DALFSEN – HESSUM – Wie bij een glas wijn alleen denkt aan een fles openen en inschenken, moet maar eens een kijkje nemen bij Paul Uitzetter en zijn vrouw Aleke in Hessum. Daar ontdek je al snel dat er heel wat meer komt kijken voordat die wijn uiteindelijk in het glas belandt.

Een half jaar geleden schoot Paul mij op de markt in Vilsteren aan. „Zo rond september plukken wij altijd onze druiven. We hebben als hobby dat we zelf wijndruiven verbouwen. Misschien is dat nog wel eens een leuk item voor DalfsenNet.”

„Prima”, zei ik. „Geef maar een seintje wanneer het zover is.” Dat seintje kwam afgelopen week. „Aanstaande vrijdag gaan we plukken. Als je erbij wilt zijn, ben je van harte welkom.”

Afgesproken. Wel liet ik nog weten dat ik niet al te vroeg zou komen. Door mijn werk voor DalfsenNet ben ik ’s avonds soms tot diep in de nacht bezig met het plaatsen van berichten. „Ik kom ergens tussen tien en half elf.” Dat was geen probleem. De druiven moesten immers toch pas aan het einde van de middag naar de wijnmaker in Den Ham.

Een dag voor de pluk stuurde ik Paul nog even een berichtje. De weersvoorspellingen waren niet bepaald geweldig. Ging het plukken eigenlijk wel door? Het antwoord was duidelijk: zeker! Weer of geen weer, de druiven moesten worden geplukt. Er was een afspraak gemaakt en aan het einde van de middag moesten ze in Den Ham zijn.

De eerste helft zit al in de mand

Toen ik in Hessum aankwam, viel het met de regen gelukkig mee. In een bijgebouw was het al een drukte van belang. De helft van het veld was die ochtend, al vroeg, geplukt. Ook „zijn wijnprinses”, zoals Paul zijn vrouw gekscherend noemt, was druk bezig. De druiventrossen werden één voor één goed bekeken. Want zomaar alles in de bak gooien, dat kan niet.

Een druif waar iets aan mankeert, moet eruit. Soms zit er een klein beetje schimmel aan een tros. Dat heb je niet altijd in de hand. Ook te rijpe of verkleurde druiven moeten worden verwijderd. „We moeten goede druiven aanleveren”, legt Paul uit. „Je wilt voorkomen dat de wijn straks gaat bederven.”

Daar wordt dus zorgvuldig naar gekeken. De druiven die uiteindelijk naar de wijnmaker gaan, moeten van goede kwaliteit zijn. Paul vraagt ondertussen of ik koffie wil. „Hoeft niet  hoor, ik heb thuis net koffie gehad.” „Maar ik niet”, zegt Paul.

Prima  maar één kopje. En eerlijk is eerlijk: die koffie smaakte uitstekend. Paul vraagt mij waar denk je waar die vandaan komt. Het blijkt koffie te zijn van de Dalfser koffiebrander die ook altijd op de markt in Vilsteren staat. „Niet de goedkoopste koffie”, zegt Paul, „maar ik vind hem vreselijk lekker.” Daar kunnen we het wel over eens zijn.

Van hobby naar eigen wijngaard

Terwijl de druiven worden nagekeken, vertelt Paul verder over hun bijzondere hobby.

Ze zijn er in 2010 mee begonnen. Inmiddels dus al zestien jaar geleden. Het begon vooral met veel lezen, informatie verzamelen en vragen stellen aan mensen die er verstand van hadden. Paul volgde lessen bij een kenner en kreeg ook hulp van een wijnmaker uit het Reestdal.

„Want het begint allemaal met de grond.”

De plek waar nu de druivenstokken staan, was ooit een tuin met  bloemenmengsel. Voordat er druiven konden worden verbouwd, moest de bodem eerst geschikt worden gemaakt. De zuurgraad moet goed zijn en ook de hoeveelheid meststoffen moet kloppen. Niet te veel, maar zeker ook niet te weinig. Dat kan allemaal worden gemeten.

In het begin stonden er voor de helft witte en voor de helft blauwe druiven. Dat bleek geen succes. „Wat daar vanaf kwam, was gewoon niet lekker.” De blauwe druiven verdwenen daarom uiteindelijk allemaal. De planten werden vervangen door één soort witte druif: de Solaris, een druivenras uit Duitsland. En daar na ging het een stuk beter.

 

Een net kan het verschil maken tussen wijn en niets

Buiten wordt pas echt duidelijk hoeveel werk er in zo’n wijngaard zit. Op de grond liggen lange netten. Die worden over de druivenstokken gehangen om de druiven te beschermen tegen allerlei ongedierte, maar vooral tegen merels en spreeuwen en wespen.

Want als een zwerm spreeuwen eenmaal ontdekt heeft dat hier een feestmaal hangt te wachten, kan het heel snel gaan. „Dan kan de oogst in een mum van tijd verdwenen zijn.”

De netten zijn daarom fijnmazig. Insecten kunnen er nauwelijks doorheen en de vogels blijven buiten.

In de grote wijngaarden in Frankrijk wordt daar volgens Paul anders mee omgegaan. Daar wordt er gewoon rekening mee gehouden dat een deel van de oogst verloren gaat aan vraat. „Maar als ik hier tien procent van mijn oogst kwijt ben, heb ik bijna niets meer over.”

Dat maakt meteen duidelijk dat een hobbywijngaard in Hessum toch behoorlijk serieus wordt aangepakt.

De oudere druivenstokken hebben inmiddels een indrukwekkende stam gekregen. Sommige zijn bijna kleine bomen geworden. De stokken die later zijn geplant, hebben nog een veel dunnere stam.

Het is mooi om alles eens van dichtbij te bekijken.

Rondom de wijngaard staan bovendien allerlei toepasselijke spullen. Een regenton, een paar stoelen en een tafel, maar ook een oude wijnpers uit 1910. Die komt oorspronkelijk uit een museum in Oost-Duitsland en Paul wist hem via Max Middelbos op de kop te tikken.

Bij de entree ligt bovendien een mooi wijnvat. Je waant je bijna even in een klein stukje Frankrijk, maar dan gewoon in Hessum.

Van druif naar wijn

En dan komt het moment waarop de druiven hun volgende reis beginnen. Aan het einde van de middag worden ze naar een bedrijf in Den Ham gebracht waar het wijn maken beroepsmatig wordt aangepakt.

De druiven van Paul en zijn vrouw worden daar samen met druiven van andere hobbywijnboeren verwerkt. Het gaat om druiven van hetzelfde ras.

Daar gaan ze in roestvrijstalen tanks.

Eerst gebeurt er een belangrijke eerste stap. Daarna wordt gist toegevoegd en begint een heel proces dat uiteindelijk moet leiden tot wijn. „Als alles goed gaat, kan ik volgend jaar in juni een aantal flessen van deze druiven laten vullen.”

Daarmee is de klus dus nog lang niet geklaard. De druiven die vandaag zorgvuldig zijn uitgezocht en geplukt, zijn pas het begin van een maandenlang proces.

Ook de fles zelf is in de loop der jaren veranderd. Waar vroeger de kurk de wijnfles afsloot, wordt tegenwoordig vaak een schroefdop gebruikt. Kurk kan namelijk uitdrogen, waardoor er zuurstof bij de wijn kan komen. En dat is bepaald niet goed voor de wijn. Tegenwoordig zit er daarom een schroefdop op, vaak met daar omheen nog een mooie huls.

Eerst plukken, dan pas proosten

Terwijl ik weer vertrek, realiseer ik me opnieuw wat Paul aan het begin al vertelde: dit is een hobby, geen bedrijf. Toch komt er behoorlijk wat kijken bij het maken van hun eigen wijn.

De grond moet geschikt zijn. De juiste druivensoort moet worden gekozen. De druivenstokken moeten worden verzorgd en beschermd tegen vogels en ander ongedierte. Tijdens de oogst moet iedere tros zorgvuldig worden gecontroleerd. Daarna volgt het transport naar de wijnmaker, het vergisten, rijpen, bottelen en uiteindelijk wachten.

Pas maanden later kan de fles worden geopend. Dat is pas als ook de struiken op de juiste wijze zijn geknipt en de nieuwe uitlopers vast zijn gemaakt aan het draad. Want die uitlopers moet volgend jaar weer zorgen voor mooie trossen.

En dan staat er eindelijk een glas wijn op tafel.

Dus ja: er komt heel wat kijken voordat er een glas wijn op tafel staat.