Bats van de smid, een duizendpoot - Foto: Wim
Foto: Wim

Bats van de smid, een duizendpoot

HOONHORST – Wie kent nog Bats van de smid in Hoonhorst. Wie was toch die Bats van de smid. Bats is op 28 november 1912 geboren als Albertus Kleinmeulman in een klein boerderijtje aan de Slennebroekerweg nabij de afslag naar de Moezenbeldweg. Hier woonden Albertus Joh. Kleinmeulman geb. 19 02 1889 en overl. 28 11 1956.

Hij en ook zijn vader waren timmerman, o.a. de timmerman van Den Aalshorst. Deze Albertus was getrouwd met Everdina Overmars die eerst getrouwd was met Derk-Jan Kroes.

Albertus (Bats) kwam uit een gezin met twee broers, Harm en Gerard en 2 halfbroers, Bernard en Johan Kroes. Bernard kwam te wonen tegenover de Olde Bakker en Johan vestigde rond zich 1930 als aannemer in Hoonhorst. Hij bouwde met zijn stiefvader Albertus de dubbele woning met werkplaats aan de hoek Kerkstraat/Koelmansstraat, toen Vechtersteeg. Hier ontstond bouwbedrijf Kroes. De andere woning was voor zijn half broer Harm.

Albertus (Bats, zoals hij wordt genoemd) is evenals zijn broers en halfbroers op school geweest op de Lenther school bij de Olde Bakker. Daarna is hij gaan werken als vrachtwagenchauffeur bij van de Kamp zand en grint te Zwolle, waar ook zijn broer Harm werkte.

Bats kreeg verkering met Johanna Rietjes, geb. 7-12-1915.  In de vrije tijd en op de zaterdag werkte hij  volop mee in de smederij en rijwielzaak van zijn schoonvader. Dat was Hermannus Rientjes, geb. 7-1-1887 te Heino en overl. 7 september 1968. Die was in 1908 getrouwd met Wilhelmina Maria Haverink van de Mars. Geboren nu Ganzepanweg 13 op 4-3-1886, overl. 30-8-1948. Hermannus heeft in 1913 de voormalige kosterswoning uit 1892 aan de Kerkstraat te Hoonhorst kunnen huren van het kerkbestuur en in 1914 is er de smederij bij gebouwd voor een bedrag van Fl. 757,62 1/2.  Bats is getrouwd op 17 08 1939 met Johanna Rientjes en ze kwamen bij de schoonouders in te wonen in de kleine kosterswoning, direct naast de kerk. Zelfs was er in die woning nog ruimte voor 5 kinderen, Dinie, Herman, Marijke, Bertus en Bennie.

In die periode kwam naast een rijwielhandel en reparatiewerkplaats, ook een autoreparatie werkplaats, een tankstation en een speciale kleine pomp voor tweetact motoren als solex en bromfietsen. Zelfs 20 jaar lang een agentschap en depot voor de Zwolse courant van Tijl, die de kinderen in weer en wind moesten wegbrengen. Van hieruit was ook de levering van gasflessen en petroleum, als de klant er om vroeg werd die zelfs gratis aan huis bezorgd (op de fiets). Het was de enigste tankstation in de omgeving, hierdoor had hij veel vaste klanten. In de periode dat het buitengebied nog geen stroom was, kwam men naar hier om een accu voor b.v. de radio op te laden.

De smederij en fietsenzaak werd al vroeg uitgebreid met de taxi, in eerste instantie vooral voor het vervoer voor het ziekenfonds patiënten van en naar verschillende ziekenhuizen overal in het land waar het nodig was. Hij was een van de eerste autobezitters in Hoonhorst, dat was een oud model Opel Olympia en er werd veel een beroep op hem gedaan, zelfs een huisarts uit Dalfsen die zelf niet over een auto beschikte maakte gebruik van zijn taxi. Daarnaast ook voor particulieren die zelf niet over een auto beschikten, voor de kerkgangers en jongeren die een avondje wilden stappen. Eens werd hij midden in de nacht opgetrommeld door de bewoner van de oude potstal om hem naar Zwolle te brengen, dus dag en nacht  moest hij erop uit als taxi chauffeur.

Die taxiauto’s werden ook gebruikt voor trouwpartijen, hiervoor had hij prachtige auto’s zoals een Buick, een Chevrolet Bel-Air, een Studebaker, Opel Kaptän en als laatste een Ford Scorpio, maar daarmee was hij niet gelukkig. Uren voor die tijd was hij bezig de auto van binnen en van buiten goed schoon te maken en van prachtige bloemen te voorzien, daar was hij heel precies in. Hij zorgde er ook voor dat hij als een echte taxichauffeur uiterst correct in een pak gekleed verscheen en met een echte taxipet op.

Over taxiritten vertelde hij thuis niets. Bats was daarover uiterst zwijgzaam en beschouwde dit als een beroepsgeheim. Ook wat betreft het afrekenen van een taxi werd niet over gepraat, dat vond altijd plaats in de keuken waar niemand bij was.

Van rijwiel reparatiewerkplaats kwam de uitbreiding met de winkel voor de verkoop van nieuwe fietsen, veel zijn er hier verkocht en daarna natuurlijk ook het onderhoud. Schoolgaande jeugd kwam hier ‘s morgens langs met zachte of lekke banden of een defecte verlichting. Hij gaf ze duidelijk de boodschap mee, op tijd de banden oppompen en je verlichting controleren, na schooltijd stond de fiets toch altijd weer gerepareerd gereed.

Johanna kwam al op 24-8-1961 op 45 jarige leeftijd te overlijden en Bats hertrouwde met Johanna Maria Petronella (Annie) van Zon die in 1992 op 74 jarige leeftijd is overleden. Bats is tot zijn overlijden op 20 maart 2001 op 88 jarige leeftijd in de woning blijven wonen.

Bats was een potige en grote man, geweldig sterk en met enorm grote handen. Zijn kinderen hadden veel respect voor die handen en jongeren die rotzooi probeerden te trappen in zijn omgeving werden “hardhandig aangepakt”, zodat het niet weer gebeurde. Thuis was de zaak goed onder controle en waren er regels, uiterlijk half negen opstaan, ook op de vrije dag (of hij kwam je halen). Op de knieën op de kokosmat tijdens het avond- en rozenkransgebed en wie niet meeging in gebed kreeg de pet om de oren.

Hoonhorst werd echter in de nacht van 15 januari 1976 rond 6 uur opgeschrikt door een grote brand. Een vlammenzee had de verkoop en reparatieruimte met inventaris totaal verwoest. Alle machines  gingen daarbij verloren, alsmede zijn voorraad smeerolie en een 40  tal nieuwe fietsen. Hoewel pastoor Wielens volop meewerkte om nog iets uit de vuurzee te redden, heeft dit “goddelijke hulp” niet kunnen voorkomen dat er veel verloren ging.  Niet alleen de inventaris was een risico, de opgeslagen gasflessen, de petroleumvoorraad en 40 000 liter benzine in de tanks vormden een direct gevaar.

“Het was een ernstige, gevaarlijke zaak, met ontploffingsgevaar door de aanwezigheid van gasflessen en benzinepompen, de buurt werd zelfs ontruimd”, aldus de Zwolse courant van 24 april 1976 toen de nieuwe ruimte door burgemeester Volgers weer kon worden heropend. Mevrouw Alberts van Plaatselijk Belang sprak “het is van enorm plaatselijk belang dat onze Meulman weer terug is op de oude plaats. U bent een onmisbaar persoon die altijd klaar staat voor de meest uiteenlopende karweitjes. Heel Hoonhorst is blij met de wederopbouw”. Kleinmeulman kon weer aan de slag. Deze plaatselijke duizendpoot op technisch gebied kan Hoonhorst weer bedienen, of het nu een nieuwe fiets is of een schroefje voor een rolschaats, de smid is weer present”. Het was ook pastoor Wielens die hem na de brand weer een kist vol nieuw gereedschap bezorgde. Hij kon als allround vakman weer volop verder met de verkoop en onderhoud van fietsen en bromfietsen, het laatste alleen van het merk Union uit Nieuwleusen Den Hulst.

Bats was een verwoed liefhebber van pruimtabak. Men vertelde mij dat hij tijdens de kerkdienst in de vorige kerk altijd een vaste plaats had achterin de kerk in de hoge banken (de hoge Veluwe genoemd). Overtollig pruimvocht wist hij dan precies in een gaatje in de houten vloer te mikken. Maar ook zijn trouwe hond werd er veelvuldig op “getrakteerd”. Te droge pruimtabak werd vooraf “bevochtigd” met jonge jenever, dan smaakte het veel beter.

Bats was ook de eerste sponsor van een nieuw opgericht wielerclubje in Hoonhorst. Voorzien van prachtige wielerkleding trok een groep van ruim 20 personen elke week in een groot gebied rond Hoonhorst om op conditie te blijven.

Veel verhalen uit het verleden kunnen de kinderen ons niet vertellen, wat zakelijk betreft ging heel veel aan hun voorbij. Wel weten ze te vertellen dat het altijd goed was in de buurt, vooral bij buurtvisites was het erg gezellig. Dan ging men na een paar borrels al in polonaise over de straat door het dorp heen.

Dinie vertelde nog dat ze graag een keer met de taxi meewilde naar Zwolle en ging achterop de auto zitten. Toen Bats onverwachts weg reed gleed ze er al snel af. Met haar jurk bleef achter de trekhaak hangen en zo werd zij mee gesleept. Gelukkig was er oplettende inwoner die Bats op tijd kon waarschuren, zodat zij zonder ernstige verwondingen toch mee kon naar het ziekenhuis.

Wilde verhalen over het rijden met een motor met zijspan, door Bats en zijn zoons zijn toch altijd goed afgelopen, bomen en huizen werden net niet en soms net wel geraakt. Om van geluk te spreken. Minder goed liep het af met de heg van Stigt. Bats presteerde het om met Bertus in de zijspan op een rechte weg “uit de bocht” te vliegen, van die heg bleef weinig meer over.

Bats was gezien in Hoonhorst, stond voor iedereen klaar en was nooit te beroerd om ergens een “klusje” op te knappen.

Na zijn overlijden in 2001 heeft het pand 5 jaar leeg gestaan, alvorens het werd gesloopt. Daarbij is wel de schuur en werkplaats blijven staan die nu wordt gebruikt voor opslag.

 

WvdV.

 

Foto's 5
Bats van de smid, een duizendpoot - Foto: Wim
Foto: Wim
Bats van de smid, een duizendpoot - Foto: Wim
Foto: Wim
Bats van de smid, een duizendpoot - Foto: Wim
Foto: Wim
Bats van de smid, een duizendpoot - Foto: Wim
Foto: Wim
Artikel delen: