DALFSEN – HEINO – Artikel voor het contactblad  van de Vereniging voor Heemkunde “Omheining” Heino op verzoek van de heer Henk Hullen op 9 oktober 2017 over Kruiden-Marie. Voor het boek: Het Dalfser Sterrebosch En Wijde Omgeving is vanaf 2004 tot 2009 historisch onderzoek verricht naar de boerderij; ’’de Grote Vos’’ aan de Bornweg 6.

 

Deze boerderij is in de jaren zestig van de vorige eeuw afgebroken. Om toch zo veel mogelijk informatie te kunnen krijgen is er door mij contact opgenomen met zo ongeveer alle bewoners en oud bewoners van deze weg.

Zo werd ik via deze buurtbewoners in contact gebracht met onder andere Gait Kamphuis van de Schaarshoekweg en mevrouw Bertha Weerdmeester-van de Wetering uit Tiel.

 

Gait Kamphuis bleek een tijd pachter te zijn geweest van een deel van de grond van de Grote  Vos en wist tot in detail te vertellen over de boerderij, de indeling en alle veldnamen rondom het huis en ook over de omgeving. Dit alles heeft geleid tot vele bezoeken.

Bij een van die bezoeken werd ik gewaar dat er niet ver van zijn boerderij vroeger een huisje  heeft gestaan alwaar sprake zou zijn van het Kruidenvrouwtje; ook wel genaamd Kruiden-Marie. Dit huisje, een boerderijtje en nog andere boerderijtjes zouden zijn afgebroken in verband met de aanleg van de spoorlijn Zwolle-Almelo tussen 1880 en 1882.

Gait vertelt ook dat er bij een bombardement van het spoor in de tweede wereldoorlog er toevallig ook iets is neergekomen op het restant van de fundering van het huisje van Kruiden-Marie.

Na de oorlog is hier nog een oudheidkundige vanuit Utrecht bezig geweest, maar daar heeft Gait later nooit meer iets van gehoord.

 

Het Kruidenvrouwtje werd beschreven in de belevenissen van Eli Heimans geboren op 28 februari 1861 in Zwolle aan de Thorbeckegracht in het boek: ”Hei en Dennen”.

Eli moest een keer per drie weken lopen van Zwolle naar de textielververij van zijn vader in Raalte. Soms ging zijn vriend Heinsius ook met hem mee. De zandweg liep dwars door het Heinoseveld en langs een meertje. Eli nam vaak pauze bij het meertje en had zijn schoolboekje Suringa’s Zakflora dan bij zich en leerde zo de namen van de bloemen kennen en hij praatte dan hardop. Hier leerde hij het Kruidenvrouwtje kennen. En zo kwam hij later ook bij haar thuis.

 

Op Bornweg 3 (Boerderij de Leeuw) vernam ik dat er nog een oud bewoonster in leven was en in Tiel woonde. Dit betrof de toen bijna negentig jarige Bertha Weerdmeester-van de Wetering welke op deze boerderij geboren was op 15 november 1915. Met Bertha is correspondentie gevoerd; ze is ook bij mij op bezoek geweest en er is ook een tegenbezoek afgelegd bij haar in Tiel en bij haar dochter Tonja in Kapel-Avezaath.

De Vereniging voor Heemkunde “Omheining” had eerder al veel onderzoek had gedaan naar het Kruidenvrouwtje.

Ook gaf historicus Ab Goutbeek uit Dalfsen al vele jaren lezingen over het Kruidenvrouwtje zonder de exacte plek te kennen van het boerderijtje, waar ze zou hebben gewoond. Hij en ook wijlen Gradus Elshof uit Lierderholthuis waren heel enthousiast.

Ik vond het verrassend dat ik nu informatie uit de eerste hand kreeg van Gait Kamphuis. Nu ging ik op zoek naar iemand anders, om nogmaals een bevestiging te krijgen.

Zo schreef ik op 24 juli 2006 een brief  naar Bertha Weerdmeester-van de Wetering, waar ik ook het onderwerp van het Kruidenvrouwtje aanhaalde.

Op 27 juli 2006 belde Bertha mij op en ze zei dat haar moeder over het Kruidenvrouwtje had verteld in haar kinderjaren.

Kruiden-Marie werd door de kinderen uit de buurt in die tijd ook geplaagd en Bertha kende nog steeds het rijmpje van haar moeder van vroeger, welke de kinderen tegen het Kruidenvrouwtje gebruikten:

 

Potte Marianne (Potte =potjes voor de kruiden)

Met de stok in de hande

Met de piepe in de bek

Potte Marianne is half gek. (Halve man; ze rookte pijp).

 

 

Anton Schrijver, Dalfsen.