Algemene beschouwingen VVD begroting 2020- 2023

DALFSEN – In juni, tijdens de behandeling van de PPN, stonden we met elkaar op het station. We dachten eerst in de TGV te stappen en dat we al onze doelen die we gezamenlijk afgesproken hebben gingen realiseren. Terwijl we daar zo stonden, bleken stations niet langer bereikbaar te zijn, moesten routes geschrapt worden en lagen er veel bladeren op de rails: de financiën van onze gemeente waren niet langer toereikend voor een sluitende begroting.

We moesten de TGV afschalen naar een sneltrein. Hoe en op welke wijze was destijds niet bekend. Eerst maar op reis gaan en dan kijken waar we uitkomen.

 

Daar rijden we dan. We hebben het station net verlaten en de begroting 2020-2023 laat ons heel duidelijk zien welke stations er zijn, welke we aan gaan doen en welke niet. Aan ons als Raad om een keuze te maken. Doel is zoveel mogelijk stations aan te doen, maar we weten ook heel goed dat dat een brug te ver is.

 

Begroting

De begroting die we hebben ontvangen laat zien dat de ambtelijke organisatie veel werk gemaakt heeft om ons als Raad mee te nemen in de afwegingen die we moeten maken. Ze hebben zelf goed gekeken waar en hoe in de eigen organisatie maatregelen getroffen moeten worden, maar ook op welke beleidsterreinen wij als Raad keuzes kunnen maken. Respect en veel complimenten daarvoor. Dit maakt het voor ons beter inzichtelijk aan welke knoppen we kunnen draaien en welke consequenties dit heeft. Wat ons betreft is dit ook een opmaat naar komende begrotingen: inzicht geven aan welke knoppen we kunnen draaien, welke keuzes het College daarin heeft gemaakt als voorzet en welke andere mogelijkheden er nog zijn. Ziet u mogelijkheden om begrotingen (en perspectiefnota’s) in het vervolg te voorzien van deze knoppen?

 

Inhoudelijk is het duidelijk: als we niets doen stevenen we als gemeente Dalfsen af op grote tekorten. Er moet dus iets gebeuren, zoveel is duidelijk. In voorliggend voorstel zien we een totale bezuiniging van ruim € 1.000.000 per jaar en een OZB verhoging van jaarlijks 6% over 3 jaar.

 

Aan de hand van een aantal onderwerpen geven wij onze opinie over de begroting en de maatregelen die genomen moeten worden om onze financiën weer op orde te krijgen.

 

Sociaal domein

Het Sociaal Domein is voor de gemeente Dalfsen, net als veel andere gemeentes, een hoofdpijndossier. We lopen hier financieel op leeg, waardoor andere programma’s tot stilstand komen. We krijgen compensatie vanuit het Rijk, maar dat is volstrekt onvoldoende. Landelijke cijfers laten zien dat we gewoon een probleem hebben met de Jeugdzorg en de WMO. Afgelopen week las ik dit op nu.nl.

 

Jeugdzorg

Het eerste half jaar van 2019 laat landelijk wederom een groei zien: 1 op de 12 jongeren krijgt Jeugdzorg. In 2015 hadden deze jongeren gemiddeld 233 dagen zorg nodig per jongere, in 2019 is dat opgelopen naar 346 dagen. In Noordoost Nederland gaat het zelfs om 13% van de jongeren. Zijn deze cijfers herkenbaar voor de gemeente Dalfsen?

Instanties, maar ook de kinderonbudsman, luiden de noodklok. Professionals kunnen niet de noodzakelijke zorg geven, maar doen vooral aan symptoombestrijding. Wachtlijsten lopen op en kwetsbare kinderen krijgen niet de zorg die ze nodig hebben. Geldt dit ook voor de jongeren die JZ krijgen in onze gemeente?

 

WMO

Ook hier is landelijk sprake van een forse toename in de kosten. In Breda zijn de aanvragen de afgelopen jaren toegenomen van 671 aanvragen naar 5250. In Kampen is sprake van een toename van 20%. Hoe zit dit in Dalfsen?

 

Beheersbaar maken Sociaal Domein

De VVD pleit al langer voor het beheersbaar maken van het Sociaal Domein. De huidige cijfers laten overduidelijk zien dat als we niets doen we op korte termijn weer te maken gaan krijgen met ingrepen in onze begroting. Dit willen we bereiken met de volgende aanpak:

  1. Zorgpartijen afrekenen op behaalde prestaties. Het Rijk verdeelt geld over de gemeentes. De gemeentes geven dit uit aan partijen zonder dat hier prestaties aan hangen. Door af te rekenen op behaalde prestaties, kan je de gelden die horen bij niet behaalde prestaties weer terugvorderen. Partijen waarmee samen wordt gewerkt moeten prestaties inzichtelijk maken en dienen dit in bij gemeente. Soort subsidiestructuur. Afrekenen op geleverde/behaalde prestaties.
  2. De kosten in het Sociaal Domein worden gemaximeerd op het huidige kostenniveau (niveau 2019).
  3. Een ambitie neerzetten. Inzetten op preventie in de Jeugdzorg, met als doel het aantal kinderen dat in aanraking komt met JZ terug te brengen van 12% naar 10% in 2023.
  4. Samenwerking zoeken met andere gemeentes. Het Sociaal Domein is meestal maatwerk voor de clienten van het Sociaal Domein en daarmee specialistisch. De kennis binnen de eigen gemeente is dan logsicherwijs ontoereikend. Samenwerking met andere gemeentes zorgt voor betere ondersteuning van de clienten en biedt ruimte voor de ambtelijke organisatie om specialismes op te bouwen. Daarnaast mag je verwachten dat schaalvoordelen te behalen zijn, bijvoorbeeld op het gebied van inkoop van de WMO.
  5. Aanbestedingen beleggen bij een kleinere groep zorgaanbieders met kennis van de lokale markt. We zien nu dat de gemeente Dalfsen met ongeveer 160 instellingen zaken doet in de regio. Dat maakt het beheersbaar houden heel erg lastig. Bron: https://www.zwolle.nl/bedrijfsvoeringsorganisatie-regionale-jeugdzorg
  6. Voor uitgaven in de WMO nagaan of deze voor rekening zijn van de gemeente of dat dit hoort bij de Wet op Langdurige Zorg

 

Wat de VVD betreft moeten we nu maatregelen nemen in het Sociaal Domein, anders zitten we hier volgend jaar weer.

 

Aanpassingen op voorgestelde ombuigingen

We zien een aantal aanpassingen op de begroting die we willen maken. In de 2de termijn komen we hier op terug. Een paar punten noemen we nu:

  • Consultatiebureaus nemen een belangrijke plaats in in de ketenzorg. Door deze te sluiten laten we de een-loket gedachte los. Snel schakelen tussen huisartsen en het consultatiebureau is niet meer mogelijk. Hiermee gaat een preventieve werking in de Jeugdzorg verloren (een kind meteen kunnen zien of er crisis is in een gezin).
  • Hondenbelasting: de VVD staat voor het afschaffen van de hondenbelasting. We stellen voor deze stapsgewijs via de OZB af te schaffen.
  • Minder wethouders: destijds is vanwege grote projecten en een hoog ambitieniveau besloten om met 3 wethouders te werken. Deze grote projecten zijn nu grotendeels achter de rug. Het gaat nu meer richting going concern.

 

Inkomsten

OZB

Een verhoging van de OZB is wat ons betreft een knop waar je slechts gebruik van maakt als het niet anders meer kan. De voorgestelde verhoging is wat ons betreft veel te hoog. We vragen ons af of een verhoging van deze omvang nodig is. Het gaat hier om een forse verhoging, want tel op de 6% jaarlijkse verhoging ook de 2% verhoging voor de inflatiecorrectie en je komt uit op een verhoging van 26% over 3 jaar (1,08*1,08*1,08). De doorrekening van de septembercirculaire laat zien dat we daarmee over een paar jaar vele tonnen overhouden.

 

Voorzitter, ik kom tot een afronding. Onze sneltrein is op weg. We hebben een aantal suggesties gedaan welke stations we aan moeten doen. Komende donderdag geven we aan hoe het spoorboekje er wat de VVD betreft verder uit gaat zien. Hiermee vervolgen we onze reis, met als doel een financieel gezonde gemeente.

 

De VVD wenst het College en onszelf als Raad een goede reis.

 

De fractie van de VVD

Gerrit Jan Veldhuis

Harry Kok

Ronald Frijling

Hans Borgeld

Margreet Jansen

 

Uitkomst algemene beschouwingen 4 november en 7 november

De coalitiepartijen hebben gekozen om het positieve resultaat van de september-circulaire aan te wenden voor een potje voor toekomstig beleid (wat dat is, is niet bekend). Daarmee worden de tekorten nog groter. Een verhoging van de OZB van 6% in 2020, nog een keer 6% in 2021, 4% in 2022 kon volgens de coalitie niet uitblijven. De voltallige oppositie vindt deze verhoging onnodig en veel te hoog. Om deze redenen stemde de VVD dan ook tegen de begroting. De andere oppositiepartijen (Christenunie, PvdA en D66) stemden ook tegen de begroting.

De motie van de VVD over onderzoek naar het afschaffen van de hondenbelasting en de motie over onderzoek naar het sociaal domein zijn aangenomen.

Artikel delen: