HEINO – DALFSEN – De maand januari 1945 enkele fragmenten uit de dagboeken nu 80 jaar geleden van Jan Willem Bartels hij woonde nabij de Ganzepan, en van John Ochsendorf ondergedoken op de boerderij van de familie Baarslag in Heino aan de Blankenvoortsweg, nu vlakbij de kruising Dalfserweg-Zwolseweg.

Heb een aantal fragmenten uit beide dagboeken opvallend op ongeveer hetzelfde tijdstip opgeschreven bij elkaar gezet. Wat vooral blijkt uit beide dagboeken dat er vele bange momenten waren door weigerende V2’s die in Hessum en later op Mataram afgeschoten werden. wat dat betreft hebben de omliggende dorpen veel geluk gehad, anders dan in Luttenberg waardoor 19 toeschouwers bij een neergevallen en daarna ontplofte V2 omkwamen.
Mijn vader opgegroeid in Emmen aan de Emmerweg was er ook als toen 14 jarige jongen doodsbang voor hij zei altijd: Zolang je iets hoort is er niets aan de hand, maar werd het stil dan wist je dat hij naar beneden kwam.

1 Jan `45,
J.O. Vannacht slecht geslapen .V1’s vliegtuigen en schieten waren niet van de lucht. ’s ochtends vlogen er vliegtuigen af en aan heel laag en vlak over de bomen. Later zagen we dat het Messerschmit’s 109 en Junker’s 88 waren.

De mof wilde zeker laten zien, dat hij nog leeft. Net komt Berend en zegt dat er een mof is neergestort en wij naar buiten . Ja hoor, een zwarte rookkolom steeg op ten hemel en hoorde je steeds ’t knappen van de mitrailleurkogels.
Weer één minder, en zonder gevecht! Ze worden er niet beter op.
J.W.B. Toen ik bij mijn vriend Ab Veldkamp was om hem gelukkig Nieuwjaar te wensen waren er enkele Duitse jagers in de lucht, ze vlogen heel laag. Één van die jagers die laag aan kwamen vliegen begon plotseling te stijgen. Toen hij op zekere hoogte was sprong plotseling de piloot met parachute uit het vliegtuig. Direct daarna stortte het vliegtuig neer, in de loop van de dag hoorden wij dat het vliegtuig neergekomen was in Millingen.
In Hessum is een startbaan voor de beruchte VII aangelegd, daar worden ze door een daarvoor dienend toestel afgeschoten. Die VII laten bij het in de lucht gaan een lange straal van vuur achter. Bij avond en nacht is dat zeer angstwekkend.
Zo,n VII gaat met donderend lawaai de lucht in.

4 jan `45
J.W.B. Vanmiddag ca 12 uur werd er een VII in Hessum afgeschoten, deze maakte wat ongewone bewegingen en stortte neer aan de Langeslag een zandweg in Lenthe.
J.O. Ik zag door het raam 3 moffen aankomen, wij vlogen naar boven, we zaten er nog maar net toen er ineens een V2 aankwam. We hoorden knallen maar zagen niets. Toe een plof en ’t geluid zweeg. Opeens hoorden we “Er geht harunter” opeens een gehuil en gevolgd door een donderende knal, het huis trilde en we zagen wit van angst.
later hoorden we dat hij was neergestort bij de Klunarbrug.

10 jan’45
J.W.B. Dag in dag uit wordt ons nog a.h.w. de deur platgelopen door mensen uit Amsterdam,Utrecht,Den Haag en andere grote plaatsen die vandaar komen om hier levensmiddelen te kopen. Wij kunnen wat dat betreft de mensen weinig geven omdat we zelf ook weinig rogge e.d. verbouwd hebben. Velen vragen ook om een boterham. Er zijn dagen bij dat moeder 8 of 10 boterhammen weggeeft. Het is echt een zielig gezicht om die mensen in groepjes van enkele gezinnen met handkarren, fietsen of kinderwagens van boerderij tot boerderij zien trekken. Zo zijn ze soms wel 4 of 5 of meer dagen onderweg en slapen dan ’s nachts bij boeren of in scholen.

11 jan ’45
J.O. Vanavond kwam Seine en Dekker, de kabelwacht, aan de deur ze hadden 2 jongens uit Amersfoort bij zich van 13 en 16 jaar ze liepen nog steeds op straat en konden nergens onderdak krijgen.
14 jan ’45
J.W.B. Vanmorgen van 4 tot 8 uur heeft vader hier aan de weg weer kabeldienst gehad.

26 jan ’45
J.W.B. Vanmiddag is er weer een VII naar beneden gekomen hij is terechtgekomen in de Molensteeg bij Heino. Door de enorme explosie zijn zeer veel ruiten gesprongen. Het was dan ook een onzettende knal.
J.O. ’s Middags was ik met Jan aan het rogge halen toen er een V2 opkwam , die naar sputterde, plotseling zweeg hij en loeiend kwam hij naar beneden op ongeveer 1,5 km hiervandaan bij Beldman. Jan en ik zagen wit van schrik en lagen languit op de zolder. Henk en Willem die buiten waren hadden ook plat op de grond gelegen Henk zag hem neerstorten.

30 jan ’45
J.W.B. Vandaag weer wat gesneeuwd
J.O. Vandaag sneeuwt het alweer en ligt er gemiddeld een laag van 25 cm.

(Bronnen: Familie Archief Bartels, Hermien Hooijer, Omheining, Anton Heijmerikx, HeinoToen, Fam. Horstman)

Ingezonden door
Wim Jansen.