad staan nog maar net op de pedalen. Wij zijn nog maar net onderweg in de eerste etappe van deze raadsperiode en krijgen gelijk al te maken met tegenwind. (tekorten sociaal domijn, red.) Er ligt een forse opgave om vanuit de perspectiefnota 2019-2022 tot een structureel sluitende begroting te komen voor de komende jaren.” Daarnaast benoemde de kopman van Gemeentebelangen de fietssnelweg, de realisatie van het centrumplan Dalfsen en duurzaamheid die wel in de Perspectiefnota worden genoemd,maar waar nog geen concreet financieel plaatje aan hangt. Bron van zorg voor de grootste partij is ook de werkdruk binnen het gemeentelijk apparaat. En om in wielertermen te blijven: de ozb-verhoging mag wat GemeenteBelangen betreft wel een tandje minder.

CDA: ogen en oren van de maatschappij

Betsy Ramerman vergeleek de algemene begroting met een huis. “Een huis met ambities, gebouwd op een stevig financieel fundament. Dat is ook een belangrijke drijfveer van de CDA-fractie…. een huis, een gemeente die we door kunnen geven! Maar het huis met ambities lijkt te zwaar te worden voor het fundament. Met andere woorden…. er moet een keus gemaakt worden. Of we passen de ambities aan of we geven het fundament een extra financiële injectie. Voorzitter, het maken van de juiste keus vraagt inzicht. En dat inzicht is er op dit moment niet voldoende voor de CDA-fractie”. De begroting baart de christendemocraten zorgen aangezien er sprake is van schommelingen in de algemene uitkering en er flink wat onzekerheid bestaat over het financiële verloop van het Sociaal Domein die in schril contrast staan met de ambities. De voorgenomen verhoging van de ozb plaatst het CDA vooralsnog voor een dilemma. De partij wil de zaak eerst kritisch tegen het licht houden. Mocht het dan alsnog komen tot een verhoging, dan stelt het CDA voor om ondernemers die hun asbestdank moeten saneren op enige manier tegemoet te komen.

Hete hangijzers vormen ook het openbaar vervoer, het wegennet en de aanpak van de fietsroutes, waaronder de rotonde bij de Kampmansweg in de kern Dalfsen. Als het gaat om duurzame energieopwekking pleit de fractie voor een centrale locatie binnen de gemeente waar dat gebeurt. Woningbouw – in het bijzonder sociale huur en tiny houses – wordt toegejuicht, echter niet aleen in de kern Dalfsen, maar ook in Oudleusen en Hoonhorst zodat deze dorpen leefbaar blijven. Om financiële problemen bij inwoners vroegtijdig te tackelen of beheersbaar te houden wil de partij enerzijds een beroep doen op de geëigende instanties’ anderzijds op de ogen en oren van de maatschappij.

ChristenUnie: Instemmen met ozb-verhoging niet verantwoord

Luco Nijkamp van de ChristenUnie: “De afgelopen jaren is er veel gerealiseerd. Elk van de vijf kernen met goede voorzieningen. We zijn blij dat afgelopen zaterdag (3 november jongstleden, red.) het vijfde kulturhus  zaterdag is geopend. Zoveel gecombineerde functionaliteit als in Nieuwleusen kenden we nog niet binnen de gemeente. Maar ook consultatiebureaus in drie kernen, prima industrieterreinen, nieuwe ontsluitingen, aantrekkelijke woonwijken en centrumgebieden worden gewaardeerd. Tegelijk realiseren we ons dat in onze gemeente er ook mensen zijn die het minder gemakkelijk hebben. We denken aan mensen die rond of onder de armoedegrens leven en zeker ook de honderden jongeren die professionele zorg nodig hebben. Dat vraagt passende ondersteuning, zeker ook in preventieve zin. Het beheren, onderhouden van de voorzieningen die we hebben en de operationele ondersteuning die we organiseren kosten veel geld. De ChristenUnie vindt het belangrijk dat we voor genoemde zaken voldoende financiële middelen hebben.

Nijkamp vraagt zich af welke keuzes het college heeft gemaakt in deze begroting Er is een aantal grote posten beoordeeld en die kunnen blijkbaar zonder veel pijn worden gekort. “Was dit bij de perspectiefnota misschien te ruim ingeschat? Het college kiest er niet voor om nog eens verder of dieper te kijken naar mogelijkheden om binnen budget te komen. Waarom niet?”

De ChristenUnie vindt het vooralsnog niet verantwoord om nu (al) in te stemmen met een ozb-verhoging voor drie jaar. Omdat de agri/food sector ruimschoots is vertegenwoordigd binnen de gemeentegrenzen, vraagt de partij aan het college om samen met de regio Zwolle te kijken op welke gebieden er kan worden geïnnoveerd om tot de koplopers te blijven behoren. 

 PvDA: een bijzondere begroting

“Een legpuzzel”. Zo noemde Leander Broere, de fractievoorzitter van de PVDA, de algemene begroting. “Maar dat is wel wat een gemeentelijke begroting tegenwoordig is. Een ingewikkelde legpuzzel. Niet alleen om hem te leggen, maar ook hem te lezen. En aan dat laatste zouden we als gemeente écht iets moeten doen. Veel gemeenten publiceren voor de begrotingsbehandeling een begroting die in één oogopslag te lezen is. Handig voor inwoners, media en andere geïnteresseerden.” De socialisten verzamelden  voorbeelden van bijvoorbeeld de gemeenten Renkum en Pekela, maar ook ‘dichterbij huis, in Dantumadiel waar oud-wethouder Klaas Agricola sinds een jaar burgemeester is. Broere vroeg zich af of het college wil overwegen dit ook in Dalfsen te gaan doen.

Hij typeert de begroting als bijzonder aangezien het de eerste meerjarenbegroting is die aan het einde van de rit een negatieve jaarrekening op kan leveren. “Een begroting ook waarin posten zijn opgenomen als reservering zonder dat hier plannen voor zijn. Ja, de raad heeft ambities. Maar aangezien deze door het college nog niet omgezet zijn in plannen bevreemdt het ons deze plannen op deze wijze aan te treffen in de begroting. Ook het structureel rekening houden met negatieve circulaires vanuit het Rijk komt op ons wat bijzonder over. Een circulaire kan namelijk ook positief uitvallen”, aldus Broere die fijntjes de uitspraak ‘geen paniek’ uit de inleiding van de begroting aanhaalde en opmerkte dat ‘de getroffen maatregelen (hiermee doelde hij met name op de ozb-verhoging, red.) wel degelijk paniekerig overkomen op de PvdA’ en niet op genade van zijn partij mogen rekenen.

De sluiting van inloophuis Noaberhuus in Dalfsen noemt de PvdA vanuit de RIBW gezien onontkoombaar, maar pleit wel voor de terugkeer van een dergelijke voorziening en noemde daarbij inloopvoorzieningen in Raalte en Deventer als voorbeeld. Duurzaamheid (het zonnepark van Groen Gebogen op het dak van foreco, red.) en de opwaardering van het openbaar vervoer blijven onverminderd hoog op de agenda staan. Leander Broere vroeg zich hardop af hoe het college aankijkt tegen de invloed die vrijwilligersinitiatieven als automaatje, de buurtbus, de professionele busdienst en de trein ten opzichte van elkaar hebben. Aangezien het economisch tij meezit is de PvdA voorstander om de blik op Zwolle te richten. “Zowel voor werk, onderwijs en zorg hebben we een sterke relatie met Zwolle. Een nauwe samenwerking kan veel voor onze inwoners betekenen”, aldus Leander Broere.

VVD gaat voor een kloppend huishoudboekje

De aangekondigde verhoging van de ozb roept bij iedereen reacties op, zo ook bij de VVD. Gerrit Jan Veldhuis verwoordde het als volgt: “De OZB is een structurele opbrengst, bedoeld om structurele lasten te financieren. We zien nu dat u de structurele OZB verhoging deels nodig heeft om het incidentele saldo te financieren voor de komende jaren. Anders gezegd: we gaan onze dagelijkse boodschappen bij de supermarkt financieren met een hypotheek. En dat is niet de bedoeling.” Uit eigen berekeningen van de VVD blijkt de dat de verhoging van de ozb voor eigenaren 3 procent hoger uitkomt dan de 15 procent die het college noemt. Voor niet-eigenaren – een groep die het toch al niet altijd even gemakkelijk heeft – ging de ozb vorig jaar met 17,9 procent omhoog. “Rekenen we daar deze verhoging van 15 procent bij (inclusief inflatiecorrectie), dan komen we uit op een verhoging van maar liefst 40 procent over 4 jaar (1,179*1,07*1,07*1,04)”

In de begroting schrijft het college onderzoek te willen doen naar de behoefte aan tiny houses, een woonvorm voor (met name) jongeren. De VVD noemt dat logisch, maar is benieuwd aan wie dat wordt gevraagd en vooral hoe. “We willen juist een aantal kavels als tiny house aanbieden als proef. Mochten deze onverkoopbaar blijken te zijn, dan kan de gemeente altijd nog de kavels omzetten naar normale kavels”, aldus Gerrit Jan Veldhuis. Hij vindt het verder van belang dat het huishoudboekje van de gemeente op orde is en blijft. Een verhoging van de ozb draagt bij aan een scheve verhouding: incidentele tekorten worden gedekt met structurele inkomstenverhogingen. Als we dus hier iets aan willen doen, moeten we gaan kijken hoe we het incidentele tekort aan gaan pakken. Dan zijn we bezig met een goed huishoudboekje. Laten we gezamenlijk gaan kijken hoe we dit tijdens deze raadsvergadering gaan realiseren.”

D66: ‘Mag het ietsje minder?’

Van Lemelervelder Ben Schrijver van D66 mag het vaak wel iets minder en soms wat meer. Voorafgaand aan zijn beschouwing vroeg hij raadsgriffier Joost Leegwater het licht te dimmen. De D66-er is over het algemeen best te spreken over de conceptbegroting van het College van Burgemeester en Wethouders. “Waar ik minder blij van word, zijn de politiek bestuurlijke keuzes die erin staan. Daar kunnen de ambtenaren niets aan doen. Daar moeten wij als raad iets aan doen”, aldus Ben Schrijver.

De eerste winst zit ‘m volgens hem in besparing. De 6100 lantarenpalen in de gemeente Dalfsen gebruiken jaarlijks 680.000 Kilowattuur aan stroom, goed voor 175.000 euro. “De gemeente kan daarin een voorbeeld geven door over te gaan op led-verlichting die desgewenst ook gedimd kan worden”, aldus het raadslid die werd bijgelicht door een zonnebloemgeel WakaWaka lampje op zonneenergie.

Wat de fractie steekt is dat Den Haag de sportverenigingen heeft vrijgesteld van BTW, maar dat de gemeente Dalfsen met hetzelfde gemak de tarieven met evenzoveel procent opschroeft. Dat werkt bepaald niet drempelverlagend. Om woningbouw binnen het bereik te brengen van zowel senioren als starters, acht de fractie het zinvol variatie in grondprijzen aan te brengen.

Belastingverhoging in de vorm van ozb ligt ook hier gevoelig. D66 ziet graag dat zowel de raad als het college scherpe en creatieve keuzes maken en gemeenschapsgeld niet onnodig oppotten.

 

Donderdagavond is het begrotingsdebat met traditiegetrouw de nodige moties en amendementen. Zonder enige twijfel zal de aan kritiek onderhevige ozb-verhoging veelvuldig worden besproken en dat geldt zo goed als zeker ook voor de kwestie financiën. Momenteel pot de gemeente op in plaats van dit terug te laten vloeien naar de samenleving en dat roept, samen met de melkkoe die ozb heet, veel vragen op.