LEMELERBERG – Gisteravond vond de slot-excursie plaats van 4 jaar heideherstel op de Lemelerberg die door ruim 80 belangstellenden werd bezocht. Een feestelijke afsluiting met (heide)gebak en koffie tijdens de ontvangst. Een warm welkomstwoord van de directeur van Landschap Overijssel de heer Michael  Sijbom. Met vooral een dank aan allen die aan het herstel hebben meegewerkt een enorme klus is het geweest en het resultaat is te zien.

In groepen van 20 personen werd een rondgang over de berg aan de kant van de Lemeler Esch gemaakt, met onderweg op een aantal locaties uitleg over de werkzaamheden, het doel en het resultaat en een blik naar de historie.

Ecoloog Mark Zekhuis hield een presentatie over de flora en fauna. In 4 jaar veel dennenbos verwijderd, ruim 100 ha. Dit was nodig om verdere verdroging en verzuring tegen te gaan. Dennenbos op uitgemergelde grond had veel heide verdrongen. Nog niet duidelijk of er nog maatregelen komen voor meer kap, daar gaat de provincie over. Met name aan de Zonnebloemweg ligt nog een gebied van ongeveer 40 ha oude bossen van 60 of 70 jaar wat herstel verdient. Veel bossen zijn de laatste kwart eeuw aangetast door verdroging en teveel aan stikstof in de bodem, na het kappen verwijderen we zoveel mogelijk de bovenlaag en daarmee veel stikstof. Die bovenlaag is uitermate geschikt voor grondverbetering na toevoeging van kalk.

Kale grond moet weer heide worden, veelal door oude zaden in de grond, maar ook door het te bestooien met heide maaisel. Op veel plaatsen is de zuurgraad van de grond zo hoog als azijn zegt Mark, dus wordt na het afschrapen nog extra steenmeel gestrooid. Wat we nu al zien is het terug komen van veel planten die  verdwenen waren, maar ook de veldleeuwerik is terug en de geelgors. De salamander en de zandhagedis, diverse vlindersoorten en het heideblauwtje komen weer volop voor en hebben weer volop toekomst en verplaats mogelijkheden door aaneengesloten heidevelden.

Hans Dijkstra de terreinbeheerder, geeft het belang aan van de schaapskudden, waarvan er nu twee rondlopen. Vroeger werd de gehele berg beweid door veel schaapskudden uit de omgeving en dit leverde veel belangrijke mest op voor de akkertjes rond de Lemelerberg. Nu is er nog veel oude heide waar nog niets mee is gedaan, soms maaien we een deel voor de strooisel en het is nu ook weer toegestaan delen af te branden. Dit doen we alleen in bijzondere gevallen tijdens een brandweeroefening. Nu zie je overal weer jonge heide uitkomen, met grassen en andere vegetatie. Dat is prima en mooi locaties en schapen het werk te laten doen. Sommige oudere delen zetten we in een raster voor een zogenaamde druk begrazing. Dan vreten de schapen in een week het gebied kaal.

In dit gebied ontzettend veel mooie en ook jonge jeneverbesstuiken. Telkens werd gedacht dat het slecht ging met de jeneverbes, maar als de de ruimte er onder vrij is blijken zaden die door vogels weer uitgeworpen worden het toch goed te doen. Op een aantal plekken komen we kleine felgroene graan akkertjes tegen, duidelijk voor de vogels en het wild.

Een archeoloog vertelt over de prehistorie van de berg, ontstaan door een grote gletsjer. Kleigrond en stenen werden omhoog geduwd en de ruggen zijn nog volop in de landschap terug te vinden. Ook teruggevonden oude raai-akkertjes aan de Oude Raalterweg, dit zijn kleine akkertjes uit de historie voor kleine boeren. Blijkbaar is daar al heel lang bewoning geweest. Juist in dit gebied hebben mogelijk 14 grafheuvels gevonden uit de prehistorie die we ongemoeid laten. Oude essen, als de Archemer-es en de Lemeler-es geven aan dat hier veel schaapskudden hun onderdak vonden, overdag op de berg en daarna mesten in de schaapskooien. Die mest werd op de akkers uitgestrooid samen met heideplagen en zo ontstonden in vele eeuwen hoge essen van soms wel tot een meter hoog.

Nu zijn ook zoveel mogelijk oude karensporen (wegen) weer zichtbaar gemaakt. Een heel informatieve wandeling die door de deelnemers erg werd gewaardeerd. Allen werden op het eind nog getrakteerd op een mooi (gecultiveerd) heideplantje, met een mooie boodschap, “geniet van het nieuwe zicht op de berg!” “Ieder bedankt voor uw geduld en interesse tijdens het werk”

WvdV.