Nieuw bericht van uit Uganda van de in Dalfsen geboren Fredrik Prins - Foto: Ingezonden foto
Foto: Ingezonden foto

Nieuw bericht van uit Uganda van de in Dalfsen geboren Fredrik Prins

UGANDA – Hij begint met: Alles OK in Dalfsen? Hierbij mijn volgende verhaal: vrije tijd in Uganda. Freek volgt in Uganda niet alleen Dalfsennet en schrijft ook regelmatig leuke belevenissen  vanaf zij woon- en verblijfplaats. Ik hoop dat het op prijs gesteld wordt. Zeker Freek. Red.

Vrije tijd

Wat doen Ugandezen in hun vrije tijd? Om te beginnen: er heerst grote werkloosheid in Uganda, vooral seizoens-gebonden werkloosheid. In de drukke landbouwtijd, met name in de regentijd, moet er geploegd en gezaaid worden, dan blijft er weinig vrije tijd over voor recreatie. Overigens, wellicht door de klimaatverandering: doorgaans houdt het eind september op te regenen; dit jaar, begin november dus alweer ruim een maand later, regent het nog steeds vrijwel iedere avond en nacht (wel aangenaam: het regent zelden in de ochtend en vroege middag). De regens maken dat het relatief koud blijft, amper 20 graden maximum; jammer voor mij want ik begin pas te ontdooien bij 30 graden….. Sommige boeren en meestal boerinnen doen wel een beetje aan wieden, maar vergeleken met bij ons op de boerderij vroeger, toen ook vrijwel alles nog met de hand moest gebeuren, is hun wieden maar een armzalige bedoening: ze doen er nauwelijks iets aan.

Maar in de oogst-tijd is het weer alle hens aan dek en is er weinig werkloosheid: iedereen die wil en kan werken, doet mee en verdient een bescheiden loontje. Tussen de piek-seizoenen, in de “off-seasons” is er wel voldoende, zo niet veel te veel vrije tijd. Het Nederlandse gezegde “ledigheid is des duivels oorkussen” geldt ook hier: gekibbel, ruzies, roddels, alcohol misbruik, narigheid en verdriet zouden stukken minder zijn als er meer werk was. Zelf vertier maken, de buurt opknappen, zandwegen verbeteren door stenen en zand te gooien in de vele kuilen…. vergeet het maar. Samen ergens de schouders onder zetten, aan gemeenschappelijke taken? Was het maar waar. In andere landen heb ik vaak “informele leiders” op zien staan, schoolhoofden vaak, of gepensioneerde leger officieren, of een “gewoon iemand” die leiderschap kwaliteiten bezat, en die kon dan de buurt mobiliseren en dingen voor elkaar boksen, bijv. tuintjes aanleggen op scholen.

In Uganda overheerst het wantrouwen, men vertrouwt elkaar voor geen stuiver; ze kletsen en leuteren de ganse dag met elkaar, maar kameraadschap? Ik kan het mis hebben, maar ik heb er verdraaide weinig, zo niet: niks, van gemerkt (en ik ben toch behoorlijk spits op dat soort dingen). Families, clans en stammen doen me denken aan zigeuners in Nederland; onderling doorlopend gekissebis en gekrakeel, maar wee je gebeente als je met één vinger één van hen aanraakt, want dan krijg je de hele goegemeente tegen je.

Ook wordt er veel gebouwd overal in Uganda. Geregeld zie je dat de bouw van een huis een paar maand of langer stil ligt, dan heeft de opdrachtgever blijkbaar geen geld, of besteedt het ergens anders aan. Een poosje later wordt er dan weer stug met stenen, cement, zand en water gesjouwd en gebouwd. Alles gebeurt met de hand en zonder hijskraan; cement wordt in mandjes op het hoofd naar boven gedragen, stenen worden stuk voor stuk naar boven gegooid, pakweg twee meter hogerop worden ze door de volgende in de keten gevangen en verder gegooid; mooi om naar te kijken maar verschrikkelijk om zelf te doen, lijkt me. Op die momenten zijn er veel mogelijkheden voor ongeschoolde werkers om te werken en (een beetje) te verdienen. Ik weet niet hoeveel ze verdienen; het zal in vergelijking met Nederland erg weinig zijn. Maar als je niks anders hebt, en je wilt graag, of je moet wel door armoede gedwongen, dan grijp je iedere kans op inkomen aan, hoe weinig ook.

Maar werklozen, en al dan niet gedwongen “part time” werklozen in het “off-season”, en voor de gelukkigen die wel werk hebben geldt dat ze ‘s avonds en in het weekend de tijd ook moeten doorkomen. Wie het zich kan veroorloven heeft een televisie en daar wordt onnoemeljk veel tijd mee doorgebracht (op het platteland is vaak geen elektriciteit, maar veel huizen hebben zonne-energie). Als doorgewinterde “amper-teevee-kijker” sta ik telkens weer versteld van de tijd die zoveel mensen doorbrengen met het kijken naar stompzinnige films en onzinnige programma’s. Overigens is dit niet alleen in Uganda zo. Zelfs in Nederland! Zo’n 15 jaar geleden (inderdaad, de tijd vliegt. En da’s maar goed ook; stel je voor dat de tijd niet zou vliegen!) verhuisden mijn ouders naar Rosengaerde en gingen de boerderij verkopen. Ik heb toen een huis in Dalfsen gekocht en al spoedig de buurtgenoten met z’n allen uitgenodigd voor een “house warming party” (lakker bier drink’n en schuine mopp’n tapp’n).

We kregen het over tv kijken. Waar ik naar keek? Journaal en voetbalwedstrijden, verder eigenlijk nauwelijks. Welke zender mijn voorkeur genoot? Geen idee; de meeste tijd was de tv gewoon uit. Watteh, teevee UIT??? Ja, gewoon uit. Ze hadden bijna de psychiater gebeld (het was ook al wat later op de avond….). Als wij toevallig de tv aan hebben staan en er komt bezoek, gaat-ie in principe uit; in Uganda (maar ook in Bangladesh, Nepal en Liberia, enz.) gaat-ie juist aan, mocht-ie toevallig even niet aan staan. Is het om te laten zien dat ze er eentje hebben, of is het uit valse bescheidenheid dat ze zelf hun bezoek niet voldoende kunnen vermaken? Ik weet het werkelijk niet.

Maar nu, wat doen Ugandezen verder in hun vrije tijd? Er wordt vrij veel gejogged, zeker als je het vergelijkt met 17 jaar geleden, toen ik ook hier werkte; ik herinner me niet er toen ook maar eentje gezien te hebben. Tegenwoordig zie je ‘s ochtends voor 7 uur al mensen, vrnl. mannen maar toch ook heus wel vrouwen, vooral jongeren maar vlak de 50 plussers niet uit, op een sukkeldrafje dan wel in gezwinde pas, sjouwen of hollen. Ik als 68-jarige kuier daar dan vrolijk tussendoor en vind het prachtig. Ook ‘s avonds vlak voor de schemer wordt er stug gezwoegd, wellicht om voor het donker thuis te zijn. Kinderen, en met name jongens, voetballen veel. Ook zie je wel meisjes – mondjesmaat – meedoen.

Maar ook volleyball, basketbal en “net ball”, een soort korfbal, wordt veel gedaan, dat laatste dan vooral door meisjes. Je ziet overigens overal veel sportveldjes, vooral bij scholen. Uganda heeft nauwelijks ruimte gebrek (je ziet ook amper flat gebouwen) dus er is voldoende ruimte om sportveldjes aan te leggen. Zo hier en daar zie je ook wel mensen kaarten, met en zonder geld inleg. Ik hou best wel van kaarten, maar toch blijf ik daar het liefst ver bij vandaan, vooral als er met geld wordt gespeeld. Voor je het weet wijzen de vingers in jouw richting om bij te passen wat de spelers beweren niet bij zich te hebben. En als westerling heb je immers steevast een paar honderd, zo niet duizenden, dollars op zak. Denken ze….

Jaren geleden was ik geen slechte klaverjas speler, en met bridge overleefden mijn “partner” en ik (bij klaverjassen heb je een “maat”, bij bridgen een “partner”) de voor-ronde van het Nederlands kampioenschap, om in de eerste ronde roemloos onderaan te eindigen. Haha, ik zie mijn toenmalige “partner” nog zo heel af en toe, en we kunnen er nog steeds smakelijk om lachen. Schaken zie je hier zo heel af en toe (nee, dammen helaas niet), net als domino spelen (wordt vooral in het Midden Oosten veel gedaan). Zonder te proberen volledig of uitputtend te zijn: dan is er nog een vrij veel beoefend spel met kogeltjes (“knikkers” zouden wij zeggen), die ze “seeds” (zaden) noemen. Veel Ugandezen hebben mij herhaaldelijk geprobeerd het uit te leggen, en uitgenodigd mee te spelen. Maar naar waarheid: ik begrijp er geen bal van. Twee spelers hebben twee kanten van het “bord” met aan beide kanten 16 gaatjes, “holes”- holletjes, waarin ze in razend tempo de knikkers in mikken, zo te zien om beurten. Bij het begin van het spel liggen twee “knikkers”in ieder gaatje en dan gaan ze ermee aan de loop, tot er op een bepaald moment een van de twee heeft gewonnen. Het spel heet “umwezo”; ik heb het op internet – google proberen op te zoeken maar die geeft “niet thuis”; zoekt maar gij zult niet vinden…..

Onvermijdelijk, ‘s avonds (en niet alleen ‘s avonds….) kom je de stamgasten tegen in de vele barretjes hier. Wordt er veel gedronken, in vergelijking met Nederland? Ik ken Nederland niet meer voldoende om dat te kunnen beoordelen, maar ik denk van wel. Wat ik wel weet is dat niet alleen in Uganda, maar ook in andere landen waar ik in Afrika heb gewerkt, o.a. Zambia, Sierra Leone en Liberia, (on)behoorlijk veel wordt ingenomen. Een groot verschil is dat in Nederland veel meer individueel of in gezinsverband wordt gedronken, hier is het veel meer een sociaal gebeuren, men drinkt met z’n allen.

Maar ik vrees wel heel geregeld, wellicht in veel gevallen zelfs dagelijks. Ik ben steeds een beetje huiverig om mee te doen, in de eerste plaats om niet door dronkaards lastig gevallen te worden, en in de tweede plaats om niet – letterlijk – een hard gelag te moeten betalen. Als ik eens uitgenodigd word om een hapje te eten of een potje bier te drinken, vind ik dat best wel leuk en gezellig, alleen ben ik wel altijd degene die de rekening moet betalen. Geen Ugandees zal ooit een westerling aanbieden om de helft mee te betalen. En als je niet oppast moet je ook voor anderen dokken. Ik ben bepaald geen krent, maar de hele tent op mijn kosten te laten drinken: dank je de koekoek! Waar ik wel eens een paar keer aan heb meegedaan is op het platteland waar ze een grote pot warm “bier” hebben, met veel minder alkohol dan in ons gewone bier, en dan zitten ze er met zo’n 15 mensen of meer, alweer: voornamelijk mannen maar toch ook best wel vrouwen, er omheen en slurpen met lange rietjes het bier op, waarna er opnieuw heet water in de pot gegoten wordt. Het is vaak een rumoerige bende, maar, zoals gezegd, eigenlijk best wel gezellig, vooral als er een paar collega’s bij zijn met we je in een informele sfeer prima kunt praten, en die evt. opdringerige anderen op afstand houden.

Tenslotte, “preserve the best for the last” – het belangrijkste als laatste. Ugandezen, met name vrouwen, besteden heel veel tijd samen met geloofsgenoten in diverse kerken en sektes : biddend, zingend, dansend, schreeuwend, handen klappend en luisterend naar ellenlange (zede)preken. Wat kerkvernippering betreft steken ze Nederland de loef af. Ik had altijd gedacht dat Nederland de kroon spande (één Nederlander: een geloof; twee Nederlanders: een kerk; drie Nederlanders: een afsplitsing van die kerk), maar daar zat ik naast. Het kan echt nog veel gekker. Ik huur hier een kamer in een Guest House in, wat je zou denken, een rustige buitenwijk van Soroti. OK, doorgaans is het er aangenaam rustig, alleen zijn er een stuk of 5 kerkgebouwen in de buurt, ieder met een luide microfoon, ieder met eigen diensten. Op vrijdagavond begint het al, de hele zaterdag en zondag gaat het door, en dan als “toegift” vrijwel de ganse woensdag. Er is hevige “concurrentie” wat geluid betreft, door die 5 microfoons.

Zo eens per maand houdt iedere geloofsgemeenschap ook nog eens een “overnight”, dan beginnen ze ‘s avonds voor 7 uur al, en gaan door tot 4 uur ‘s nachts of zo. En door overmatig gebruik van veel te harde geluidsversterkers maken die de ganse tijd een hels en heidens kabaal. Voor bijbelvaste lezers: het doet me denken aan het verhaal van de profeet Elia op de berg Karmel, die de Baal hogepriesters zat te pesten: misschien slaapt jullie god eventjes, maak maar veel kabaal om hem wakker te maken. Zoiets doen ze hier, niet voor de Baal afgod, maar uitgerekend voor de God van Elia. ‘s Lands wijs ,’s lands eer. Ik kan, mag en wil het niet verbieden, maar ik vind al dat kabaal niet uitnodigend om er heen te gaan en mee te doen. Dus besteed ik mijn vrije tijd liever anders, o.a. door, met veel plezier, stukjes te schrijven voor Dalfsennet.

Reacties als altijd zeer welkom bij frederikprins14@gmail.com.

Gewoon doen, hij vindt dat leuk.

Freek bedankt maar weer namens alle volgers uut Dalfsen

 

 

Foto's 3
Nieuw bericht van uit Uganda van de in Dalfsen geboren Fredrik Prins - Foto: Ingezonden foto
Foto: Ingezonden foto
Nieuw bericht van uit Uganda van de in Dalfsen geboren Fredrik Prins - Foto: Ingezonden foto
Foto: Ingezonden foto
Artikel delen: