DALFSEN – De herfst maakt er ieder jaar weer een kleurrijk feestje van. Maar achter al die kleuren zit een slim verhaal. In deze Merel lees je waarom bladeren verkleuren, wat er daarna mee gebeurt en waarom je ze niet allemaal hoeft op te ruimen.

“Zo, daar valt er weer eentje!’’ kwettert Merel vrolijk met uitzicht op een gekleurde eik. ‘‘Vanaf mijn tak zie ik de bladeren langzaam geel, oranje en rood worden. Als ze op de grond liggen, ga ik er regelmatig tussen scharrelen. Daar vind ik wormen, kleine insecten en ander lekkers. Nom nom nom!”

Wat een spektakel hè? De prachtige kleuren van de bladeren in de herfst? Een prachtige tijd voor een wandeling langs de Vecht, door de bossen of over de landgoederen rond Dalfsen. Sommige bomen zijn nog groen, maar de meesten kleuren al helemaal geel of rood kleurt. Maar hoe komt dat eigenlijk? Waarom laat een boom zijn bladeren vallen?

Merel vliegt boven de gemeente Dalfsen van hot naar her op zoek naar biodiverse en duurzame verhalen.

Het begint allemaal met bladgroen, oftewel chlorofyl. Dat stofje geeft bladeren hun groene kleur en helpt bomen om met behulp van zonlicht voedingsstoffen te maken. In de herfst worden de dagen korter en krijgt een boom minder licht. Hij stopt langzaam met het aanmaken van bladgroen en haalt zoveel mogelijk waardevolle stoffen uit zijn bladeren terug. Die bewaart hij voor later. Pas wanneer het groene pigment verdwijnt, worden andere kleuren zichtbaar die al die tijd in het blad aanwezig waren.

Geel en oranje komen bijvoorbeeld door kleurstoffen die carotenoïden heten. De rode en paarse kleuren ontstaan door anthocyanen, die sommige bomen juist in de herfst aanmaken. Welke kleur je ziet, hangt af van de boomsoort en het weer. Daarom kleurt niet iedere boom tegelijk en ziet niet ieder jaar de herfst er hetzelfde uit.

Maar het verhaal stopt niet wanneer het blad op de grond valt. Integendeel! Een laag bladeren is een belangrijke schuilplaats en voedselbron voor allerlei kleine dieren. Bekijk die bladeren maar eens van dichtbij: er zit allerlei leven in! Insecten, spinnen en andere bodemdiertjes bijvoorbeeld. Maar ook regenwormen en schimmels doen mee: die helpen het blad langzaam af te breken. Zo worden die bladeren een voedselvoorraad voor planten en bomen, wachtend in de bodem tot de lente komt.

In het Rechterense Veld kun je dat mooi zien: je vindt er bijvoorbeeld bos, heide en oude wallen. Die verschillende plekken, maar ook dood hout en bladeren bieden fijne omstandigheden voor planten, dieren, schimmels, bacteriën voor de omzetting van dode planten en dieren naar voedsel in de bodem. Juist doordat zo’n bos niet netjes en opgeruimd is, krijgt het leven de meeste kans.

Die inspiratie kun je meenemen je eigen tuin is. Natuurlijk is het handig om bladeren van het terras, de stoep en de afvoerputjes te halen. Maar onder een struik, in een hoekje van de tuin of tussen de vaste planten kun je ze prima laten liggen. Je kunt ook een klein hoopje maken waar egels en insecten lekker kunnen vertoeven. Heb je een groot gazon vol bladeren? Gooi dat blad niet weg, maar gebruik ze ergens anders in de tuin om de bodem te bedekken.

“Nou, ik ga weer even op zoek naar een lekker plekje tussen de bladeren’’, vertelt Merel vrolijk. ‘‘Daar zitten genoeg kleine beestjes om mijn buik mee te vullen. Laat dus gerust wat blad liggen, vooral onder de struiken. Dan zien we elkaar snel!”