UGANDA – MARSHOEK – Door de in Dalfsen geboren Frederik Prins- Vorige week dinsdag was het “Prinsjesdag” in Uganda en sprak President Museveni de jaarlijkse troonrede uit, hier “State of the Union” genaamd. Twee dagen later presenteerde de Minister van Financiën, ook hier met koffertje, zijn begroting.
Ik heb eens kritisch naar de cijfers gekeken. In het oog springend is dat ruim 25% van de begroting niet gedekt is; daar moeten dus buitenlandse donoren voor opdraaien, met giften of leningen (die dan later – voor Uganda: hopelijk) kwijtgescholden worden. Verder moeten de geldpersen draaien; inflatie moet later dan maar beteugeld worden – zonder buitenlandse hulp moeilijk, vrees ik. De Wereldbank en het IMF (Internationaal Monetair Fonds) beschouwen Uganda nog steeds als zeer betrouwbaar. Ik heb mijn twijfels, maar hoop dat ik er naast zit.
Wat ook opviel was dat een groot deel van het budget buiten het officiële budget gehouden wordt. Hoezo? Makkelijk zat. Uiteraard mag niemand weten hoeveel er uitgegeven wordt aan militaire hulp aan Somalië. Heel begrijpelijk; de al-Shabaab (zegmaar de Somalische broer van de Taliban in Afghanistan) kunnen ook lezen, en zouden er achter kunnen komen hoeveel soldaten er zijn, en wat voor militair materiëel Uganda er heeft. Maar afgezien van deze “humanitaire” aktiviteiten (met als prettig neven – effect: een goede internationale reputatie) geeft het leger in Uganda sowieso nooit geheimen prijs. Daar kunnen wij westerlingen van alles en nog wat van vinden; helemaal onbegrijpelijk is het niet.
Verder ging de President geweldig tekeer tegen corrupte ambtenaren, “parasieten” noemde hij hen, en ze konden – hij zei het letterlijk, naar de hel gaan (“go to hell”). Dat is krasse taal voor iemand die al 35 jaar aan het bewind is. Heeft hij al die tijd niet in de gaten gehad dat corruptie één van de ergste kwalen is in Uganda? Merkwaardig, en niet iets om trots op te zijn. Of toch niet zo merkwaardig, wetend dat er begin volgend jaar verkiezingen op stapel staan.
Wat verder opviel was dat de President openlijk zijn Minister van Financiën bekritiseerde vanwege “luxe” voorgestelde bestedingen (vergaderingen, buitenlandse reizen, en dat soort dingen).
Tenslotte was het opvallend dat de President vertelde dat de “social distance”- de sociale afstand, totnogtoe 4 meter, gehalveerd was. Helemaal in Ugandese stijl legde hij niet uit hoe, wat en waarom . De heropening van de scholen, die 2 weken geleden plaats had moeten vinden, is (voorlopig) een maand uitgesteld. Met anderhalve meter afstand in Nederland is het al moeilijk genoeg om scholen te heropenen, maar met 4, en zelfs ook met 2 meter afstand, is het helemaal een vrijwel onmogelijke klus. “Meer scholen bouwen” is het adagium. Haha, wie zal dat betalen (zoete lieve Garrigje)?
Drie weken nadat beloofd was binnen twee weken iedere Ugandees van 6 jaar en ouder van een gratis mondkapje te voorzien, kon er begonnen worden met de uitdeling. Ik verbaas me er over dat de oppositie geen gehakt maakt van de regering. Zo hebben de kranten geen malse kritiek op het uitdelen van gratis voedsel aan de allerarmsten in Kampala en omstreken, termen als “drama”en “catastrophe” vallen geregeld, maar nergens zie ik een analyse van waarom alles in de soep gelopen is. Dat is, vrees ik, toch wel typisch Ugandees. Je hoort nooit iemand z’n excuses aanbieden voor een gemaakte fout; vriendelijk uitgedrukt: leren van gemaakte fouten behoort niet tot de gewoontes hier
Ondertussen zijn er tegen de 700 corona gevallen bekend in Uganda. Godzijdank (letterlijk!) voorlopig geen enkele dode; volgens mij een medisch wonder. Maar niet minder welkom! De discipline onder de bevolking, op z’n minst in Soroti, is weer minimaal wat betreft mondkapjes dragen. Zo te zien volgt minder dan een kwart van de bevolking het bevel op; en van degenen die wel zo’n ding voor hebben heeft zeker 90% ‘m alleen voor de mond, en niet – zoals moet – ook voor de neus. Maken ze een babbeltje met een bekende, dan verdwijnt het mondkapje helemaal; precies wat nu juist niet zou moeten, om zichzelf en anderen te beschermen. De Minister van Gezondheid heeft al diverse keren gedreigd de “lockdown” weer in z’n ergste vorm in te moeten voeren als we met z’n allen niet gedisciplineerd worden; zonder enig resultaat.
Diezelfde Minister van Gezondheid zag ik reageren toen bekend werd dat enkele verpleegkundigen corona hadden. Haar eerste, typisch Ugandese reaktie: ”Hebben ze de voorschriften wel opgevolgd?” Verder oogst deze Minister niets dan lof, maar vertrouwen in haar mensen heeft ze niet, zoals – het moet gezegd – heel weinig Ugandezen vertrouwen in elkaar hebben. Uganda is een prachtig land met bijzonder vriendelijke mensen, maar: niemand vertrouwt (n)iemand.
Ondertussen, al snel nadat de begroting is ingediend, blijkt de regering van plan om iedere school en iedere “community” (dorp en gehucht) een tv te geven, en ieder huishouden een radio. Voor eduktieve doeleinden uiteraard, want het her-openen van de scholen gaat wellicht nog erg lang duren. Als er geen elektriciteit is moeten zonnekollektoren zorgen voor energie. Alle apparaten moeten in Uganda gemaakt worden. Prijzenswaardig! Maar is dat realistisch? Kunnen ze dat aan? Wat zal de kwaliteit zijn van de toestellen? Wie zorgt er voor onderhoud? Hoe lang gaat dat allemaal duren, voordat alles voor elkaar is? En last but not least: hoe duur wordt dat allemaal? Er zijn 7,3 miljoen huishoudens; 7,2% ervan heeft een tv toestel, en 55% heeft een radio. Dat wil dus zeggen dat 45% géén radio heeft; da’s niet uit rijkdom. Weten ze hoe een radio werkt? Gaan ze gebruikt worden voor de kinderen als een “substituut school”? Of worden ze gebruikt voor de lol van de (ongeletterde) ouders? Tot de batterijen leeg zijn, en dan?
Veel vragen. Ik ben bezorgd, maar laten we er het beste van hopen!
Reakties blijven zéér welkom bij frederikprins14@gmail.com