UGANDA – MARSHOEK – Geschreven door de in Dalfsen geboren Frederik Prins. Volgend jaar februari worden er in Uganda verkiezingen gehouden, tegelijk voor het presidentschap en het parlement. Eerst een duur grapje: vier jaar geleden meende een Hoge Ome van de Nederlandse Ambassade in Kampala een geintje te kunnen maken.
Hij vergeleek de verkiezingen in Uganda met die in de VS en zei: In de VS was de procedure vooraf bekend maar was het tot het laatste moment spannend hoe de uitslag zou worden; hier in Uganda stond de uitslag al lang van tevoren vast, maar de procedure is nog steeds voor iedereen een raadsel.
Die meneer is oerend hard uit Uganda vertrokken, en – om met Normaal te spreken – van die keerl, doar heure wi’j nooit meer wat van. Want in de krant staan soms behoorlijk kritische stukken over de President, maar je mag hem niet belachelijk maken, zeker niet in het openbaar. En zeker niet als buitenlander. Daar hebben ze eigenlijk wel gelijk in, vind ik, wat je ook vindt van het systeem hier.
Het verkiezingssysteem in Uganda is wellicht het beste te vergelijken met Engeland en Amerika, voor zover ik daarmee bekend ben: districten stelsel. De stemmen worden per kiesdistrict geteld, en “the winner takes it all: evenredig aan het aantal ingezetenen krijgt de winnaar zetels in het Parlement. De verliezer krijgt niks, helemaal niks. Maakt niet uit of die winnaar 100% van alle stemmen kreeg of met de hakken over de sloot won met net één stem meer dan nummer twee: hij / zij krijgt ze allemaal. Zo kreeg 4 jaar geleden Hillery Clinton in de VS een paar miljoen stemmen meer dan Donald Trump, maar verloor toch de verkiezingen.
Ook vergelijkbaar met de VS zijn de voor – verkiezingen, “primaries”. Partijen kiezen hun eigen voormannen en – ook in Uganda, gelukkig meer en meer – “voorvrouwen”. Bij die verkiezingen gaat het er geregeld heftig aan toe. Afgelopen vrijdag waren die verkiezingen binnen de regeringspartij NRM – National Resistance Movement – Weerstand Beweging, dat “weerstand” duidt op de strijd tegen de regering van Milton Obote, voorganger èn opvolger van Idi Amin. Dat was een tiran, maar Obote was niet veel beter. Alleen was hij wat bescheidener en was goede maatjes met Nyerere, President van Tanzania, één van de weinige integere Afrikaanse leiders.
De NRM is al 34 jaar aan de macht; en de resultaten…. Tja, wat moet je ervan zeggen. Er heerst al 34 jaar orde en rust, maar die orde en rust zijn maar heel relatief. Wij moeten steeds goed oppassen niet hun systeem met het onze te vergelijken. Beter is het, voor zover we dat kunnen, de situatie in Uganda te vergelijken met de buurlanden. Dan mogen Ugandezen bepaald niet mopperen. Iedereen van ons boven de 45 weet zich vast wel de slachtpartijen in Rwanda en Burundi te herinneren tussen Hutu’s en Tutsi’s, begin jaren ‘90 vorige eeuw. Verkiezingen in Kenya dreigen telkens weer te ontaarden vechtpartijen met honderden doden tussen de stammen van de leiders. In Zuid Sudan gaat de bloedige strijd tussen de Dinka’s en de Nuer nog steeds door. Wat begrijpen wij van de stammen in Afrika? (Maar: ik kan me niet herinneren ooit iets begrepen te hebben van de Hoekse en de Kabeljouwse twisten in Nederland, toch ook nog maar een paar eeuwen jaar geleden….).
Nu naar Uganda in 2020. De NRM, al zo lang aan de macht, heeft – voorspelbaar – oude leiders. President Museveni zit er al 34 jaar, en is absoluut niet van plan te vertrekken. Zoals dat gaat, heeft hij zich vrnl. omringd door loyale stamgenoten, o.a. een handvol familieleden. Zoals dat ook gaat, staan er “jonge honden” klaar om hem en zijn kameraden af te lossen. De kranten staan er dezer dagen vol van, welke veteranen nog steeds in de branding blijven strijden, en wie het onderspit heeft gedolven. Ook binnen de NRM is lang niet alles koek en ei. Bij de interne NRM ‘primaries” vorige week zijn minstens 6 doden gevallen; een minister zit in het gevang omdat hij met scherp op tegenstanders heeft geschoten. De President heeft een grondig onderzoek gelast, nou dan weet je het wel: er wordt een onderzoekscommissie samengeteld, de leden ervan moeten geselecteerd worden, die krijgen dan een onderzoeksopdracht, die moet besproken en goedgekeurd worden, en dan moet er nog vervoer naar de plaats van het misdrijf worden geregeld. Dan pas kan het onderzoek beginnen.
President Museveni heeft verklaard dat bestrijding van corruptie zijn hoofddoel wordt als hij volgend jaar wordt herkozen. Nee maar, na 34 jaar de lakens uitgedeeld te hebben. En hij pocht er op dat hij de corona bestrijding zo voortvarend heeft aangepakt. In het begin leek het er inderdaad op; maar met ondertussen 40 doden en de economie op z’n gat… Ik weet het niet.
De oppositie dan: tot op het bot verdeeld. Wie iets van de geschiedenis van Uganda weet, begrijpt dat niemand (n)iemand vertrouwt. Heel vroeger moesten stammen wel samenwerken om te overleven; maar als het zo uitkwam was het vaak ook een veel betere overlevingstactiek om de mannen van andere stammen te doden, en hun vrouwen en dochters te gebruiken om kinderen, vooral strijdbare zonen, voor eigen doeleinden te laten baren. De grootste oppositie partij, die volgens eigen zeggen in vorige verkiezingen veel meer stemmen kreeg dan de NRM maar volgens het verkiezingscomité niet, heeft momenteel twee kandidaten om flag bearer – vlaggendrager to worden tegen Museveni. De één belooft nog meer gouden bergen dan de ander; over het prijskaartje dat er aanhangt wordt gezwegen. Hier in Soroti staat men eensgezind achter de ene; als je vraagt waarom komt er tekens maar één antwoord: hij komt uit deze streek en is van onze stam. Zijn beleid in werkgelegenheid? Gezondheidszorg met corona? Buitenlandse politiek? Maakt niks uit. Hij is één van ons. Dan is er een nieuwe ster aan het firmament, was als jochie een straatschoffie, gebruikte drugs maar heeft zichzelf (als in een verhaal van Baron von Münchhausen) aan zijn eigen haren uit het moeras omhoog getrokken, is een beroemd popzanger geworden, is een aantal jaren geleden in het parlement gekozen en heeft vooral onder jeugdigen een grote aanhang. Dan zijn er teveel om op te noemen andere kandidaten (zo’n 75), om toch maar eens met Nederland te vergelijken: allen wereldberoemd in Dalfsen en omstreken. O.a. de zoon van oud – President Obote; de Hoge Raad heeft zojuist – “vers van de pers” – besloten dat hij vijf jaar geleden tegen alle regels in president van zijn – en zjjn vaders – partij was geworden. Wordt vervolgd….
Ik wil er eigenlijk liever geen feuilleton verhaal van maken, maar als het interessant blijft, blijf ik gewoon schrijven. Het kost me weinig moeite en ik vind het zelf leuk om mijn ervaringen hier met jullie te delen. Dus:
reacties bijven, als steeds, zeer welkom: frederikprins14@gmail.com