REGIO – Waterschap: “Muskusrat steeds beter in de greep.”
Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta) ving in 2020 weer minder muskusratten dan de jaren ervoor. Dit betekent dat het waterschap de populatie steeds beter onder controle krijgt. Daarmee zet de landelijk dalende trend zich ook binnen deze regio voort. De cijfers liegen niet: van 10.105 gevangen muskusratten in 2016 naar 2.691 vorig jaar is een daling van bijna 74 procent. In vergelijking met voorgaande jaren steeg het aantal gevangen beverratten tot 18 stuks.
Gevaarlijk voor dijken en oevers
Muskusratten worden gevangen, omdat ze gangen en holen graven in dijken en oevers. Een volwassen muskusrat kan met gemak zo’n twaalf kruiwagens vol zand verplaatsen per jaar. Dijken raken zo verzwakt en kunnen (deels) instorten. Daardoor is de bestrijding van muskusratten in ons land bij wet geregeld.
Aanpak bij de bron werkt
“Door meer te bestrijden bij de bron neemt de populatie jaar na jaar af”, zeggen teamleiders Muskusrattenbestrijding Bart Rosenboom en Johan Goos. In het voortplantingsseizoen, dat loopt van april tot augustus, bezetten mannetjes en vrouwtjes paarsgewijs een hol. Net als in de winter zijn de dieren in deze periode redelijk honkvast en worden daarom met klemmen bij deze bron, het nest, gevangen. “Bij een lage populatie in het ‘trekseizoen’ treffen de mannetjes en vrouwtjes elkaar minder en vermenigvuldigen ze zich daardoor minder. Want dat gaat razendsnel”, aldus Rosenboom en Goos.
Snelle voortplanting en geen natuurlijke vijanden
Naast zijn graafschade is de muskusrat namelijk berucht om zijn ongeremde voortplantingsdrift. Van elk muskusrattenpaartje worden elk jaar zo’n 20 nakomelingen groot. Een vrouwtje kan in het jaar van geboorte al haar eerste jongen werpen en kan meerdere keren per jaar een nest werpen. Op die manier kan het aantal muskusratten in snel tempo toenemen.
Muskusrattendruk neemt af
In Mastenbroek, in de driehoek Zwolle-Kampen-Genemuiden, is het aantal gevangen ‘waterkonijnen’ de laatste jaren het sterkst gedaald. In 2014 vingen de muskusrattenbestrijders in deze polder nog 9.449 muskusratten tegen 221 vorig jaar en is het inmiddels één van de minst ‘besmette’ gebieden. Een daling van bijna afgerond 98 procent. Rosenboom en Goos: “Onze jongens in het veld leveren uitstekend werk, dat laten de resultaten wel zien. We krijgen de populatie steeds beter in de greep. Taak is nu om dat vol te houden. We willen in 2035 geslaagd zijn in het terugdringen van de muskusrat tot aan de Duitse grens. Daarvoor moeten wij naar nul vangsten per kilometer. Dat is een mooie uitdaging voor de komende jaren. Maar ook daarna moeten we alert en dus scherp blijven. Voor je het weet, loopt de populatie weer op.”
Herken de rat
Muskus- en beverratten kunnen bij ons waterschap gemeld worden. Voor bruine ratten kan contact worden opgenomen met de gemeente. Maar hoe is het verschil tussen deze ratten te zien? Op de speciale webpagina ‘Herken de rat’ geeft het waterschap aan waaraan de verschillende ratten kunnen worden herkend.
27% daling vangsten muskusratten, 50% stijging vangsten beverratten
De muskusrattenvangst in Noordoost-Nederland is in 2020 met 27% gedaald ten opzichte van 2019. Landelijk gezien daalde de muskusrattenvangst met 5%.
Waterschappen Noorderzijlvest, Hunze en Aa’s, Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen vingen in 2020 27% minder muskusratten dan in 2019. De vangsten daalden in totaal van 12.726 in 2019 naar 9.254 in 2020. Dit betekent dat de waterschappen de populatie steeds beter onder controle krijgen. Ter vergelijking: in 2011 vingen we in Noordoost-Nederland nog 65.009 muskusratten.
De beverrattenvangst steeg in Noordoost-Nederland met 55%. In 2019 vingen we 321 beverratten. In 2020 waren dit er 496.
Instroom beverratten Duitsland
Nederland heeft geen eigen beverrattenpopulatie. Ruim 95% van de vangsten vindt direct langs de grens met Duitsland plaats. Door de zachte winters van de afgelopen jaren is de beverratpopulatie in Duitsland sterk gegroeid, met als gevolg een toenemende instroom van beverratten naar Nederland. Door de beverratten direct langs de grens te vangen, wordt zoveel mogelijk voorkomen dat deze zich over heel Nederland verspreiden.
Schade aan dijken
Muskus- en beverratten komen van nature niet voor in Nederland. De dieren hebben bij ons geen natuurlijke vijanden. Muskus- en beverratten worden gevangen, omdat ze gangen en holen graven in dijken en oevers. Ook maken ze nesten met uitgebreide ondergrondse gangenstelsels. Zo veroorzaken ze verzakkingen in dijken en kades. In het ergste geval kan een dijk of kade doorbreken en een polder onder water lopen.
De bestrijding van muskus- en beverratten is in ons land bij wet geregeld. Het doel is om de populatie zo klein mogelijk te houden, zodat schade beheersbaar is.
Bedreiging biodiversiteit
Naast dat de muskus- en beverratten schade aan dijken toebrengen, vormen ze een bedreiging voor de biodiversiteit. De dieren staan daarom op de Europese lijst van Invasieve soorten. Ook eten ze planten als riet en lisdodde en kunnen ze inheemse diersoorten verdringen zoals de zwarte stern, de roerdomp en de kleine karekiet. Deze vogels leven in het riet, waar ook muskus- en beverratten hun leefomgeving hebben.