DALFSEN – Van waterdruppel naar de Vecht, Masterclass informatie van de waterschappen. Digitale bijeenkomst op donderdagavond 3 febr. van de waterschap Vechtstromen en WOD, grenzend aan de Vecht. Hoe klimaatbestendig is de Vecht. Over hoeveelheden neerslag, verdamping en afvoer. 20% van de deelnemers kwamen uit de gemeente Dalfsen, 35% uit Zwolle en het overige uit andere gemeenten. Erg interessant.

Het stoomgebied van de Vecht tot ver in Duitsland, was vooral belangrijk vanaf de 16^e eeuw voor de afvoer van turf en Bentheimer zandsteen. Van Zwolle tot Bentheim was de vaartijd in door de sterk kronkelende rivier 6 dagen, van Zwolle via het IJsselmeer naar Amsterdam slechts 2 dagen. Het grote probleem was vooral de lage waterstand in de zomer.

Van de 10^e tot de 19^e eeuw is er aan dijken gewerkt, bekijk de voortgang op TOPOTIJDREIS. In 1911 is begonnen met het kanaliseren en de meanders er uit halen, tot 1920 is hiermee veel heide verdwenen. Stuwen werden aangebracht en het water was te regelen. Tot 1956 verdween er steeds meer heide en ontstonden er landbouwgebieden.

De Vecht een regenrivier met een stroomgebied van 3780 KM2. Er gaat dagelijks 5 miljard liter water door de Vecht. 60 % van het water is afkomstig uit Duitsland inclusief de Dinkel, de overige 40% van andere aanvoerkanalen en grondwater.

Elke druppel water maakt een lange reis in het stroomgebied, dit kan via het maaiveld (sloten en beekdalen) en 95 % via het grondwater. Een slootpeil bepaald de grondwaterstand bij regenafvoer via het maaiveld.

Risico’s zijn; Slecht doorlatende bodem. Hellende terreinen. Weinig reliëf in het oppervlak. Kale akkers. Verdichting van de bodem door steeds zwaarder wordende landbouwmachines. Te grote hoeveelheden regenval ineens. Hoeveel regenwater gereikt ons grondwater; De Landelijke neerslag is gemiddeld 775 mm per jaar, de verdamping al 525 mm p.j. dus een overschot van 250 mm wat naar zee verdwijnt.

Naaldbossen verdampen 3 keer zoveel water als overige bossen en akkers. Grondwaterstanden in de winter en zomer grote verschillen van 1 tot soms wel 10 meter. Dus meer water opvangen in droge gebieden. (Veluwe)

Een druppel kan een reis hebben van een paar dragen via sloten, tot eeuwen verder van sloten of watergangen af, grondwater stroomt niet alleen omlaag, maar soms ook omhoog, kwel. Kwelwater is over het algemeen zeer schoon en zuiver en vol mineralen voor natuur en de biodiversiteit.

Grondwatertekort voor drinkwater heeft te maken met een tekort aan zuiveringsinstallaties, water is er genoeg. Bij veel regen verdwijnt water via het oppervlak en door de druk van boven, ook via het grondwater. Van 1850 tot 1900 zijn overal veel slootjes aangelegd die in de ruilverkaveling veel dieper en breder zijn gemaakt om veel water snel af te kunnen voeren. Dit te snel af voeren zorgde voor verlaging van het grondwater en veel verdroging van de natuur. Vrijwel nergens meer kwelwater.

Doel moet zijn lagere afvoer van het water in de winter om verdamping in de zomer en droge zomers op te kunnen vangen. Werk aan een klimaatbestendig systeem, water vasthouden, minder onttrekken, overtollig water opslaan in de ondergrond, piekafvoeren bergen op het maaiveld op lage delen in het stroomgebied. Sponswerking gronden herstellen, slootbodems ophogen, dammen en stuwen in meer sloten en water zo vasthouden. Een natuurlijk waterbeheer is beter bestand bij extremen.

Hoe gaat het met de Dijken. Extremen zoals in 1998 komen eens in de honderd jaar voor, grote overstromingen eens in de duizend jaar. Extreme situaties tussen Ommen Dalfsen en Zwolle moeten we voorkomen. Rekening houden met opstuwend water vanuit het IJsselmeer, daar zijn dijken voor nodig. Op dit moment voldoen de dijken Dalfsen/Zwolle aan die voorwaarden, maar niet aan extremen.

Eisen; Dijkversterking en een systeem aan maatregelen, vasthouden van water in het hele stroomgebied, vertragen afwatering in de bergen en flanken langs de Vecht. Vergroten afvoermogelijkheid vanaf Dalfsen tot het IJsselmeer, mogelijk rivierverruiming in dit gebied (dijken verplaatsen?).

Kansen voor klimaatbestendigheid verder onderzoeken en zoeken naar oplossingen. Door hoog water kan ook de grondwaterstand op grote afstand van de Vecht hoger worden. Het project loopt samen met de Duitse waterschappen waar dezelfde problemen voorkomen. Het breder maken van de Vecht weegt niet op tegen de kosten en het aantal keren dat er hoog water is.

Water wat via alle grote rivieren in Nederland binnenkomt wordt 95% afgevoerd naar de zee, wat heel goed geschikt is om drinkwater van te maken. Dit wordt niet gedaan omdat de opslagmogelijkheden ontbreken.

Planning; Verkenning periode tussen 2020 en 2023, Plannen uitwerken van 2024 tot 2026, Start uitvoering vanaf 2027. Vraag een nieuwsbrief aan via de website Veiligevecht@wdodelta.nl.

Opgemaakt vanaf de uitzending, WvdV