DALFSEN  – Samen voor uit. Dat geldt ook voor de kijkers van DalfsenNet. We hopen nog een link te ontvangen zodat de kijkers ook kunnen lezen wat in dit akkoord staat. En dat is gelukt. ‘Vertrouwd dichtbij, samen vooruit’ gepresenteerd. André Schuurman, Betsy Ramerman, Jan Uitslag en Bert Rozendaal zijn de beoogde wethouders die, na benoeming door de gemeenteraad, samen met burgemeester Michael Sijbom het college van burgemeester en wethouders vormen. Het volledige bericht vindt u in de bijlage. Het coalitieakkoord is nu ook online beschikbaar op onze website.

 

Het Dalfsen van de toekomst

Een visie voor Dalfsen

Het is fijn leven in Dalfsen. Mensen voelen zich hier thuis. De grootste kracht van onze samenleving is de saamhorigheid. We zien dit terug in talloze activiteiten, evenementen en een rijk verenigingsleven. Het vormt het fundament van onze samenleving. Wij willen dat koesteren. De uitdaging voor de komende jaren is om deze kracht te behouden en te versterken tegen een landelijke tendens van polarisatie in. Dat gaat niet vanzelf. Het vraagt inspanning van ons allemaal en het is aan de gemeenteraad om hier richting aan te geven.

Belangrijke opgaven voor de toekomst

Als we kijken naar het Dalfsen van de toekomst, dan zien we landelijk een aantal belangrijke, onvermijdelijke trends waarbinnen op lokaal niveau keuzes moeten worden gemaakt. Deze trends onderstrepen dat gemeentelijk beleid niet alleen gaat om over de komende bestuursperiode, maar ook over het bewust richting geven aan hoe wij richting 2040 willen wonen, werken, samenleven en besturen. De trends zijn:

1. Klimaat en natuur onder druk

Nederland krijgt te maken met een warmer en extremer klimaat, stijgende zeespiegel en toenemende druk op natuur en biodiversiteit. Tegelijk groeit het grondstoffengebruik wereldwijd, waardoor keuzes noodzakelijk zijn over ruimte, energie, water en voedsel. Duurzaamheid en klimaatadaptatie worden structureel bepalend voor lokaal beleid.

2. Bevolkingsgroei en vergrijzing

Richting 2040 groeit de Nederlandse bevolking naar circa 18–21 miljoen inwoners, vooral door migratie en hogere levensverwachting. Het aandeel ouderen neemt sterk toe, terwijl het aantal beschikbare mantelzorgers afneemt. Dit vergroot de druk op wonen, zorg, arbeidsmarkt en voorzieningen, met grote ruimtelijke en sociale gevolgen voor gemeenten.

3. Digitale revoluties en artificiële intelligentie

Digitalisering, automatisering en AI veranderen werk, dienstverlening en besluitvorming ingrijpend. Deze technologieën bieden kansen voor productiviteit en maatwerk, maar roepen ook vragen op over inclusie, privacy, zeggenschap en digitale veiligheid. Lokale overheden staan voor de opgave technologie in dienst testellen van mens en samenleving.

4. Europa en geopolitiek

Europees beleid werkt steeds vaker door op lokaal niveau en is daarmee van invloed op onze gemeente. Dat biedt kansen op gebied van subsidies en lobby. De internationale context wordt echter onzekerder door geopolitieke spanningen, economische machtsverschuivingen en veiligheidsvraagstukken. Nederland is steeds sterker verweven met Europa en afhankelijk van internationale samenwerking op het gebied van energie, defensie, handel en migratie.

5. Sociale versplintering en maatschappelijke onvrede

Ongelijkheid, bestaansonzekerheid en verschillen tussen groepen en regio’s zetten de maatschappelijke samenhang onder druk. Vertrouwen tussen inwoners onderling en tussen samenleving en overheid staat nietvanzelfsprekend vast. Gemeenten spelen een sleutelrol in het bevorderen van samenhang, kansengelijkheid en betrokkenheid.

6. Politieke onmacht en overheidsfalen

Veel maatschappelijke problemen zijn complex, langdurig en sectoroverstijgend. Het bestaande bestuurssysteem schiet daarbij steeds vaker tekort. Er is behoefte aan langetermijndenken en eenvoudiger systemen. En aan een overheid die, ook op lokaal niveau, betrouwbaar is, dicht bij de inwoner staat en keuzes durft te maken en vol te houden.

Actualisatie van de visie op gemeente Dalfsen

In de komende bestuursperiode actualiseren en verdiepen wij de langetermijnvisie op de gemeente Dalfsen. Daarbij gaat het niet om een volledig nieuwe visie, maar om het aanbrengen van scherpte, samenhang en richting. Dit moet resulteren in een doorvertaling van een visie per kern. De opgaven waar Dalfsen voor staat, vragen om een heldere koers en het maken van duidelijke keuzes. De visie geeft wat ons betreft in ieder geval richting aan:

• behoud en versterking van saamhorigheid;
• het belang van preventie: versterken van bestaanszekerheid, veerkracht en meedoen, zodat zwaardere zorg of interventies minder vaak nodig zijn;

• hoe wij wonen en werken in de toekomst;
• de gewenste omvang van de kernen in gemeente Dalfsen;
• de effecten van vergrijzing op onze gemeente;
• het behoud van de veiligheid in de gemeente;
• de opgave van water en klimaat;
• een sterke positie in de regio.

We versterken nadrukkelijk de samenhang tussen het sociaal en ruimtelijk domein, zodat deze elkaar beter ondersteunen en versterken. Alleen vanuit die samenhang is het mogelijk om focus aan te brengen, prioriteiten te stellen en de beschikbare capaciteit en middelen gericht in te zetten. Dat vraagt ook dat we keuzes maken over de ontwikkeling van onze gemeente, zoals onze positie in de regio en de vraag hoe en in welk tempo Dalfsen zich wil ontwikkelen. Bij de actualisatie bouwen wij voort op bestaande kaders en maken wij gebruik van recente beleidsontwikkelingen en inzichten. Documenten zoals de Maatschappelijke agenda voor het sociaal domein en het Programma landelijk gebied dienen daarbij als bouwstenen. Daarnaast benutten wij bestaande kennis, eerdere trajecten en beschikbare input uit de samenleving. Waar nodig, worden partijen en netwerken gericht betrokken om keuzes te verdiepen en te toetsen.

Het proces is daarmee doelgericht en zorgvuldig van opzet.

De uitgangspunten en aanpak van de actualisering worden vastgelegd in een kadernota voor de gemeenteraad. De gemeenteraad wordt gedurende het traject actief betrokken. Het doel is te komen tot een geactualiseerde en verdiepte visie die richting geeft aan de ontwikkeling van Dalfsen op de lange termijn en met breed maatschappelijk draagvlak vanuit de politiek.

1 Gebaseerd Samenleving, onderwijs en zorg Hervorming sociaal domein Dalfsen staat voor grote maatschappelijke opgaven. De zorgvraag neemt toe en raakt steeds meer verweven met het veiligheidsdomein. De zorg wordt ook complexer, zowel binnen Jeugd als Wmo. Deze ontwikkeling wordt versterkt door vergrijzing, langer thuis wonen en maatschappelijke veranderingen. Tegelijkertijd staat de beschikbaarheid van personeel onder druk en is de structurele financiering vanuit het Rijk onzeker. We zetten nadrukkelijk in op de verschuiving van zorg naar gezondheid, welzijn en preventie. Door vroegsignalering, sterke lokale teams en laagdrempelige toegang willen we voorkomen dat problemen verergeren en zwaardere zorg nodig wordt. Sport, cultuur, gezonde voeding en preventie spelen hierbij een sleutelrol en dragen bij aan fysieke en mentale gezondheid, vitaliteit en verbondenheid. Ondersteuning organiseren we dichtbij, vroegtijdig ensamenhangend, met oog voor de menselijke maat en met ruimte voor inwoners om eigen keuzes te maken.

• We blijven de komende jaren bouwen aan een toekomstbestendig sociaal domein, waarin inwoners op het juiste moment passende ondersteuning krijgen: zo lang als nodig en zo kort als kan.

Wonen voor iedereen

Wonen is voor iedere inwoner een basisvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. De afgelopen periode hebben wij geïnvesteerd in de huisvesting van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen. Dit heeft erin geresulteerd dat wij, in tegenstelling tot veel andere gemeenten, voldoen aan onze taakstelling. Maar wonen voor iedereen blijft aandacht vragen. We streven naar voldoende en passende woonruimte voor alle doelgroepen, nu en in de toekomst.

Daarbij hebben we oog voor jongeren, ouderen én voor inwoners die extra ondersteuning nodig hebben, zoals dak- en thuisloze inwoners, statushouders en mensen in beschermd wonen.

• We zetten in op een samenhangende aanpak van structurele en tijdelijke woonoplossingen, met oog voor de effecten op de woningmarkt en de leefbaarheid van onze dorpen. Hierbij betrekken wij de bestemmingsreserve

Beschermd wonen.

Gezonde en toegankelijke leefomgeving

De fysieke leefomgeving draagt direct bij aan onze maatschappelijke ambities. We willen dat iedereen mee kan doen. Dat vraagt om een leefomgeving die inclusief en toegankelijk is voor alle inwoners. Voorzieningen moeten bereikbaar, toegankelijk en bruikbaar zijn voor iedereen, met of zonder (zichtbare of onzichtbare) beperking. Inclusie is daarmee geen los thema, maar een aandachtspunt bij de inrichting van onze openbare ruimte, voorzieningen en dienstverlening.

Bestaanszekerheid en zelfredzaamheid

We zien brede bestaanszekerheid als een belangrijk toekomstperspectief, waarin goede gezondheid, betaalbare en duurzame huisvesting, onderwijs en ontwikkeling, werk, sociale relaties en een zinvol leven samenkomen. Werk is daarbij een belangrijke factor. We streven naar het maximaal haalbare voor iedereen: werk waar dat kan, maatschappelijke participatie waar dat passend is. Met ondersteuning op maat zoeken we samen met inwoners naar een plek op de arbeidsmarkt of in de samenleving, inclusief statushouders en vluchtelingen.

Deze bestuursperiode willen we dat inwoners (financiële) bestaanszekerheid ervaren en voldoende perspectiefhebben om mee te doen in de samenleving. Tot en met 2027 is hier (incidenteel) geld voor beschikbaar. In deze bestuursperiode wordt de werkwijze geëvalueerd. We zien dat spanningen in de wereld snel kunnen zorgen voor financiële problemen. Als zulke situaties zich voordoen willen wij onze inwoners kunnen helpen waar dat nodig is, zoals eerder is gebeurd met het Corona Noodfonds.

• We investeren in preventie, vroegsignalering en schuldhulpverlening om financiële problemen

vroegtijdig te voorkomen.

• Als uit de evaluatie van de aanpak financiële bestaanszekerheid blijkt dat de aanpak succesvol is, dan stellen wij structureel geld beschikbaar.

Talenten ontdekken, ontwikkelen en benutten

Met ondersteuning op maat dragen we bij aan de ontwikkeling van onze inwoners. Voor jong en oud zetten we in optaal, onderwijs, inburgering en re integratie, zodat iedereen de kans krijgt talenten te ontdekken, te ontwikkelen en te benutten. Een mooi voorbeeld hiervan is het Werkcafé, waarin inwoners laagdrempelig worden begeleid naar werk, participatie en persoonlijke ontwikkeling.

Sport en cultuur spelen ook hierin een belangrijke rol en dragen bij aan persoonlijke ontwikkeling, gezondheid ensociale samenhang.

Vitale gemeenschappen

Vitale gemeenschappen vormen het fundament van een veerkrachtige samenleving. De kulturhusen vervullen hierin een centrale rol als ontmoetingsplek en verbindende schakel tussen welzijn, cultuur, sport, onderwijs en zorg.

• We blijven inzetten op de doorontwikkeling van de kulturhusen in alle kernen, met aandacht voor toegankelijkheid, duurzaamheid en financiële gezondheid. Ook de verdere ontwikkeling van het kulturhus in Hoonhorst draagt bij aan onze ambitie om in elke kern een sterke ontmoetingsplek te hebben.

• Onze (sport)verenigingen groeien door de stijging van het aantal inwoners. Daarom hebben wij ook aandacht voor de toekomstbestendigheid van de accommodaties.

Onderwijshuisvesting

Goed onderwijs vraagt om toekomstbestendige huisvesting. Dalfsen staat voor een grote inhoudelijke en financiële opgave op het gebied van onderwijshuisvesting. Met het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs werken we de komende jaren aan veilige, duurzame en passende schoolgebouwen in onze kernen. Daarmee investeren we niet alleen in onderwijs, maar ook in ontmoeting, ontwikkeling en de leefbaarheid van onze dorpen. Dit is een belangrijke ontwikkeling voor de toekomst van onze gemeente.

• We onderstrepen het belang van goede onderwijshuisvesting en investeren hierin.

Sturen, meten en bijsturen

We willen onze ambities realiseren door gericht te sturen op effecten in de samenleving. Daarom werken we toenaar effectgestuurd beleid: we formuleren wat we willen bereiken voor inwoners en monitoren in hoeverre zij dit ook daadwerkelijk ervaren.

Daarbij combineren we data en cijfers (‘tellen’) met inzicht in ervaringen van inwoners (‘vertellen’). We benutten hiervoor cliëntervaringsonderzoeken en werken met de methodiek van het Kwaliteitskompas. Samen met lokale samenwerkingspartners halen we ervaringen op en toetsen we ons beleid.

• We monitoren wat het effect is, wie we bereiken en hoe tevreden inwoners zijn. Zo kunnen we op tijd bijsturen en leren wat werkt.

Leefomgeving, mobiliteit en veiligheid

Wonen

Dalfsen is en blijft een aantrekkelijke woongemeente met een aanhoudende vraag naar woningen vanuit de eigen gemeenschap. Demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing, de groei van eenpersoonshuishoudens en een toenemende zorgvraag zorgen voor een blijvend hoge behoefte aan betaalbare en passende woningen voor huidige en toekomstige inwoners van Dalfsen. Ons uitgangspunt is dat de woningbouw en de lokale woonbehoefte op elkaar aansluiten, zodat inwoners van Dalfsen in hun eigen gemeente kunnen blijven wonen. Bij nieuwe woningbouw geldt dat bouwvolumes en bouwhoogtes passen bij de omgeving. Ontwikkelingen sluiten aan bij het dorpse karakter van Dalfsen en dragen bij aan de identiteit van de kernen. De afgelopen jaren zijn er relatief veel woningen bijgebouwd en is er hard gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe woningbouwplannen. Dit gebeurde zowel via uitbreidingsplannen als via inbreiding en transformatie van bestaand vastgoed. Daarmee is Dalfsen, zeker in vergelijking met andere gemeenten, goed op koers om woningen toe te voegen voor de eigen inwoners. Het Volkshuisvestingsprogramma 2025-2029 vormt voor ons het kader. In dit programma is een doelstelling opgenomen om gemiddeld 150 woningen per jaar toe te voegen. Hiervoor was de doelstelling 120 woningen per jaar. Wij hebben de ambitie om de woningbouwproductie op te schroeven naar in totaal 800 woningen voor de komende bestuursperiode. De gewenste ontwikkeling voor de langere termijn betrekken wij bij de te actualiseren visie voor Dalfsen.

Wij voelen en nemen daarnaast de verantwoordelijkheid om urgente woningzoekenden te huisvesten. Dit zijn groepen die op basis van de Wet versterking regie volkshuisvesting met voorrang een woning moeten krijgen, omdat hun situatie dat dringend vereist. Deze opgave is onderdeel van de lokale woningvraag en zorgt binnen de vastgestelde kaders van ons volkshuisvestingsprogramma voor structurele spanning op de woningmarkt. Dat werkt door in de doorstroming, de beschikbaarheid van woningen en leefbaarheid in kernen en wijken. Wij bekijken hoe we meer betaalbare woningen kunnen toevoegen en hoe we de doorstroming in de woningmarkt kunnen bevorderen.

De woningbouwopgave verschuift steeds meer van alleen bouwen (kwantiteit) naar het zorgvuldig programmeren en faseren van woningen, met oog voor de lokale behoefte en in samenhang met zorg, ondersteuning en voorzieningen (kwaliteit).

• We realiseren in deze bestuursperiode 800 woningen, primair gericht op de lokale woningbehoefte. Wanneer monitoring laat zien dat de woningbouw onvoldoende bijdraagt aan deze opgave, sturen wij bij via aanpassing van het woningbouwprogramma, de fasering en het woningtype.

• We doen onderzoek naar mogelijkheden om meer betaalbare woningen toe te voegen en te behouden. Hierbij betrekken we het instrument sociale erfpacht. Ook laten wij de startersleningen meegroeien met de NHG-norm.

• We onderzoeken mogelijkheden om de doorstroming te bevorderen. Bijvoorbeeld door met name jongeren en ouderen voorrang te geven op de woningmarkt en te laten ondersteunen door een doorstroomcoach.

• We benutten eventuele voorrangsmogelijkheden om woningen te realiseren voor onze eigen inwoners.

Netcongestie

Door geopolitieke ontwikkelingen versnelt de energietransitie. De vraag naar (duurzame) elektriciteit groeit, maar ons stroomnet kan deze groei niet bijbenen. De netbeheerders zijn een inhaalprogramma gestart, maar helaas is er sprake van langdurige wachtrijen voor nieuwe en zwaardere netaansluitingen. Dit wordt verergerd door hoge vragen aanbodpieken van elektriciteit en gebrek aan energieopslag. De gevolgen van deze problemen zijn nu al goed zichtbaar in Dalfsen. Ondernemers kunnen niet uitbreiden of vernieuwen. Planningen voor nieuwbouwwijken staan onder druk. En er is een grotere kans op storingen met bijkomende schade, overlast en ongelukken. Netcongestie heeft daarom onze nadrukkelijke aandacht.

• We zijn bereid te investeren in innovatieve en bewezen technologieën die helpen de druk op het stroomnet te verlichten.

• We zetten in op intensieve afstemming en lobby met netbeheerders en andere betrokken partijen.

Landelijk gebied in beweging

Het landelijk gebied staat voor een ingrijpende transitie die direct doorwerkt in de agrarische sector, natuur, water, wonen en leefbaarheid. Europese, landelijke en provinciale verplichtingen op het gebied van waterkwaliteit, natuurherstel, stikstof en bodem beïnvloeden de ontwikkelruimte in het buitengebied. De verdere koers van het Rijk is hierbij bepalend voor de ruimte en het tempo van ontwikkelingen op lokaal niveau. Met het vastgestelde Programma landelijk gebied beschikt Dalfsen over een integraal kader om deze opgaven gebiedsgericht te benaderen. Tegelijkertijd neemt de druk toe om wonen, landbouw, landschap, gezondheid en leefkwaliteit in samenhang af te wegen. De komende tijd worden vooral uitvoerbaarheid, maatwerk en draagvlak steeds belangrijker bij keuzes in het buitengebied. Wij vinden het belangrijk dat agrarische ondernemers ruimte

blijven houden om te ondernemen. Zij zorgen voor onze voedselvoorziening en onderhoud van ons landschap. Bij

de vaststelling heeft de gemeenteraad bij motie verzocht uitdrukkelijk aandacht te geven aan het versterken van

biodiversiteit en landschapskenmerken zoals hagen, heggen, houtwallen en kruidenrijke graslanden.

• We geven uitvoering aan het vastgestelde Programma landelijk gebied.
• We zetten in op een goede balans tussen agrarisch ondernemerschap, gezondheid en leefomgeving.

Met ondernemers maken wij hierover afspraken, onder meer via een convenant over zorgvuldig gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

• We investeren in regelingen als Groene en Blauwe Diensten en stimuleren kruidenrijke graslanden.

Een toekomstbestendige openbare ruimte Dalfsen staat bekend om een openbare ruimte die veilig, verzorgd en goed bruikbaar is. Dat is geen vanzelfsprekendheid, maar het resultaat van bewuste keuzes en blijvende investeringen. Tegelijkertijd groeit het belang van de openbare ruimte. Zij is steeds vaker het podium voor grote maatschappelijke opgaven: van de energietransitie en klimaatadaptatie tot biodiversiteit, bereikbaarheid, ontmoeten en een gezonde leefomgeving. De komende jaren staan we voor een toenemende vervangings- en onderhoudsopgave in de openbare ruimte. Juist deze noodzaak tot vernieuwing biedt kansen om de openbare ruimte slimmer, duurzamer en toekomstbestendiger in te richten. Tegelijkertijd nemen de complexiteit en de financiële druk toe. Dit vraagt om scherpe keuzes. Niet alles kan tegelijk, en niet elke wens is automatisch haalbaar. De afweging tussen ambities, middelen en maatschappelijke meerwaarde wordt daarmee steeds belangrijker.

• Het huidige Integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) heeft een looptijd van 2022–2026. In de komende bestuursperiode actualiseren wij dit plan tot een IBOR met een looptijd tot en met 2030.

• Met de pilot ‘Opgavegericht werken in de openbare ruimte’ doen wij ervaring op met opgavegericht eneffectgestuurd werken. Deze aanpak helpt om beheer en investeringen beter te laten aansluiten bij de kwaliteit van de leefomgeving en bij andere beleidsopgaven.

 

Water, bodem en klimaatadaptatie

Water en bodem worden steeds nadrukkelijker leidend bij ruimtelijke keuzes. Klimaatverandering vergroot de kans op droogte en wateroverlast en heeft directe gevolgen voor natuur, landbouw en de keuze en inrichting van woningbouwlocaties. De komende periode wordt, in het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma, gewerkt aan het project Veilige Vecht. Dit heeft impact op onze leefomgeving, maar biedt tegelijkertijd ook kansen voor recreatie en natuur. Klimaatadaptatie ontwikkelt zich daarmee tot een structureel onderdeel van de woon- en leefomgeving, met invloed op ontwerp, uitvoering en haalbaarheid van ruimtelijke ontwikkelingen.

• In de komende bestuursperiode combineren wij het Klimaatadaptatieplan met het Gemeentelijk rioleringsplan in één samenhangend (omgevings)programma: het Programma water en klimaatadaptatie. Daarmee versterken we de samenhang tussen waterbeheer, klimaatadaptatie en de inrichting van de leefomgeving.

• Omdat water en klimaatadaptatie niet stoppen bij de gemeentegrens, werken wij intensief samen in de regio,  onder andere via het samenwerkingsverband RIVUS en de Regionale sponsstrategie. Deze regionale aanpak is gericht op het beter vasthouden van water in nattere periodes, zodat dit beschikbaar blijft in tijden van droogte. Zo dragen wij bij aan een klimaatbestendige en toekomstgerichte gemeente.

• Het waterleidingnet loopt tegen fysieke beperking aan. Wij onderzoeken de mogelijkheden op het gebied van drinkwaterbesparend bouwen.

Openbare orde en veiligheid

Het Integraal veiligheidsplan (IVP) 2023–2026 vormt het beleidskader voor veiligheid in onze gemeente. Thema’s als ondermijning, overlast door verward gedrag en cybercrime beïnvloeden onze samenleving steeds meer. Naast klassieke veiligheid vraagt ook het versterken van weerbaarheid en veerkracht om blijvende aandacht. Wij werken hierin samen met de Rijksoverheid, Veiligheidsregio IJsselland en de andere gemeenten in de regio IJsselland. Een weerbare samenleving vraagt inzet van inwoners, sociale netwerken, organisaties en overheid. Wij hebben hierbij een belangrijke rol in de voorbereiding op en coördinatie bij grootschalige crises.

• Wij stellen een nieuw Integraal veiligheidsplan op voor de periode 2027-2031.
• Wij formuleren een samenhangende Uitvoeringsagenda weerbaarheid en veerkracht, met aandacht voor:

ʤ Regie op noodsteunpunten waarbij wij onze Kulturhusen willen benutten;

ʤ Het versterken van noaberschap;

ʤ Het bevorderen van zelfredzaamheid van inwoners;

ʤ Een goed functionerende gemeentelijke inzet bij noodsituaties.

Mobiliteit

De komende bestuursperiode stellen wij een Programma mobiliteit onder de Omgevingsvisie op. Het programma vormt, net als het Programma water en klimaatadaptatie, het Volkshuisvestingsprogramma en het Programma landelijk gebied, een samenhangend kader voor keuzes op de langere termijn. Leidende principes zijn:

• Een veilige en toegankelijke leefomgeving, met aandacht voorkwetsbare verkeersdeelnemers;

• Goede bereikbaarheid en ontsluiting van kernen, voorzieningen en werk;
• Het stimuleren van lopen, fietsen en openbaar vervoer;
• Mobiliteit die bijdraagt aan leefbaarheid, gezondheid en ruimtelijke kwaliteit;
• Samenhang met andere opgaven, zoals woningbouw, economie,

klimaat en openbare ruimte.

Wij willen dat de Rondweg in Dalfsen geen barrière vormt, maar een veilige en

goed oversteekbare weg is voor voetgangers en fietsers. Daarbij streven wij naar minder geluidshinder en het

verbeteren van de veiligheid.

• In deze bestuursperiode ontwikkelen wij met voorrang een gedragen visie op de Rondweg in Dalfsen,

waarbij wij de al beschikbare informatie gebruiken. Bij de uitwerking worden inwoners, ondernemers en

belangenorganisaties actief betrokken, zodat oplossingen maatschappelijk gedragen en goed uitlegbaar zijn.

• In samenwerking met de provincie zetten wij ons in voor een betere doorstroming en verkeersveiligheid op de

N337 en N340, waarbij kruispunt Driesen prioriteit heeft.

• Wij hechten veel waarde aan goed toegankelijk en betrouwbaar openbaar vervoer in onze gemeente. OV‑hubs

vragen om blijvende aandacht en gerichte investeringen om hun functie voor bereikbaarheid en overstappen

te behouden en te versterken.

• We komen met een plan voor de aansluiting van het fietspad Evenboersweg naar Nieuwleusen.

Energietransitie

Wij stimuleren verduurzaming, zonder deze te verplichten. We kiezen daarbij voor draagvlak, keuzevrijheid

en ondersteuning, zodat inwoners en ondernemers op een manier die bij hen past kunnen bijdragen aan de

energietransitie (energieopwekking en warmte).

De doelstelling voor opwek van energie zoals vastgelegd in de Regionale energiestrategie (RES) blijft ons

uitgangspunt. We liggen op koers, maar het is niet reëel om deze opgave volledig voor 2030 te realiseren.

• Daarom gaan wij in 2026 met de gemeenteraad in gesprek over de wijze waarop wij invulling geven aan deze

opgave richting 2050 en welke energiemix hierbij past. Wij willen regionale afspraken nakomen en daarbij zelf

de regie houden.

Nieuwe windmolens kunnen een belangrijke rol spelen in het behalen van klimaatdoelstellingen en het verlichten van

de druk op het elektriciteitsnet, maar wij staan ook open voor andere vormen zoals monovergisters.

Evenementen

Evenementen versterken de saamhorigheid en verbinding in onze kernen. Ze geven onze gemeente kleur en

levendigheid. Wij willen ruimte geven aan nieuwe ideeën en deze ook ondersteunen. Enerzijds zijn heldere regels en

procedures nodig, maar de gemeente denkt ook actief mee bij het aanvragen van vergunningen.

• Wij vergemakkelijken het organiseren van evenementen, ook buiten aangewezen evenemententerreinen.

We vereenvoudigen procedures waar het wettelijk kan en op voorwaarde dat de veiligheid gewaarborgd blijft.

• Wij faciliteren lokale evenementen door bijvoorbeeld faciliteiten op evenemententerreinen (zoals water en

stroom) beschikbaar te stellen, EHBO-organisaties te ondersteunen, voorlichting te geven aan organisaties en

vroegtijdig mee te denken over concepten en subsidiemogelijkheden bij nieuwe evenementen.

Economie, recreatie en ondernemen

Relatie met ondernemers

Wij vinden het belangrijk om de relatie met de ondernemers en de middenstand goed te onderhouden. We willen

samen met de ondernemersverenigingen nadenken over ontwikkelingsmogelijkheden en continueren hiervoor de

bestaande overlegvormen. We hebben ook nadrukkelijk oog voor de recreatieve ondernemers (Gastvrij Dalfsen)

vanwege de dynamiek en ontwikkelingen rond vakantieparken en campings en het belang dat wij hechten aan

recreatieve voorzieningen.

Arbeidsmarkt en werkgelegenheid

De arbeidsmarkt blijft structureel krap door vergrijzing en een beperkte instroom van personeel. Dit raakt

meerdere sectoren, waaronder techniek, logistiek, bouw en zorg. Dalfsen blijft daarnaast in belangrijke mate een

werkgemeente. Een mooi voorbeeld om goed personeel in Dalfsen te houden is het project Baan in Dalfsen (BIND).

Deze integrale aanpak, waarin samenwerking tussen onderwijs, werkgevers en maatschappelijke partners centraal

staat, heeft zijn waarde bewezen.

• We zetten in op het verder versterken van deze werkwijze en willen waar passend en haalbaar de aanpak

BIND ook uitrollen naar de kernen Nieuwleusen en Lemelerveld.

• We zetten volop in op de Human capital agenda. De Human capital agenda van de Regio Zwolle is een

gezamenlijke regionale aanpak om te zorgen voor voldoende, goed opgeleid en wendbaar personeel. Voor nu

en voor de toekomst.

Bedrijventerreinen

Onze gemeente heeft behoefte aan nieuwe ruimte voor bedrijvigheid. In Nieuwleusen en Dalfsen zijn alle kavels

uitgegeven. En in Lemelerveld is dit ook bijna het geval. Wij willen zo snel mogelijk starten met de uitgifte van nieuwe

kavels, daarbij betrekken we de verkenning voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen uit 2024.

• De ontwikkeling van het nieuwe bedrijventerrein aan de Dedemsweg heeft prioriteit. Wij willen dit zo

snel mogelijk ontwikkelen en pakken voorbereidende procedures, zoals planologische verankering,

waar mogelijk parallel op.

• We ontwikkelen een visie voor de gewenste ontwikkelrichting voor de bedrijventerreinen in Dalfsen,

Nieuwleusen, Lemelerveld en Oudleusen.

Centrumgebieden

Wij willen de vitaliteit van onze winkelcentra behouden en ze toekomstbestendig maken. Dit doen we langs de lijnen

van de Detailhandelstructuurvisie 2025-2030 en uitvoering van het Centrumplan Dalfsen en (gefaseerd) de visie op de

Burgemeester Backxlaan in Nieuwleusen. Voldoende (gratis) parkeergelegenheid is een belangrijke randvoorwaarde

voor de vitaliteit van onze centra.

• We voeren de Detailhandelstructuurvisie 2025-2030 uit.
• De Oostpoort is een belangrijk onderdeel van het Centrumplan in Dalfsen. Wij willen actief samenwerken

met de betrokken ondernemers en uiterlijk eind 2028 uitsluitsel hebben over de haalbaarheid van deze

gebiedsontwikkeling.

• In de komende bestuursperiode verplaatsen we de jeu-de-boulesbaan in Dalfsen naar het terrein van de

Westermolen. Op de plek van de huidige jeu-de-boulesbaan worden parkeerplaatsen gerealiseerd.

• Eind 2028 is de definitieve koers bepaald voor de herinrichting van het Fokkensterrein in Dalfsen.

Netcongestie

Zoals reeds in het vorige hoofdstuk is benoemd, vormt netcongestie een belangrijke bedreiging voor onze

ondernemers en bedrijvigheid in onze gemeente en regio. De komende bestuursperiode heeft dit onze

nadrukkelijke aandacht.

Arbeidsmigratie

Arbeidsmigranten zijn van blijvend belang voor het functioneren en de continuïteit van de lokale en regionale

economie. We zien dat dit óók vraagt om heldere kaders om ongewenste en onwenselijke woonsituaties te

voorkomen en de leefbaarheid in wijken en kernen te waarborgen. Wij staan voor de opgave om huisvesting van

arbeidsmigranten op een toekomstbestendige, menswaardige en beheersbare wijze te organiseren.

• Wij stellen een kadernota, beleidskader en uitvoeringsprogramma vast voor de huisvesting van

arbeidsmigranten, waarin uitgangspunten worden geformuleerd voor spreiding, schaal,

kwaliteit en handhaving.

Lelystad Airport

In het regeerakkoord is afgesproken dat Lelystad Airport opengaat voor vakantievluchten en defensiedoeleinden.

De gemeenteraad van Dalfsen heeft meermaals zijn zorgen uitgesproken over de opening van Lelystad Airport. De

zorgen richten zich op mogelijke laagvliegroutes en negatieve effecten voor onze inwoners en onze leefomgeving.

Wij vinden dat de belangen van onze inwoners, de leefomgeving en natuur zwaar moeten wegen bij besluiten

over luchtvaart en deugdelijk moeten worden gemotiveerd. Wij zullen dit ook uitspreken richting Rijk en Provincie

Overijssel. Daarnaast spannen wij ons in om hierin gezamenlijk met regiogemeenten in op te trekken.

Recreatie en toerisme

Dalfsen heeft recreatief veel te bieden, passend bij de schaal en identiteit van onze gemeente: kleinschalig,

onderscheidend en kwalitatief van hoog niveau. Wij zien kansen om, onder de koepel van het sterke Vechtdalmerk, de

potentie van Dalfsen nog beter te benutten. We willen investeren in een gezonde recreatiesector. Ten aanzien van de

mogelijkheden om permanent te wonen in recreatiewoningen ronden wij de verkenning naar de Rosengaardeweg en

de gebiedsgerichte onderzoeken naar Hessum en de Wildbaan af.

• We ontwikkelen een visie op hoe we de recreatieve potentie van onze gemeente verder willen stimuleren.
• We geven uitvoering aan het geamendeerde besluit van de gemeenteraad van 6 oktober 2025 om het proces

tot legalisering van permanente bewoning aan de Rosengaardeweg in gang te zetten en een gebiedsgericht

onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden en gevolgen van permanent wonen in recreatiewoningen op de

clusters Hessum en de Wildbaan.

Bestuur, samenwerking en organisatie

Dienstverlening

Inwoners en ondernemers mogen rekenen op een toegankelijke,

betrouwbare en persoonlijke dienstverlening, met duidelijke

informatie en voorspelbare processen. Persoonlijk contact blijft

mogelijk, omdat niet iedereen digitaal zaken kan of wil doen.

We werken integraal en richten processen eenvoudig en slim in.

Digitalisering zetten we bewust in als middel om de dienstverlening

betaalbaar, bereikbaar en toekomstbestendig te houden.

Dalfsen benut haar kracht als nabije en wendbare gemeente, met korte lijnen tussen inwoners, organisatie en bestuur.

Dit biedt ruimte om te vernieuwen en te experimenteren.

• We starten in 2026 het Programma dienstverlening, gericht op:

ʤ betere en persoonlijkere dienstverlening voor inwoners en ondernemers;

ʤ integrale en effectieve samenwerking;

ʤ goede ondersteuning van medewerkers met moderne en betrouwbare systemen.

Digitale transformatie en innovatie

Technologie helpt om processen te vereenvoudigen en de dienstverlening toegankelijker te maken. Tegelijk zijn we

ons bewust van de risico’s. Digitale transformatie en innovatie is voor Dalfsen geen doel op zich, maar een manier van

werken. We kiezen voor een wendbare aanpak, zichtbare resultaten en ruimte om te leren.

• Automatisering en AI zetten we doelgericht in om administratieve lasten te verminderen en ruimte te houden

voor persoonlijk contact.

• We beschermen gegevens van inwoners en ondernemers en voldoen aan steeds strengere eisen. Daarom

werken wij met duidelijke kaders voor veilig, verantwoord en transparant gebruik van technologie.

Datagedreven werken

Om als organisatie ‘in control’ te zijn en onze ambities waar te maken, is goede sturingsinformatie essentieel. Dit

geldt nadrukkelijk niet alleen voor het sociaal domein, maar voor alle programma’s en beleidsvelden. In de volle

breedte van de organisatie werken we met publieke middelen en willen we inzicht hebben in inzet, prestaties en

maatschappelijke effecten.

Daarom blijven we inzetten op datagedreven werken: het beschikbaar hebben van betrouwbare data, het combineren

van cijfers met ervaringen en het vertalen hiervan naar bruikbare sturingsinformatie. Dit stelt ons in staat om

onderbouwde keuzes te maken, tijdig bij te sturen en transparant te verantwoorden.

• De komende periode investeren we gericht in onze informatievoorziening, analysecapaciteit en monitoring,

zodat we structureel beter zicht hebben op wat werkt en waar bijsturing nodig is.

Inwonerbetrokkenheid

Dalfsen wil een gemeente zijn die samenwerkt met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daarbij

vinden wij het belangrijk om vooraf duidelijk te maken op welke manier participatie plaatsvindt, welke rol inwoners

hebben en welke invloed zij kunnen uitoefenen. Dat doen we op een manier die duidelijk, passend en haalbaar is, met

heldere verwachtingen over rollen en invloed.

Inwonerbetrokkenheid is geen los instrument, maar een vaste manier van werken. We zorgen voor samenhang,

duidelijke ondersteuning en één herkenbare aanpak, zodat inwoners weten waar ze aan toe zijn en medewerkers

weten hoe zij participatie goed kunnen organiseren. Zo bouwen we aan vertrouwen, draagvlak en betere besluiten,

met oog voor de menselijke maat en de uitvoerbaarheid.

• We betrekken inwoners vroegtijdig bij plannen en besluiten die hen raken.
• We geven ruimte aan initiatieven uit de samenleving. De gemeente ondersteunt op verschillende wijze,

bijvoorbeeld door te helpen met het geven van informatie, te adviseren, middelen beschikbaar te stellen of

door samen te werken.

• We continueren het gebiedswethouderschap als verbindende schakel tussen inwoners, organisatie en bestuur.

Dalfsen in de regio: samenwerken met regie

Dalfsen staat niet op zichzelf. Onze kracht wordt mede bepaald door de regio waarin wij leven en werken. Dalfsen kan

niet zonder een sterke regio, maar de regio kan ook niet zonder Dalfsen.

Veel opgaven overstijgen onze gemeentegrenzen en vragen om samenwerking op een schaal die past bij de

aard en omvang van het vraagstuk. Dalfsen ligt in een regio met sterke ruimtelijke en economische dynamiek.

Ontwikkelingen zoals de A28‑corridor, bedrijventerrein Hessenpoort en het ZSDZ‑gebied (Zwolle, Staphorst, Dalfsen,

Zwartewaterland) hebben invloed op het mobiliteitssysteem, het watersysteem, netcongestie, de behoefte aan

recreatief uitloopgebied en de landschappelijke kwaliteit.

De groei en ontwikkeling van Zwolle heeft grote impact op Dalfsen, onder andere op het gebied van infrastructuur,

woningbouw en economische ontwikkelingen. In deze dynamiek brengen wij de belangen van Dalfsen nadrukkelijk

naar voren.

Wij zien samenwerking als een middel om onze zelfstandigheid en uitvoeringskracht te versterken. We zetten in op

een goede relatie met buurgemeenten en de regio en participeren actief in bovenregionale samenwerkingsverbanden

zoals de P10 en de VNG. De gemeenteraad wordt nadrukkelijk in positie gebracht bij regionale samenwerking en stelt

kaders voor de inzet van Dalfsen.

• We nemen bestuurlijk een proactieve rol aan om de belangen van de gemeente Dalfsen goed te dienen in de

regionale dynamiek. We ontwikkelen hiervoor in 2026 een agenda als leidraad.

• We zetten in op projecten uit de Regio Deal en Kennispoort, als onderdeel van de Regio Zwolle met

de economische agenda.

• We nemen samen met regionale partners het initiatief voor een nadere verkenning van de

ontwikkelmogelijkheden in het gebied ten noorden van de Vecht, als vervolg op de gebiedsvisie ZSDZ en de

REB 2040. Daarbij worden via meerdere scenario’s de gevolgen en keuzemogelijkheden rond de regionale

economische ontwikkeling in samenhang met andere opgaven inzichtelijk gemaakt, als basis voor en om te

komen tot richtinggevende bestuurlijke keuzes.

 

Uitvoering van ambities

Dalfsen heeft ambitieuze plannen op onder andere het gebied van wonen, bedrijventerreinen, onderwijshuisvesting

en regionale samenwerking. Tegelijkertijd is de arbeidsmarkt krap. De komende jaren krijgen we te maken

met vergrijzing en uitstroom van ervaren medewerkers. Om onze ambities te realiseren, is een sterke en

toekomstbestendige organisatie een belangrijke randvoorwaarde.

• Extra personele inzet is nodig om onze ambities waar te maken. Wij zijn bereid om hierin te investeren, maar

zijn ons bewust van de krapte op de arbeidsmarkt.

• We zetten in op aantrekkelijk en modern werkgeverschap, met aandacht voor het behouden en ontwikkelen

van medewerkers en het borgen van kennis en ervaring.

• We bieden ruimte voor hybride werken en investeren in goede werkplekken en vitaliteit. We versterken de

organisatie door slimmer te werken door inzet van innovatieve technologie en te investeren in

vaardigheden en samenwerking.

Financieel meerjarenperspectief

Wij staan voor grote opgaven en hebben duidelijke ambities. Tegelijkertijd is het financieel meerjarenperspectief

onzeker, met vanaf 2027 oplopende tekorten en 2028 als ravijnjaar.

We wachten niet af. We nemen regie en werken gericht toe naar een structureel gezonde financiële positie en we

rekenen erop dat het Rijk duidelijkheid verschaft over een passende bekostiging.

Een belangrijk onderdeel hierbij is de analyse van de structurele positieve jaarrekeningresultaten in de afgelopen

jaren. Wij verwachten dat deze analyse inzicht geeft in welke middelen structureel niet tot besteding komen. Dat biedt

ruimte om een deel van de verwachte tekorten te dempen. Wij zijn ons ervan bewust dat dit ertoe kan leiden dat een

toekomstig jaarrekeningresultaat incidenteel negatief uitvalt. Dit risico vinden wij aanvaardbaar, mede omdat wij

beschikken over een vrij besteedbare algemene reserve om dergelijke schommelingen op te vangen.

• Wij versterken de kwaliteit van onze ramingen.
• Wij sturen actief op een structureel sluitende begroting en maken hierbij tijdig keuzes. Dit kan betekenen dat

wij, met behulp van onder andere de ombuigingsgids, onze ambities moeten bijstellen.

• Wij benutten actief subsidies om onze ambities te bekostigen.

De algemene reserve beschouwen wij primair als buffer om financiële risico’s en tegenvallers op te vangen. Binnen

de daarvoor vastgestelde financiële kaders kan jaarlijks een beperkt deel van de vrij besteedbare algemene reserve

worden ingezet ter (tijdelijke) dekking van structurele lasten. Deze inzet vindt bewust en gemotiveerd plaats en is geen

automatisme, maar onderdeel van een integrale afweging gericht op het realiseren van structureel evenwicht.

Slotwoord

Met dit akkoord kiezen wij bewust richting voor Dalfsen. We weten dat de opgaven groot zijn en dat

dit vraagt om duidelijke keuzes en een bestuur dat verantwoordelijkheid neemt.

Wij willen daarbij dicht bij onze inwoners blijven en samen blijven werken aan oplossingen die

passen bij onze gemeente. Want juist in die samenwerking ligt de kracht van Dalfsen.

Wij zetten ons de komende jaren in om onze ambities waar te maken en tegelijkertijd ruimte te

houden om bij te sturen waar nodig. Zo bouwen wij verder aan een toekomstbestendig Dalfsen.

Dichtbij in wat we doen, samen in waar we naartoe gaan.