DALFSEN – Als gevolg van extremen in ons klimaat dreigen rabatten en eiken uit ons landschap te verdwijnen. Dat is op te maken uit het magazine “De Groene Verdieping nr 17” van Landschap Overijssel. Rabatten zijn de slootjes door onze voorouders, met mensenhanden gegraven om het planten in de natte grond mogelijk te maken.

Vaak ingeplant met eiken voor het kweken van eikenhakhout, maar ook met dennen. Gelukkig zijn veel van die toch belangrijke natuurelementen op veel plaatsen nog goed zichtbaar en hopelijk blijft dit zo.

De zorgen om de droogte in de natuur zijn groot door het veranderend klimaat. Het aantal dagen boven de 25 graden is de laatste eeuw sterk toegenomen, in 2019 kwam de temperatuur dagen boven de 40 graden, terwijl de vorstdagen zijn gehalveerd. De neerslaghoeveelheid nam wel toe van 692 tot 873 mm per jaar. Echter als gevolg van plensbuien in de zomer van soms meer dan 50 mm. Het eind lijkt niet in zicht, water stroomt dan weg en het gevolg is dat er een groot tekort aan grondwater ontstaat. Poelen, beken vennen, en sloten vallen droog en de bomen verliezen in de zomer al hun blad.

Nieuwe aanplant in bossen en zaailingen sterven voor 80% af door de droogte. Fijnsparren worden geteisterd door insecten zoals de letterzetter en worden op grote schaal gerooid.
Eiken en beuken zijn ook bijzonder kwetsbaar in droge perioden en gevoelig voor de aantasting van schimmels en insecten. Nu al zie je oude bomen vervroegd afsterven. Ons landschap zal moeten veranderen in andere soorten bomen die beter tegen droogte kunnen, zoals zomerlinde, veldesdoorn, berk, es, iep, haagbeuk, Noorse esdoorn, ook worden er proeven genomen met Acacia, zwarte noot, tamme kastanje, inheemse vogelkers en hazelaar.

Sloten en rabatten zouden helaas gedicht moeten worden om meer water vast te houden. Nu blijkt het grondwater de laatste eeuw met 1 a 2 meter te zijn gezakt. Alles moet in het werk gesteld worden meer water vast te houden. Hier rust een grote taak voor de landschappen en de waterschappen. Natuurgebieden moeten natter worden. Meer water vasthouden en dus minder afvoeren naar het IJsselmeer. Mogelijk in de winter gebieden nat zetten.
Ook als particulier kunnen we een bijdrage leveren, minder regenwater afvoeren via de riolering, maar maak opvang in de tuin mogelijk, begin met het verwijderen van overbodig straatwerk en zet daarvoor beplanting op de plaats zodat er geen zonwarmte op de grond komt om verdamping tegen te gaan.

In het magazine van “Dorpen van Morgen” staat een artikel over “steenbreek”” op blz. 30, veel meer waardevolle tips om de natuur te beschermen in dit magazine. Steen er uit en plant er in. Laat maaisel en blad tussen de beplanting liggen voor een betere beschutting voor vogels en insecten.
De natuur gaat ons allemaal aan.
WvdV