REGIO – Het is inmiddels 2020 geworden en 2019 gaat de geschiedenisboeken in. Ongetwijfeld staan bepaalde data of gebeurtenissen uit 2019 onuitwisbaar in uw geheugen. Het jaar 2019 was nog niet ten einde toen het algemeen bestuur in zijn vergadering van 17 december de nota ‘Beter presteren door internationale samenwerking 2020 en verder’ vaststelde.

 

Hoe symbolisch in dat verband is het prachtige nieuws dat onze buitenlandcoördinator, Henk Post, ten deel viel. Vanwege zijn verdienstelijke werkzaamheden kreeg hij namens het ministerie van water in Bourkina Faso en de vijf waterschappen een onderscheiding uitgereikt in de vorm van lidmaatschap van Chevalier de L’ordre de Merite.

Vanuit 2019 zijn er gebeurtenissen die me erg zijn bij gebleven. Natuurlijk de bijzondere reden dat ik waarnemend dijkgraaf bij dit waterschap mag zijn. Verdrietige gebeurtenissen, waarbij we afscheid moesten nemen van collega’s en andere mensen die ons dierbaar zijn.

Tegelijkertijd gebeurden er ook heel mooie en waardevolle dingen. Er zijn nieuwe collega’s bij gekomen. Nieuwe gezichten brengen nieuwe ideeën en de daarbij behorende flow. Gebaande paden kunnen, ook wat mij betreft, weer verlaten worden. Dat geldt niet alleen voor de organisatie, maar ook voor het dagelijks- en algemeen bestuur. Na de waterschapsverkiezingen zijn er nieuwe besturen aangetreden. Dat brengt nieuw elan met zich mee en na een intensieve periode van inwerken worden er in 2020 nieuwe stappen gezet om het coalitieakkoord en in het verlengde daarvan de Watervisie verder vorm te geven.

In 2020 werken we met een dynamische agenda, worden er periodiek Delta-bijeenkomsten, ook op locatie in het gebied, gehouden en voorzien wij bestuursvoorstellen, waar mogelijk, van alternatieve keuzen. Ook wordt de bekendheid van ons waterschap en de bijbehorende taken vergroot door een actieve communicatie naar buiten toe.

En ondertussen blijft het waterschapswerk in 2020 onverminderd doorgaan. In Waterwerkers heeft u bijvoorbeeld het artikel kunnen lezen van Frank van Keeken, waarbij onze handhavingstaak nader werd belicht en de impact van de andere wijze van werken door Theo van Vuuren onder de titel van Papieren vrachtbonnen naar app.

Graag noem ik nog enkele mooie voorbeelden van onze activiteiten zonder overigens naar volledigheid te streven.

Rwzi Echten Collega’s uit verschillende vakgebieden hebben in betrekkelijk korte tijd alternatieven gezocht hoe om te gaan met de toekomstige slibverwerking. Het algemeen bestuur is per brief van 3 december 2019 hierover geïnformeerd. De slibverwerking kan weer in bedrijf worden genomen. De uitwerking hiervan leidt er toe dat we gebruik kunnen gaan maken van biogas en groengas met teruglevering aan het net of aan de omgeving.

Uitbreiding rwzi Zwolle De rwzi is klaar voor de toekomst en omgevormd tot energiefabriek. Op deze locatie wordt het slib van zes andere zuiveringen verwerkt. Biogas wordt omgezet in elektriciteit. 5,4 miljoen kWh per jaar, hetgeen overeenkomt met het verbruik van 1500 huishoudens. Voor de rwzi verwerken wij 3,9 miljoen kWh per jaar, zodat ca. 1,5 miljoen kWh kan worden terug geleverd aan het net. Als waterschap leveren wij hiermee een belangrijke bijdrage aan een van de doelstellingen in het kader van duurzaamheid, te weten energieneutraal in 2025.

Renovatie 60 gemalen en stuwen In 2018 zijn we begonnen met het renoveren van 60 stuwen en gemalen. In 2019 is er een aantal gerenoveerd, zoals in de Zwartemeerpolder, de Willem Meijerpolder en Stikkenpolder. Ook in 2020 werken wij hieraan gestadig door.

Waterschapszorg Er wordt volop gewerkt aan de nieuwe indeling van watergangen in het kader van waterschapszorg. Daarvoor houden wij verschillende bijeenkomsten, verspreid in het gebied, zoals laatst in november in Ruinen. Voor deelgebied 1 (Smilde) heeft definitieve vaststelling van de leggerwijziging plaats gevonden en voor de deelgebieden 2 (Dwingeloo) en 3 (Westerbork) liggen de ontwerpen ter inzage.

Klimaat Actief! In ons werkgebied worden verschillende initiatieven gerealiseerd door inwoners, die hun steentje willen bijdragen aan het klimaatproef maken van de ruimtelijke omgeving. Door onze subsidiemogelijkheden zijn projecten gerealiseerd als de Grijze silo in Deventer, een voorbeeldtuin in Diepenveen en het groene schoolplein van de openbare basisschool De Bosrank in Havelte. Mooie voorbeelden om als waterschap in verbinding te zijn met onze omgeving.

Grondwater De droogte in ons werkgebied is achter de rug. Dat is overigens nog niet overal in Nederland het geval. Door de neerslag van de afgelopen maanden zijn de grondwaterstanden weer hersteld en bevinden zich weer op een normaal niveau voor deze winterperiode.

Digitale transformatie Afgelopen najaar is voor het eerste een proef gedaan met de digi-schouw. Via satellietbeelden werd gecontroleerd of de sloten goed waren schoon gemaakt. Collega’s hoeven hierdoor alleen nog het veld in op locaties , die als ‘onvoldoende’ door het systeem werden geduid. Watergangen, die wel goed waren schoon gemaakt konden direct worden afgevinkt. Het zal duidelijk zijn dat deze andere wijze van werken een enorme tijdwinst en besparing oplevert.

Er is ook een dashboard waterveiligheid. Het is één visueel beeld van ons gebied waar alle deelonderwerpen daarbinnen zichtbaar zijn (i.p.v. eerder 28 bronnen met allerlei data, zoals neerslag, windrichting, windsnelheden, die afzonderlijk moesten worden benaderd om een goed beeld te vormen van de situatie buiten). Nu behoeven er door slim te koppelen nog slechts vijf bronnen te worden benaderd, maar de intentie is dit samen te voegen tot één systeem dat realtime altijd en overal is te raadplegen.

Dijkwachten gezocht Ons waterschap is op zoek naar ca. 160 nieuwe dijkwachters. Een functie, die in Waterwerkers door Kirsten van Dijk van de KEI-Brigade zo mooi wordt omschreven. De gehouden bijeenkomsten zijn goed bezocht en inmiddels hebben tientallen inwoners zich gemeld. Met nog twee bijeenkomsten in het vooruitzicht, in Zwartsluis en Den Nul, hopen wij het aantal nieuwe dijkwachters te kunnen aantrekken. Na het bijwonen van de laatst gehouden bijeenkomst te Zwolle kan ik niet anders stellen, dat deze vrijwilligers bij uitstek goede ambassadeurs voor ons waterschap kunnen zijn.

Hoogwaterbeschermingsprogramma Natuurlijk blijven wij werken aan het HWBP en zorgen wij ervoor dat onze dijken ook voor de toekomst sterk genoeg zijn. De projecten Zwolle-Olst, Stadsdijken Zwolle en Stenendijk Hasselt worden volgens planning voortgezet. Het project Ruimte voor de Vecht heeft een verlengde doorlooptijd voor de periode 2020-2022. Onderdelen van dit project maken ook onderdeel uit van de zogenoemde regiodeal, waartoe recent een aanvraag bij de Rijksoverheid voor extra investeringen is gedaan.

Wat valt er te verwachten in 2020?

In ieder geval valt ons waterschap de eer te beurt om de 40e Waterleliedag te organiseren. Op 23 april as. verwachten wij een groot aantal vrouwelijk bestuurders in Zwolle. Binnenkort zullen de voorbereidingen voor dit event ter hand worden genomen.

Verandering is van alle tijden, ook binnen het waterschapswerk. Onze kerntaken blijven uiteraard belangrijk, maar er komen andere vraagstukken op ons af. De rol van de Nederlandse waterschappen wordt steeds prominenter. Water is niet alleen een leidend principe in de ruimtelijke inrichting van ons land, maar bindt ook inwoners en mede-overheidspartners op diverse terreinen, zoals energie, klimaat, landbouw, natuur, circulairiteit en milieu.

Het ware mijn inziens wenselijk dat op landelijk niveau, meer dan tot nu toe, de coördinerende rol binnen de verschillende departementen ten faveure van de waterschappen wordt geborgd. De Unie van waterschappen kan hierbij weliswaar een belangrijke rol spelen, maar eigen initiatief vanuit Drents Overijsselse Delta is evident.

In tegenstelling tot de Nederlandse gemeenten, die steeds meer het financiële juk van de decentralisaties (lees: uitvoering rijkstaken) gevoelen, staan de waterschappen aan de vooravond van discussie van een nieuw belastingstelsel, waarbij de financiële onafhankelijkheid van mede-overheden uitgangspunt behoort te zijn. Kortom: waterschappen kunnen kartrekker zijn bij het maken van bestuurlijke keuzen, waarin we of meedenken, maar het liefst initiator zijn. De Watervisie 2030, waarover we in gesprek zijn met onze omgeving en stakeholders, zal daarbij een essentiële rol kunnen vervullen.

Een belangrijk onderwerp voor de komende periode is de digitale transformatie. Niet digitalisering, maar digitale transformatie wel te verstaan. We kunnen ons werk slimmer organiseren en anders doen, gelet op de trends en ontwikkelingen die er zijn. Wat in ieder geval niet moet gebeuren is stil zitten en afwachten, want anders zullen de functies in de zgn. danger zone echt in de gevarenzone komen. Medewerking van directie, management en de medewerkers op basis van een pro-actieve houding essentieel.

Samen werken in ons werkgebied is de komende periode een belangrijk issue. Gebiedsoverstijgende opgaven en complexe vraagstukken vragen om een grotere/regionale schaal. Om diensten beter te leveren is die verstrekte regionale samenwerking noodzakelijk. De Omgevingswet speelt hierop in en behoeft meer regie vanuit die nieuwe samenwerking.

Als organisatie wordt in 2020 gevraagd effectief aan de slag te gaan met assetmanagement en het algemeen bestuur daarover periodiek te informeren. Ook de implementatie van het nieuwe financieel systeem zal impact hebben op onze werkzaamheden in 2020 en verder.

Het worden uitdagende jaren zonder dat nog precies kan worden gezegd welke richting wij inslaan. Stil staan is geen optie, dus in gezamenlijkheid nadenken, overleggen en besluiten. Als dagelijks bestuur en directie stellen wij vast dat de toekomst iedereen raakt. Niet alleen het bestuur, maar niet in de laatste plaats ook jou in je werk. Als waterschap willen wij graag investeren in jou en vragen jullie dan ook nadrukkelijk met ons mee te doen. Met plezier je werk verrichten is een belangrijk uitgangspunt. In dat verband kijk ik met belangstelling uit naar de resultaten van het medewerkerstevredenheidsonderzoek, die deze maand bekend zullen worden. Het deelnamepercentage aan dit onderzoek bedroeg overigens 71.

Met ruim 600 collega’s staan we als waterschap Drents Overijsselse Delta 7×24 klaar voor de inwoners in ons gebied. Daar was ik al trots op en ben ik gedurende mijn waarnemerschap nog trotser op geworden. We blijven vooruit kijken, begrijpen dat veranderingen onontkoombaar zijn en uiteraard gaan we die niet uit de weg. Met u spreek ik de wens uit dat we in Drents Overijsselse Delta blijven werken aan het waterschap van de toekomst. Ik besef dat we als waterschap genoeg uitdagingen hebben voor de toekomst.

Jullie gaan naar mijn mening een fantastische toekomst tegemoet, uiteraard ook met de nieuwe dijkgraaf die in de loop van 2020 zal aantreden.

Nogmaals wens ik jullie een gelukkig, gezond en inspirerend jaar toe.