DALFSEN – Vandaag lichten we de tegel over de schaapskooi aan de Bosrandweg in Dalfsen. Deze tegel met QR-code kom je tegen tijdens de fietsroute rond Dalfsen over het pontje. De start van deze mooie fietsroute van ongeveer 25 km is bij de Westermolen in de kern van Dalfsen.
In de winterperiode is het pontje uit de vaart, dan moet je even doorfietsen en bij de stuw Vilsteren naar de zuidkant van de Vecht. De route wordt hierdoor 2 km langer. Ook dit alternatief is helder aangegeven in de routebeschrijving.
Omstreeks 700 na Chr. ontstonden er nieuwe nederzettingen in het heide- en essenlandschap. De boeren hielden vooral schapen. Zo ontstonden er vele schaapskooien, 42 stuks in Nieuwleusen en 62 stuks in Dalfsen. Uit de nederzettingen van deze boeren zijn later de hedendaagse buurschappen en onder andere Dalfsen en Nieuwleusen ontstaan. Veel van die schaapskooien zijn inmiddels verdwenen.
Op de website Topotijdreis (https://www.topotijdreis.nl/) vind je topografische kaarten van 1815 tot 2024. Met een handig schuifje reis je door 2 eeuwen aan kaartmateriaal. Kijk je bijvoorbeeld naar het jaar 1900, dan zie je nog veel schaapskooien in de omgeving van Dalfsen en Nieuwleusen; schaapskooien worden op die kaart aangegeven met de letters “SK”.
De akkergronden kwamen in vroegere tijden op de hoge essen. Het lager gelegen land tussen de essen en de Vecht werd gebruikt voor het vee. De verder van de Vecht af gelegen woeste gronden werden gemeenschappelijk gebruikt als hooiland, om schapen te laten grazen, turf en heideplaggen te steken en hout te winnen. Ten noorden van de Vecht in het Leusener veld en ten zuiden van de Vecht in Dalmsholte. De schaapskudden die overdag op de heide verbleven, werden ’s nachts in een schaapskooi gedreven. De hoeveelheid mest van de schaapskudde bepaalde vroeger hoeveel akkers de boeren in een gemeenschap konden ontginnen.
Om te voorkomen dat de schapen in de schaapskooi elkaar dooddrukken heeft een schaapskooi altijd schuine hoeken. De vloer van de schaapskooi lag wat dieper dan het omliggende erf en kreeg van tijd tot tijd een nieuwe laag heideplaggen. Die vermengde zich met de mest van de schapen. Door het oppotten van mest en plaggen in deze “potstallen” verkreeg de boer een dikke laag organische mest.
De mooie oude schaapskooi aan de Bosrandweg is niet meer in gebruik. Het is een gemeentelijk monument. Iets verder, ten westen van de schaapskooi in de richting van De Witte Gans, is langs het fietspad een herdenkingsmonumentje voor een neergeschoten vliegtuig in WOII.
Het bijzondere is dat het hier gaat om een neergeschoten Duits vliegtuig, een zogenaamde Focke Wulf. Op nieuwjaarsdag, maandag 1 januari 1945 voerde de Luftwaffe een massale luchtaanval uit op geallieerde vliegvelden in Zuid-Nederland en België.
Dit vliegtuig kwam uit Nordhorn en is bij een aanval op een militaire vliegbasis nabij Brussel aangeschoten door de geallieerden. Norbert Risky, bemanningslid, komt rond 10.00 die ochtend na een noodlanding, neer in een akker bij Dalfsen. Zijn vliegtuig is een van de 300 Duitse toestellen die die dag verloren gaan – zelf brengt hij het er levend vanaf. Als hij gewond wordt aangetroffen, wordt hij op een ladder vervoerd naar de dichtstbijzijnde boerderij aan de Smalleweg; Risky zal de oorlog overleven.
Deze zogenoemde Operatie Bodenplatte op 1 januari 1945, was een van de laatste stuiptrekkingen van de Duitse Luftwaffe aan het eind van WO II. Bij deze operatie waren zo’n 1.100 jachtvliegtuigen betrokken. De operatie werd in het grootste geheim voorbereid en dat eiste een zware tol. Piloten werden pas vlak voor vertrek geïnformeerd over hun doelen in zuid Nederland en België; veel Duitse toestellen werden neergehaald door eigen luchtafweer omdat de bemanning van het Duitse afweergeschut niet was geïnformeerd over deze operatie. Ook vlogen hele eskaders in het geconcentreerde afweervuur dat de geallieerden op de invliegroutes had opgesteld. Hierdoor verloor de Luftwaffe veel vliegtuigen.
De laatste foto bij dit artikel toont waar deze QR-code zich bevindt aan de Bosrandweg.
https://dnavandalfsen.nl/algemeen/schaapskooien
Klik op onderstaande link voor de fietsroute waaraan de QR-tegel ligt en download deze
https://cms.dnavandalfsen.nl/01b-Fietsroute-Dalfsen-over-het-pontje-2026.pdf
Binnen het project DNA van Dalfsen zijn er naast deze fietsroute nog tal van mooie fiets en wandelroutes gemaakt waarbij er aandacht is voor de cultuurhistorische eigenheid binnen de gemeente Dalfsen en haar diverse kernen.
Hendrik Jan van Veen
DNA van Dalfsen
