UGANDA – Door de in Dalfsen geboren Frederek Prins: Je vraagt aan een gek wat de hoofdstad van Nederland is, en hij antwoordt “Brussel”. Waag het dan niet hem te vertellen dat hij het verkeerde antwoord heeft gegeven! Nee hoor, jij hebt gewoon de verkeerde vraag gesteld.
Hier moest ik aan denken toen ik – eindelijk – iets in de krant las over de mondkapjes, die President Museveni twee maanden geleden beloofde: iedere Ugandees boven de 6 jaar zou binnen twee weken een gratis mondkapje krijgen, van uitstekende kwaliteit. Wat blijkt nu: er was onvoldoende produktie capaciteit in het land, de kwaliteitseisen waren hoog, de distributie was lastig, en wat vergeet ik niet. Maar: nu had al 40% van alle Ugandezen zo’n “mask” – masker gekregen. Aan de ene kant moet ik steeds grinneken, aan de andere kant erger ik me kapot aan dat woordje “al”. In plaats van zich rot te schamen voor valse beloftes van de President, zijn ze tevreden dat er blijkbaar toch “al” schot in zit.
Ook in Uganda zijn de corona maatregelen geleidelijk aan versoepeld. Fijn! Nu hoef je ‘s avonds “pas” om 9 uur binnen te zijn, de meeste markten zijn weer open, met behoorlijke beperkingen is het openbaar vervoer weer op gang gekomen, en – voor mij heel belangrijk! – er wordt aan Entebbe Airport gewerkt om het corona – veilig te heropenen. Ik las dat Rutte en De Jonge sterk aandrongen om mondkapjes te dragen; ze zouden hier eens moeten kijken hoe vrijwel alle Ugandezen het advies van de autoriteiten aan hun laars lappen. In het begin van de lockdown kon je echt de markt niet op zonder mondkapje, en als je niet eerst je handen had gewassen. Al snel waste iedereen braaf zijn / haar handen, ook zonder kleerkast in uniform die je anders niet doorliet. Ondertussen ben ik één van de weinigen die z’n handen nog wast, en op de markt een “masker” opheeft. Eerst hield minder dan een kwart van de mensen op straat zich er aan. Toen er drie of vier corona patienten uit een plaats op 75 km. hier vandaan in het ziekenhuis warden opgenomen was er binnen de kortste keren amper nog iemand zonder masker op straat te zien. Maar dat is al weer 6 weken geleden of zo; tegenwoordig draagt vrijwel niemand nog zo’n ding.
Heel verontrustend zijn de berichten over GBV: Gender Based Violence; sexueel geweld; vaak vooral binnen de eigen huishouding. Dat is van alle tijden en alle culturen; net zoiets als prostitutie dus, dat schijnt ook altijd en overal voor te komen, en onuitroeibaar te zijn. GBV schijnt veel meer voor te komen dan we denken, ook in Nederland.
In sommige landen wordt GBV meer getolereerd dan in andere. Vooral Afrikaanse landen staan er om bekend dat mannen nog wel eens hun vrouw(en) en dochter(s) slaan, vaak onder invoed van drank. Landen met een moslim godsdients en cultuur hebben een slechte reputatie wat betreft onderdrukking van vrouwen, en zo’n reputatie komt heus niet uit de lucht vallen, maar toch schijnt GBV er veel minder voor te komen dan in Afrika.
Ik weet uit ervaring hoe mishandelde vrouwen wel eens op het werk kwamen, en als je dan vroeg: “Hé wat is er met jou aan de hand?” dan werd er geantwoord: “domestic issues” – waarop collega’s dan vaak meesmuilend grinnikten: “huishoudelijke zaken”. Dat wilde dus zeggen dat hun heer en meester (echtgenoot of vader dus) er op losgetimmerd had. Gelukkig is dat de laatste jaren stukken minder geworden, geloof ik, en dat is uiteraard een bijzonder goede ontwikkeling.
Vorige week stonden er een paar artikelen in de krant over vrouwen mishandeling gedurende de corona epidemie in Uganda. Je kunt je er wat bij voorstellen: altijd al moeten sabbelen om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen, en dan geen werk meer, geen inkomen, uiteraard in Uganda geen uitkering, en geen uitzicht op verbetering. In een kleine hut of woning, vaak zonder elektriciteit, zonder vorm van vertier, met familie en buren die in hetzelfde schuitje zitten. Dan is het vaak ook nog eens drukkend heet, om het allemaal nog een stuk “drukkender”- in vele opzichten – te maken.
In de krant stond dat in een aantal met name genoemde districten, in de 4 maand sinds het uitbreken van de corona crisis en de “lockdown” die het openbare leven platlegde, dat daar 2.300 gevallen van verkrachting van tiener meisjes waren gemeld (er werd bijverteld dat wellicht lang niet alle gevallen bij de autoriteiten aangemeld waren). In 700 gevallen was de aanrander met zijn slachtoffer getrouwd; 1.600 keren niet dus. Zoals zo vaak: er werd niet vermeld hoeveel gevallen er vóór de crisis gemeld waren. In een land waar de “morning after pil” wellicht onbekend en niet voorradig is (of alleen illegaal, dus tegen een hoge prijs), en waar abortus verboden is, dus ook: alleen illegaal, levensgevaarlijk en tegen een idioot hoge prijs uitvoerbaar, zijn er dus 1.600 ongehuwde tiener moeders bijgekomen. Vlak voor de corona lockdown zag ik twee van hen, keurig naast elkaar, hun babies de borst geven: kindertjes die hun kindertjes voedden. Ik schatte hen op 15 jaar, maar ze beweerden zelf dat ze echt “al” 17 waren. Tja, denk je dan, wat moet er van hen worden, van die moeders van 17 en van die babies met moeders van 17…. Ik heb maar niet gevraagd of ze met wederzijdse goedkeuring sex hadden gehad; dat vond ik niet zo netjes om te vragen als buitenlander, midden op straat…..
Maar ook verder is, volgens de krant, het aantal misdrijven sterk toegenomen. Vooral veediefstal; je houdt het niet voor mogelijk dat er honderden stuks vee ‘s nachts uit een “kraal” gestolen worden, en dat de dieven daar (letterlijk en figuurlijk) mee weg komen. Veel verder dan 25 km kun je, dunkt mij als boerenzoon, niet lopen in één nacht met zoveel koeien. En laten we zeggen 150 koeien in veewagens stoppen, hoeveel moet je er daarvoor hebben? Toch zeker 10, als ik me de veewagens van vroeger goed herinner gaan daar niet meer dan 15 koeien in. Hoe ontkom je, hoe blijf je buiten schot van de politie? Of wordt die politie omgekocht? Of is de politie spookbenauwd om (wellicht: gewapende) veedieven aan te houden? Je mag het eigenlijk niet vragen, maar ik doe het toch wel eens bij mensen die ik ken, en krijg dan (typisch Ugandees) geen antwoord. Probeer vooral niet aan te dringen, want dan krijg je op je dak: ik heb je vraag heus wel gehoord, hoor! Waarom geef je dan geen antwoord? Weer stilte, wellicht: omdat ik bang ben er op aangesproken te worden…..
Ik kan niet uit eigen ervaring spreken (ik blijf liever aan de veilige kant) en in Soroti schijnt het mee te vallen, maar volgens de krant arresteert de politie veel mensen die na de avondklok nog op straat zijn. Dat is heel lucratief voor de agenten: voor (omgerekend) een slordige 10 Euro blijf je als wetsovertreder uit de bak. Voor politieagenten een prettige aanvulling op hun lage salaris.
Tenslotte: tot nog toe zijn er in Uganda zo’n 1.350 corona gevallen geregistreerd; 5 ervan zijn overleden. Het valt nog mee, behalve als jij één van die 5 bent natuurlijk.
Reacties als altijd bijzonder welkom bij: frederikprins14@gmail.com