Luchthavenbesluit gebaseerd op drijfzand

DALFSEN – SATL: ministerie fout en onvolledig in Nota van Antwoord Lelystad Airport. De Samenwerkende Actiegroepen tegen Laagvliegen (SATL) hebben geen goed woord over voor de antwoorden die minister Cora van Nieuwenhuizen geeft op vragen over het ontwerp luchthavenbesluit voor Lelystad Airport.

 

Ze beantwoordt vragen niet, onvolledig en zelfs foutief.

Jan Rooijakkers, namens de actiegroepen: “Het is opmerkelijk dat de minister zoveel vragen onbeantwoord laat. Daar zouden we in Nederland geen genoegen mee mogen nemen. Wij zien ons in ieder geval opnieuw bevestigd in onze eerdere constatering dat het alsnog open willen stellen van Lelystad Airport voor groot vliegverkeer onrechtmatig is. De onderbouwing van het Luchthavenbesluit Lelystad zit nog steeds vol gebreken.”
Gisteren heeft een delegatie van SATL een rapport met de eerste bevindingen over de zogenaamde Nota van Antwoord in Den Haag overhandigd aan een delegatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Verbetervoorstellen genegeerd en tal van vragen blijven onbeantwoord
Afgelopen winter kon iedereen een zienswijze indienen op het ontwerp luchthavenbesluit voor Lelystad Airport. Zo’n 10.000 burgers in Noord- en Oost-Nederland gaven hieraan gehoor. Met elkaar voorzagen zij het ministerie van ruim 164 duizend verbetervoorstellen. Het ministerie past het luchthavenbesluit echter slechts op drie kleine punten aan: de definities van ‘vliegbeweging’ en ‘onderhoudsvlucht’ worden toegevoegd en de sluitingstijden van de luchthaven worden gemonitord. Daarnaast gaf het ministerie op 1 juli van dit jaar in een Nota van Antwoord een reactie op de ingebrachte vragen en voorstellen.

Rooijakkers: “de minister geeft steeds hetzelfde antwoord op verschillende vragen. Maar er zijn ook tal van vragen waarop ze helemaal geen antwoord geeft.” Rooijakkers noemt bijvoorbeeld de term ‘menglaaghoogte’. Het ministerie stelt dat zich rond de aarde op een hoogte van 3.000 voet een menglaag bevindt waarboven alle emissies van bijvoorbeeld CO2 of stikstof verwaaien. Wetenschappers weten wel beter: ook de vervuilende stoffen die vliegtuigen boven deze menglaag uitstoten dalen neer op de aarde. De milieueffecten van vliegen van en naar Lelystad Airport worden dus wederom onderschat. Alle vragen en verbetervoorstellen die wij bij dit onderwerp plaatsen, negeert het ministerie volledig.
Ook schrijft het ministerie dat het Luchthavenbesluit Lelystad voldoet aan alle geldende wet- en regelgeving. “Terwijl we inmiddels weten dat het Luchthavenbesluit alleen al vanwege de laatste ontwikkelingen rondom de programmatische aanpak stikstof juist strijdig is met de Natuurbeschermingswet”, weet Rooijakkers.

Vragen over de kosten-baten analyse blijven onbeantwoord
Ook zwijgt het ministerie over het thema maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA). Dat is opmerkelijk, want juist hierover brachten de samenwerkende actiegroepen in mei van dit jaar onthullende informatie naar buiten. Uit een second opinion van de economen Walter Manshanden en Leo Bus blijkt dat stoppen met Lelystad Airport gunstig is voor de regionale en nationale economie. Weliswaar komt de term MKBA liefst 114 maal voor in de Nota van Antwoord, maar alleen om te verwijzen naar eerdere rapporten die in opdracht van het ministerie werden opgesteld. Manshanden en Bus toonden aan dat deze rapporten zijn gebaseerd op foutieve en gedateerde uitgangspunten, en daarmee op oneigenlijke wijze voorsorteerden op de conclusie dat Lelystad Airport gunstig zou zijn voor de economie.

Zwijgen over de risico’s van vogelaanvaringen
Ook pijnlijk is het ministeriële zwijgen over de heavy risk areas voor vogelaanvaringen rondom luchthavens, die zijn vastgelegd in de “luchtvaartgids’ (AIP). Lelystad Airport ligt midden in een gebied dat volgens de luchtvaartgids een heavy risk area is. De vragen die de samenwerkende actiegroepen hierover stelden zijn door de minister eveneens genegeerd.

Dat geldt ook voor de door de internationale luchtvaartorganisatie ICAO geadviseerde veiligheidszone van 13 kilometer rondom Lelystad Airport, waarbinnen afschot van vogels plaats mag vinden om veilig te kunnen vliegen. De minister heeft echter zonder opgave van redenen een zone van slechts 6 kilometer ingesteld rondom Lelystad Airport. Daardoor kan natuurgebied Oostvaardersplassen nét buiten de veiligheidszone blijven liggen. Het is niet ondenkbaar dat Lelystad Airport in een tijdsbestek van enkele jaren alsnog een grote veiligheidszone instelt, waardoor de Oostvaardersplassen toch in de veiligheidszone komt te liggen waarbinnen afschot plaats kan vinden.

De samenwerkende actiegroepen wachten in spanning af of en wanneer minister Van Nieuwenhuizen een definitief Luchthavenbesluit aan de Tweede Kamer voor legt. Rooijakkers: “de Tweede Kamer moet er op toezien dat het ministerie een juiste en volledige weergave van de feiten geeft. De Kamer kan nooit akkoord gaan met dit onrechtmatige en bovendien slecht onderbouwde besluit, dat in strijd is met fundamentele Europese, nationale en sectorale regelgeving op het gebied van mededinging, milieu, natuur en vliegveiligheid.”

 

Onderwerp: Overhandiging schriftelijke reactie SATL, “Vragen om opheldering”, op de Nota van Antwoord Wijzigingsbesluit Lelystad Airport.
Locatie: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Rijnsstraat 8 Den Haag
Datum/tijd: 29 augustus 2019, 13:15 – 14.00

Geachte heer Dronkers,
Allereerst dank dat u ons wilt ontvangen om onze schriftelijke reactie op de Nota van Antwoord Wijzigingsbesluit Lelystad Airport te overhandigen en deze toe te lichten.
Een Nota van Antwoord, die de vraag doet rijzen: Heiligt het doel alle middelen?
Even terug naar oktober 2017, de internet consultatie “Ontwerp Aansluitroutes”. Op 31 oktober 2017 doet de minister een adviesaanvraag Bewonersdelegatie Aansluitroutes Lelystad Airport. In de presentatie van 13 november 2017 aan de Bewonersdelegatie worden een aantal thema’s uit de internetconsultatie benoemd, zoals: • Waarom is er gekozen om eerst Lelystad Airport operationeel te maken alvorens het luchtruim opnieuw in te delen? • Waarom is er geen milieueffectrapportage opgesteld die de milieueffecten onder de aansluitroutes in kaart brengt? • Wat zijn de veiligheidsrisico’s (en dierenleed) van aanvaringen met vogels? • Hoe is de impact op de lokale economie gewogen met het belang van de ontwikkeling van luchthaven Lelystad?
Ook in deze presentatie een aantal randvoorwaarden: • B+ routeset staat vast • Geen interferentie met het Schiphol verkeer en • Behoud van de Militaire Missie Effectiviteit • Zo veel mogelijk vermijden van woonkernen, >6000 voet boven ‘het oude land’, >3000 voet boven Natura 2000
Allemaal randvoorwaarden, waarvan onduidelijk is hoe hard ze werkelijk zijn en in hoeverre ze nu wel of niet actueel zijn.
Op 23 november 2017 brengt de Bewonersdelegatie haar advies “Een Ander Geluid” uit (citaat):
“Op basis van bovenstaande adviseert de Bewonersdelegatie Aansluitroutes Lelystad Airport de Minister de luchthaven Lelystad niet open te stellen voordat:
1. Een duidelijke visie is ontwikkeld over de positie van de luchtvaart in de samenleving. 2. Het Nederlandse luchtvaartbeleid integraal is aangepast aan nieuwe inzichten in Governance, structuur en beleid. 3. Het Nederlandse luchtruim is heringedeeld op basis van Europese en nationale wensen en richtlijnen. 4. Dat binnen de huidige sterk limiterende randvoorwaarden de bewonersdelegatie niet of nauwelijks mogelijkheden ziet om de voorgestelde aansluitroutes te verbeteren en dat dit
mede aanleiding dient te zijn om het besluit tot openstelling luchthaven Lelystad Airport te heroverwegen.”
Bijna twee jaar later is geen enkel advies opgevolgd en voltooid.
In december 2017 verzoekt de motie van de Kamerleden Paternotte en Bruins de regering om alsnog een onafhankelijke contra-expertise uit te laten voeren op de invoergegevens en de berekeningen van de MER Lelystad Airport, hier de bewonersdelegatie bij te betrekken en de Kamer hierover uiterlijk ten tijde van het advies van de Commissie voor de M.E.R. te informeren.
Op 18 januari 2018 volgt een verzoek aan de Bewonersdelegatie Lelystad Airport om deel te nemen aan de contra-expertise voor de MER van Lelystad Airport. Op 20 februari brengt de Bewonersdelegatie haar tweede advies aan de minister uit, “MER à boire” (citaat):
“In december 2017 heeft de Bewonersdelegatie u geadviseerd: ‘Eerst het luchtruim herindelen, alvorens de luchthaven Lelystad openen’. Op basis van haar ervaringen met de reparatie en actualisatie van het MER Lelystad adviseert de Bewonersdelegatie u thans als volgt: • Daar het proces rondom ‘Lelystad Airport’ in toenemende mate oncontroleerbaar wordt, leiderschap te tonen en tot een ‘pas op de plaats’ te besluiten. Uw ministerie heeft de rust nodig om tot een solide en afgewogen procesvoering te komen. • U volledig in te zetten voor een zo spoedig mogelijk herstel van het vertrouwen onder de bevolking door daadwerkelijk rekening te houden met de belangen van de inwoners en het milieu. • Derhalve de vluchtuitvoering op Lelystad pas op te starten, wanneer .. “ (vervolgens een groot aantal voorwaarden, waar niet aan voldaan is)
Op 30 mei 2018 vindt de zogenaamde Belevingsvlucht plaats. Er worden geluidsmetingen gedaan, die ruim hoger uitvallen dan waar het MER op gebaseerd is. Vragen hierover worden uit de weg gegaan, slechts gedeeltelijk of simpelweg onjuist beantwoord. Een overleg, gepland voor maandag 17 december 2018, tussen geluidexperts namens de bewoners en experts van het ministerie, wordt op het allerlaatste moment, vrijdagmiddag 14 december, afgezegd. Dezelfde avond wordt het aangepaste LHB Lelystad Airport gepubliceerd en wordt de zienswijzeprocedure aangekondigd. Uiteindelijk zal het inhoudelijke gesprek tussen de verschillende geluidsexperts nooit plaatsvinden.
De zienswijzeprocedure heeft een record aantal reacties opgeroepen. Op 21 februari 2019 heeft SATL de met hulp van vele experts onderbouwde zienswijze “Lelystad Airport voor gezien” ingediend. Hierin worden een aantal fouten en tekortkomingen beschreven. Ook worden er veel kanttekeningen geplaatst bij de verschillende studies en niet-nagekomen toezeggingen van de minister, en worden er tal van suggesties voor verbeteringen gedaan.
Uiteindelijk resulteert dit in de Nota van Antwoord, volgens uw eigen woorden “het sluitstuk van de maatschappelijke participatie op de wijziging van het luchthavenbesluit”. Er worden welgeteld drie minimale aanpassingen van definities toegezegd. Driewerf hoera! Plus een tweetal toezeggingen voor de toekomst.
Dit met de wetenschap dat:
1. Een studie van LVNL/To70 uit 2009 over de problematische inpassing van Lelystad Airport in het volle luchtruim achtergehouden is, en pas in september 2017 bekend werd na onderzoek door Zembla,
2. Een zeer kritische studie door Alterra uit 2009 getiteld “Uitbreiding vliegverkeer Lelystad Airport en alternatieve locaties in relatie tot ‘Natuurontwikkeling’ in de regio” nooit is gepubliceerd en pas in 2017 boven water kwam, 3. In een rondetafelgesprek experts op gebied van vogels en risico op vogelaanvaringen hebben gewaarschuwd dat de gebruikte studies niet deugen, 4. De toegepaste geluidsberekeningen aantoonbaar onrealistisch lage waarden geven, en de toekomstige geluidshinder ernstig is onderschat, 5. De natuur en de luchtkwaliteit zwaarder worden belast door luchtvaart dan in het MER wordt gesuggereerd. Ondertussen hebben de EC en de RvS uitgesproken dat de PAS-regeling niet meer gebruikt kan worden. 6. De gezondheidseffecten van ultrafijnstof niet langer buitenbeschouwing gelaten kunnen worden, gezien de resultaten van het recente RIVM-onderzoek, 7. Een SEO-rapport uit 2008, geschreven in opdracht van (destijds) het Directoraat-Generaal Transport en Luchtvaart (DGTL) van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, een expliciet negatief advies geeft over de veelbesproken VVR: “De uitplaatsing langs regulatoire weg na aanmelding bij de EC is gelet op de nieuwe regelgeving van de EC naar onze indruk niet haalbaar”. Het bestaan van deze studie werd tot kort ontkend; het rapport werd pas bekend na recente wob-verzoeken, 8. En dat zelfs de onderbouwing van het maatschappelijk belang van Lelystad Airport niet deugt, zoals is aangetoond in een second opinion van de MKBA, in opdracht van SATL,
Heiligt het doel van het ministerie, een snelle opening van Lelystad Airport, werkelijk alle middelen? • Inclusief het achterhouden van informatie? • Inclusief het onjuist informeren van burgers en de Tweede Kamer? • Inclusief het terzijde leggen van voorgaande adviezen van bewoners, belangenorganisaties en experts die niét voor het ministerie werken? • Inclusief het negeren of foutief antwoorden op de vele zienswijzen? • Inclusief het zoeken naar een list om de stikstofproblematiek te omzeilen? • Inclusief het bagatelliseren van de klimaatproblematiek? • Inclusief het doorgaan met operationele werkzaamheden, zoals start van de opleiding van de brandweer?
Was deze Nota van Antwoord werkelijk het sluitstuk van burgerparticipatie?
De minister schijnt een tijdlijn te hebben, een tijdlijn die moet leiden tot een snelle opening van Lelystad Airport. Alles moet daarvoor wijken. Participatie wordt niet serieus genomen. Dat moet veranderen. Wij verzoeken u dan ook dringend onze “vragen om opheldering” serieus, volledig en correct te beantwoorden.
Namens SATL en vertegenwoordigende bewonersverenigingen:

L.J.M. Adegeest

M. Ververs

W.H.M. Liesker

P.A.J.N. Kanitz-Huijbers J.C. Bauman

Artikel delen: