Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim

Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst

DALFSER EMMEN – Vervolg van het verhaal van de Dalfsennet magazine – In de afgelopen periode is er veel onderhoud gepleegd in een bosperceel op de Emmer-esch, gelegen tussen de Klapvoortweg en de Oudeweg. Het uitvoerende werk is gepland en begeleid door “Bosbalans”, een adviesbureau op het gebied van duurzaam bosbeheer uit Hoonhorst, eigenaar Roy Schuurman.

Door de droogte waren de fijnsparren ernstig verzwakt en aangetast door de letterzetter. Een letterzetter is een kevertje van 4.2 tot 5,5 mm lang, het mannetje boort zich door de bast van een verzwakte boom en graaft gangen onder de bast. Hier komen dan weer vrouwtjes op af, na de paring leggen die in de gangen heel veel eitjes. De larven die daar uitkomen graven zijgangetjes in de hoofdgang, waardoor de bast los van de boom komt te liggen en de boom geen voeding meer krijgt en daardoor afsterft.

Noodgedwongen, door de sterfte van het bos, biedt zich nu de kans aan om een duurzame ontwikkeling van een nieuwe generatie bos in te zetten. Deze nieuwe generatie bos kan bijdragen aan een aantal (maatschappelijke) uitdagingen, zoals een gezondere bodem, meer biodiversiteit en een verbeterd watervasthoudend- en infiltratievermogen. Door het naaldenpakket op de bodem trekt het water moeizaam in de grond, en met de nieuwe generatie bos zal dat beter gaan. Roy geeft uitvoerige informatie over het project als verder weergegeven.

Bij de kapwerkzaamheden zijn alleen de fijnsparren verwijderd, alle andere bomen en struiken zijn zorgvuldig beschermd en bewaard gebleven, waardoor in het bos een toch nog een beetje een zogenaamd bosklimaatbehouden is. Dit is van belang om de bodem te beschermen en jonge bomen enigszins te beschermen tegen direct zonlicht en uitdroging door wind wordt enigszins voorkomen. Ook blijven de belangrijke bodemschimmels beter in leven. Deze schimmels noemt men “mycorhiza”, die krijgen suikers van bomen en struiken en leveren daarvoor weer voedingsstoffen en vocht terug. Zo kan een nieuwe generatie bos beter van start gaan dan vanuit een kale vlakte en is voor het oog aantrekkelijker.

Tijdens de kap is er gewerkt met twee vaste rijpaden om beschadigingen en inklinking van de bodem tot een minimum te beperken. Alle resthout blijft liggen op de bodem om de mineralen die er in zitten voor het bos te behouden. Tevens droogt de bodem dan minder snel uit.

Hierna is gekeken welke bomen en struiken hier de beste kansen hebben. Het doel is een grote diversiteit aan te brengen, bomen die verschillende functies hebben. Boomsoorten met een rijk strooisel, zoals linde, esdoorn en ratelpopulier zorgen met hun goed verteerbare bladeren voor een betere bodemstructuur, met bijbehorend bodemleven. Dit komt ten goede aan het intrekken (inzijging) van het regenwater in de ondergrond, waardoor er minder water verdampt. Met loofhout verdampt veel minder water op jaarbasis dan met naaldhout, wat gunstig is voor de aanvulling van grondwater op deze zandgrond.

Door naast genoemde loofhoutsoorten ook andere soorten te planten, is het gemengd bos beter weerbaarder tegen ziekten en plagen en beter bestand tegen uitdroging. Te denken aan de elsbes, berk, haagbeuk, lijsterbes, meidoorn, boomhazelaar, ratelpopulier, fladder-iep, tamme kastanje en de reeds aanwezige vuilboom aan de randen. Zo ontstaat er een gevarieerd bos. Een bos dat veel bijen en insecten aan zal trekken en het is een paradijs voor vogels. Een bos dat beter bestand is tegen extreme weersinvloeden en beter de toekomst tegemoet kan.

Natuurlijk blijven overige bomen, eiken, douglas, beuken, krenten, een enkele zilverspar en eventuele andere ondergroei staan. Hier en daar zullen straks ook spontaan weer fijnspar zaailingen te voorschijn komen, ook die blijven zoveel mogelijk staan. De soorten zijn zeer bewust gekozen, zo haalt de haagbeuk het vocht heel diep uit de bodem en neemt dan ook voedingsstoffen voor anderen mee naar boven. Een eik is belangrijk omdat die diep wortelt (stormvast), en wel zo’n 500 soorten insecten kan herbergen. Een esdoorn is een snelle groeier en geeft snel een bosklimaat, evenals de ratelpopulier. De linde zal tijdens de bloei veel bijen aantrekken.

Douglas is te herkennen aan zeer hoge rechte stammen, soms wel tot meer dan 30 meter hoog en kleine dennenappels in de vorm van kegeltjes, fijnspar herken je aan lange kegels van ongeveer 10 cm. Douglashout ook wel Origon pine genoemd, is uitermate geschikt als timmerhout’ het hout van de fijnspar ís vurenhout, de fijnspar is vooral bekend als kerstboom.

Opvallend is dat in dit bosgebied zoveel wildschade te zien is, veroorzaakt door reeën. Door te schuren aan kleine boompjes schuren ze de bast er af, wat het eind van die boom betekend. Ook jonge zaailingen worden na het kiemen vrijwel meteen afgevreten, wat natuurlijke verjonging van het bos enorm belemmerd. Nieuwe beplanting moet dus voorzien worden van een goede bescherming.

Het bosbeheer is gericht op een duurzame, klimaatbestendige toekomstige ontwikkeling. Door zowel naar de bodem als het bos te kijken, is de aanpak integraal.

De Emmer-Es kent een mooie geschiedenis volgens oude kaarten. Op Topo-tijdreis-kaarten lijkt het bosgebied waar nu de werkzaamheden plaatsvinden voor 1900 onbebouwd. Later deels ingeplant als bos en rond 1925 slechts een klein open veldje. Na 1960 geheel op de kaart aangegeven als bos. Op de hoek Klapvoortweg met de Mataramweg zijn nog restanten van een oude beukenhaag, aangegeven op kaarten tot 1916. Ook heeft op de hoek een koepel volgens kaarten vanaf 1850 tot 1895. Het veldje is later ingeplant, mogelijk met het doel kerstbomen te verkopen, dit kan kloppen omdat de vorige eigenaar kerstbomen verkocht.

Kijken we op de kadasterkaart van 1832, zien we dat op de hoek een woning heeft gestaan met de naam Brinkhuis met de tuin er omheen eigendom van Johan Adriaan van Fridagh, betreft percelen 423 als tuin, perceel 424 huis en erf, percelen 424 t/m 427 grenzend aan het weiland van de boseigenaar omschreven als bouwland. De huidige Mataramweg was naar links de Molenweg, richting Lenther molen. De Mataramweg rechts was de Emmerweg, voorbij de Mataram naar links, op het eind rechts verder door de Marshoekersteeg/ Herfterlaan, de weg naar Zwolle. De Oudeweg was Emmerweg, de Poppenallee bestond nog niet, die is rond 1840 aangelegd.

Een oud gebied met een mooie geschiedenis weer gericht op de toekomst.

WvdV

Foto's 8
Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim
Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim
Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim
Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim
Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim
Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim
Bosonderhoud op de Emmer-esch in Emmen bij Hoonhorst - Foto: Wim
Foto: Wim
Artikel delen: