REGIO – DALFSEN – Kindertijdschrift in dialect. Meer dan 50.000 kinderen in vier provincies aan de slag met Nedersaksische Wiesneus. Overal waar de confetti ligt, wordt Nedersaksisch gesproken. Niet alleen in Nederland, maar ook over de grens in Duitsland. (Uit: Wiesneus 2019, Illustratie Natascha Stenvert) Een recept voor ‘raere mengelmoes’ (freakshake), puzzels, rijmpjes en liedjes én domme schapenmoppen: je vindt het in de Wiesneus. En dat allemaal in het Nedersaksisch: een taal die in Noord-oost Nederland gesproken wordt.
Het Nedersaksisch
Het Nedersaksisch is een heel oude taal: ouder zelfs dan het Standaardnederlands. Kinderen in Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland en sommige stukjes van Friesland (Stellingwerven) en Flevoland (Urk) horen deze taal nog veel om zich heen, van hun opa’s en oma’s bijvoorbeeld. En sommige kinderen spreken het zelf ook! Die kinderen zijn meertalig: ze spreken meer dan één taal.
Maart dialectmaand
Maart 2022 is ‘dialectmaand’: de maand waarin het Nedersaksisch veel extra aandacht krijgt. Niet alleen met een gratis tijdschrift voor kinderen, maar ook voor grote mensen, met dialectdagen, radio-uitzendingen en theater in het Nedersaksisch.
Ruim 50.000 leerlingen
Ruim 50.000 leerlingen krijgen in maart 2022 gratis de Wiesneus, om er zelf in te lezen én eruit voorgelezen te gaan worden. De Wiesneus verschijnt in vier varianten: kinderen in Groningen (6.000 Wiesneuzen), Drenthe (27.000), Overijssel (13.000) en de Achterhoek (8.000) hebben elk een eigen editie, in het dialect dat daar gesproken wordt. Dat heet dan bijvoorbeeld ‘Gronings’, ‘Drents of ‘Achterhoeks’. Het Nedersaksisch klinkt namelijk overal weer net een beetje anders. Net als het Nederlands overal in Nederland en Vlaanderen net weer anders klinkt. Alleen het Nederlands heeft een standaard spelling, die je op school leert. Het Nedersaksisch heeft dat (nog) niet.
Streektalen? Spreektalen!
Op zoveel mogelijk scholen worden kinderen voorgelezen uit de Wiesneus Streektalen zijn namelijk in de eerste plaats spreektalen. En als de juf of meester dat te spannend vindt? Dan komt er een gast-juf of –meester voorlezen. Veel mensen spreken namelijk wel Nedersaksisch, maar lang niet iedereen kan ook Nedersaksisch lezen en schrijven, want dat hebben ze nooit geleerd.
Streektaal goed voor alle kinderen
Ook voor kinderen die thuis geen Nedersaksisch horen is het goed een keer iets met die taal te doen: hoe meer talen je hoort, hoe beter en makkelijker later andere talen kunt leren en hoe beter je wordt in taal!
Ook de Wiesneus bij jou op school?
Stuur een berichtje aan de streektaalstichting bij jou in de buurt: de IJsselacademie (Overijssel), het Twentehoes, het Centrum voor Groninger Taal en Cultuur, het Drentse Huus van de Taol of het Erfgoedcentrum Achterhoeks en Liemers (Gelderland). Of vraag je juf of meester!
Staat je school in een andere provincie? Mail ons gerust, wie weet kunnen we je toch een paar exemplaren opsturen. Of kijk op de website, www.wiesneus.nl, voor spelletjes, liedjes en online voorleesverhalen in het Nedersaksisch.
Meer informatie
Wiesneus op school
Op vrijwel alle basisscholen in Drenthe en tientallen basisscholen in Groningen, Overijssel en de Achterhoek wordt vanaf begin maart 2022 de Wiesneus verspreid en eruit voorgelezen, gezongen en geknutseld. Natuurlijk is het mogelijk als verslaggever bij een dergelijke les aanwezig te zijn.
Erkenning van het Nedersaksisch
10 oktober 2018 heeft de Rijksoverheid een convenant getekend met vijf Nedersaksische provincies (Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland), met daarin onder andere de afspraak de wettelijke mogelijkheid onderwijs in het Nedersaksisch te geven te ondersteunen. De complete tekst van het convenant is hier te vinden: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-868228.pdf
Alle regionale talen in Europa
In het Frysk Bidbook staat veel informatie over meertaligheid. Je vindt dit bidbook hier: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-867868.pdf. Op p. 17 van dit bestand zie je een kaart van Europa met daarop onder andere het Fries (taal 44, nummering is willekeurig) en het Nedersaksisch (taal 41), het verspreidingsgebied en het aantal moedertaalsprekers (zo’n 300.000 voor het Nedersaksisch).
Websites van de verschillende betrokken organisaties
www.wiesneus.nl met eerdere edities van de wiesneus, via http://www.wiesneus.nl/6-12-jaar/verhaolties/menupagina-wiesneus-bladen
Huus van de Taol, Beilen (Drenthe), Jan Germs, www.huusvandetaol.nl
Erfgoedcentrum Achterhoeks en Liemers, Winterswijk (Achterhoek, Gelderland), Diana Abbink, www.ecal.nu
IJsselacademie, Zwolle (Overijssel), Albert Bartelds, www.ijsselacademie.nl, wzwart@ijsselacademie.nl, 06-30261186.
Centrum voor Groninger Taal en Cultuur, Olaf Vos, www.cgtc.nl
Beeldmateriaal
Via de volgende transfer vind je vrij te gebruiken beeldmateriaal: https://we.tl/t-VGIV2zbZNe .
Beeldrechten: Wiesneus (2022), Huus van de Taol.
Foto met leerling: Demi Sengers
Illustratie Nedersakisch taalgebied: Natascha Stenvert.
Deelnemers Wiesneus per gemeente (in Overijssel) tot en met 15 februari 2022
| Gemeente | Deelnemende scholen |
| Almelo | SO Het Mozaïek Almelo |
| Almelo | SO De Wissel |
| Borne | Basisschool St. Aegidius |
| Borne | BS St Stephanus |
| Dalfsen | CDS Het Kompas |
| Deventer | Chr. Daltonschool De Rank |
| Deventer | Kindcentrum Kolmenscate |
| Deventer | Nicolaasschool Schalkhaar |
| Deventer | WereldWijzer Okkenbroek |
| Deventer | OBS Looschool |
| Dinkelland | Dr. M.L. Kingschool |
| Dinkelland | t Kämpke |
| Enschede | OBS Park Stokhorst |
| Enschede | Prinseschool locatie Daalweg |
| Enschede | Prinseschool locatie Staringstraat |
| Hardenberg | obs Cantecleer |
| Hardenberg | OBS Prinses Irene |
| Hardenberg | GBS DS. G. Doekes |
| Hellendoorn | OBS de Regenboog |
| Hellendoorn | CBS de Ark |
| Hellendoorn | St. Sebastianusschool |
| Hellendoorn | Cbs De Marliaantjes |
| Hellendoorn | Basisschool de Meander |
| Hellendoorn | De Schaapskooi |
| Hellendoorn | Basisschool de Rietslenke |
| Hellendoorn | CBS Prinses Beatrix |
| Hellendoorn | De Bongerd |
| Hengelo | t Schöppert |
| Hengelo | St. Plechelmusschool |
| Hengelo | Anninksschool |
| Hof van Twente | IKC BentelWijz |
| Hof van Twente | IKC Magenta |
| Hof van Twente | obs Stedeke |
| Hof van Twente | BS Heeckeren |
| Hof van Twente | Petrusschool |
| Hof van Twente | Basisschool de Welp |
| Hof van Twente | OBS Stokkum |
| Kampen | De Koldewijn Schoele |
| Kampen | Basisschool Eben Harzer |
| Kampen | SmdB Het Visnet |
| Losser | Meester Snelschool |
| Losser | Basisschool de Imenhof |
| Oldenzaal | Basisschool Drie-Eenheid |
| Oldenzaal | de Bongerd |
| Ommen | C.B.S. De Schakel |
| Ommen | CBS Ichthus |
| Ommen | CDS Hoogengraven |
| Ommen | CBS De Veenbrug |
| Raalte | Obs Opwaardz |
| Raalte | Kbds de Dolfijn |
| Raalte | St. Jozefschool |
| Rijssen-Holten | Beatrixschool |
| Rijssen-Holten | Ref. basisschool De Ronde |
| Rijssen-Holten | Banisschool |
| Rijssen-Holten | Willem Alexanderschool |
| Rijssen-Holten | Wilhelminaschool |
| Rijssen-Holten | Constantijnschool |
| Staphorst | Christelijke Nationale School |
| Steenwijkerland | obs Beatrixschool |
| Steenwijkerland | obs Beatrixschool |
| Tubbergen | Aloysiusschool |
| Tubbergen | Mariaschool |
| Tubbergen | De Wiekslag |
| Twenterand | Johan Frisoschool |
| Wierden | CBS de Roerganger |
| Wierden | SmdB De Driesprong |
| Wierden | De Morgenster |
| Wierden | Mariaschool |
| Zwartewaterland | De Toermalijn |
| Zwartewaterland | basisschool op de Hoeksteen |
| Zwartewaterland | Obs de Vogelaar |