DALFSEN – Bakhuussies vind je in de hele wereld in verschillende soorten, maar komen over het algemeen met elkaar overeen. Allemaal vinden ze hun oorsprong ten behoeve van het bakken van brood. Wikipedia geeft uitleg omtrent een 4000 jaar oude geschiedenis, maar in Salland spreken we van eeuwenoud gebruik.

Het gebouwtje staan naast een boerderij en oorspronkelijk vooral gebruikt als bakoven. Opgebouwd uit steen en  voorzien van een schoorsteen en pannen dak. Dit in verband met het risico op brand. De vloer bestond uit leem of baksteen. Eigen brood bakken in een ingebouwde oven en gestookt met rieze, hakhout of turf. In een bakhuussie was het gebruikelijk dat mensen het vaak gebruikten om de beste kamer in huis te sparen. Toen de mogelijkheden ontstonden dat bakkers het bakken van brood overnamen werden de ovens ook wel vervangen door een kokkepot, waarin dan vooral varkensvoer werd gekookt en een keer in de week de kookwas of in te wecken.  Ook voor het koken van grote hoeveelheden water wat nodig was bij de slacht.

Soms werd de kokkepot vervangen door een fornuis, een kookkachel of duveltie, gestookt op hakhout of turf waar dan ook de warme middagmaal op werd gekookt en ontstond er wat ruimte voor een tafel en wat stoelen om hier de middagpot te gebruiken, het werd steeds meer een zomerverblijf waar de boer zo van het land, of uit de stal  hier aan kon schuiven. Op deze manier bleef het huis schoon en men zat gezellig bij elkaar in een periode dat er geen elektriciteit was, dus geen tv.

De koffie stond hier de gehele dag op te pruttelen. Nu zien we het huisje steeds meer in gebruik, berging of als bed- en breackfast ruimte, of worden ze als kleine zomerhuisjes verhuurd.

Ik was op bezoek bij de bijna 93 jarige mevrouw Holsappel- Lindeboom die gewoond heeft aan de Emmerweg te Dalfsen, waar nu nog het witte bakhuisje staat van de foto. Zij geeft  aan dat zij niet heeft meegemaakt dat hier brood werd gebakken, want de bakker zat om de hoek. Wel weet zij dat hier varkensvoer werd gekookt op een vuur, gestookt door hout wat ze kapten op de Mataram. Later werd in dit huisje een duveltie geplaatst zodat het altijd goed warm gestookt kon worden. Vroeger zaten er aan de voorzijde twee stalen raampjes, net als aan de achterkant. Maar die aan de voorzijde zijn vervangen door een groot raam.

Zij zegt dat ze hier bijna zomer en winter zat, behalve als het heel erg houd was. Door het kacheltje kon je er al heel vroeg in het voorjaar en later in het jaar genieten van het prachtig uitzicht over het land en de weg. Vanuit de kamer zag je niets. Later is het duveltje vervangen door een gasgevelkachel waardoor het nog aangenamer werd. Zij kon hier echt genieten.

Kok of bakuussies, dus aan de Emmerweg, Weerdhuisweg, Heinoseweg, Marshoekersteeg en natuurlijk nog heel veel meer in de gehele gemeente Dalfsen. Prachtige landschapselementen die vragen om bewaard te blijven.

WvdV