DALFSEN – Waarom het ene stukje natuur uitdroogt, terwijl het andere groen blijft. Het gras knispert onder je voeten. Bermen kleuren geel en sommige bomen laten hun bladeren al vallen. Het lijkt wel herfst, terwijl de zomer nog volop bezig is. In deze Merel lees je waarom sommige planten en bomen veel beter tegen droogte kunnen dan andere, en wat je daar deze zomer in de gemeente Dalfsen van kunt zien.

“Ik zoek op warme dagen vanzelf een plekje waar de grond nog vochtig is’’, vertelt Merel. ‘‘Onder struiken, tussen kruiden of in een schaduwrijke tuin vind ik veel sneller voedsel dan op een uitgedroogd gazon. Voor mij maakt het nogal uit wat er groeit.”

Je hebt het de afgelopen weken vast gezien: veel gazons en bermen in de gemeente Dalfsen zijn geel en droog. Terwijl de kruidenrijke bermen langs de Vecht of op de landgoederen rond Rechteren vaak nog verrassend groen kleuren. Dat is geen toeval. Veel kruiden hebben diepere wortels dan gras. Ze kunnen daardoor langer water uit de bodem halen als het weken achter elkaar droog blijft. Zo laten ze zien dat variatie niet alleen mooi is, maar ook sterk.

Merel vliegt boven de gemeente Dalfsen van hot naar her op zoek naar biodiverse en duurzame verhalen.

Ook bomen laten zien hoe verschillend planten met droogte omgaan. Misschien viel het je op dat sommige bomen nu al bladeren verliezen. Dat voelt vreemd in juli of augustus. Toch hoeft zo’n boom niet ziek te zijn. Een plataan laat bij langdurige hitte soms bewust een deel van zijn bladeren vallen. Zo verdampt hij minder water en beschermt hij zichzelf. Het lijkt een beetje op het dichtdraaien van een kraan.

Voor andere bomen is de situatie moeilijker. Berken bijvoorbeeld wortelen van nature vrij oppervlakkig. Als de bovenste bodemlaag uitdroogt, hebben zij het snel zwaar. Ook jonge bomen hebben het lastig, omdat hun wortels nog niet diep genoeg reiken. Gelukkig staan bomen er niet alleen voor. Onder de grond werken schimmels samen met bomen. Met hun flinterdunne schimmeldraden halen ze water en mineralen uit de kleinste bodemporiën, waar boomwortels niet meer bij kunnen. Juist tijdens langdurige droogte is die samenwerking van levensbelang.

Droogte maakt zichtbaar hoe belangrijk een gezonde bodem is. Een bodem vol plantenwortels, schimmels en bodemdiertjes houdt water veel beter vast dan een kale of sterk verdichte bodem. Dat merk je niet alleen in natuurgebieden, maar ook gewoon in een park, een berm of in je eigen achtertuin. Waar veel verschillende planten samen groeien, blijft de bodem vaak langer koel en vochtig. Dat helpt niet alleen de planten, maar ook insecten, vogels en allerlei kleine dieren die afhankelijk zijn van die groene plekken.

Maar als de droogte lang aanhoudt, komt ook dat bodemleven onder druk te staan. De bodem verhardt en neemt regenwater steeds slechter op. Een flinke bui stroomt dan sneller weg, in plaats van de grond in. Juist daarom is het zo belangrijk om water vast te houden waar het valt en de bodem zoveel mogelijk met rust te laten.

Juist in deze extreme droogte zie je welke natuur veerkrachtig is. Niet de strakste berm of het groenste gazon, maar juist de plekken waar planten, bomen, schimmels en bodemleven samenwerken. Dan kijk je toch ineens anders naar een gladgestreken berm, niet?

“Gelukkig kan ik ook tegen een stootje’’, kwettert Merel trots. ‘‘Ik dwing mezelf tot niets of weinig, rust tijdens de heetste uren uit op een koele plek en kom in beweging in de vroege en latere uren als het nog lekker koel is. Als ik die goede schuilplekjes in jullie tuinen vind, laat ik zeker een keertje extra mijn mooie vogelzang horen.’’