Haaruitval, door specialisten Alopecia genoemd, is een dermatologische aandoening die de medische gemeenschap al jaren in verwarring brengt. Het wordt vaak geassocieerd met het natuurlijke gevolg van veroudering, maar dat blijkt onterecht. Alopecia wordt gekenmerkt door gedeeltelijk of volledig haarverlies en kan zich in verschillende vormen manifesteren waaronder de belangrijkste zijn:

– alopecia androgenetica, beter bekend als mannelijke of vrouwelijke kaalheid
– alopecia areata, een auto-immuunziekte

Door de potentieel schrijnende psychologische gevolgen van haarverlies en de betere betaalbaarheid van behandelingen, is de vraag naar een effectieve oplossing nog nooit zo groot geweest. Dit artikel wil de huidige trends en nieuwigheden in de behandeling van alopecia belichten: zowel behandelingen die worden ondersteunt door de mainstream geneeskunde alsook alternatieve methoden waarvan de werkzaamheid niet altijd onomstotelijk is bewezen.

Mainstream behandelingen

 

Minoxidil: de toevallige haargroeistimulator

Minoxidil kwam min of meer toevallig op het toneel. Aanvankelijk als vaatverwijdend middel voor de behandeling van hoge bloeddruk, maar al snel werd opgemerkt dat mensen die deze medicatie toegediend kregen vaak een nogal intrigerende bijwerking ondervonden – onverwachte haargroei.

Minoxidil werd vervolgens opnieuw geformuleerd als een topische oplossing en werd de eerste door de EMA goedgekeurde behandeling voor kaalheid van het mannelijk patroon en werd later ook goedgekeurd voor de behandeling van kaalheid van het vrouwelijk patroon.

Dit farmaceutische wondermiddel wordt meestal rechtstreeks op de hoofdhuid aangebracht in de vorm van schuim, lotions of vloeistoffen. Het werkingsmechanisme van Minoxidil is nog steeds enigszins onduidelijk, maar de heersende theorie suggereert dat het de bloedvaten in de hoofdhuid verwijdt, waardoor de bloedstroom naar de haarfollikels verbetert en deze als gevolg beter gevoed en versterkt worden.

Finasteride: de hormoonregulator

Finasteride, verkrijgbaar op voorschrift, is een medicijn dat voornamelijk bedoeld is voor mannen die lijden aan alopecia androgenetica. De belangrijkste functie van dit medicament is het remmen van 5-alfa-reductase, een enzym dat testosteron omzet in zijn krachtigere vorm, dihydrotestosteron (DHT). Door de hoeveelheid DHT in de hoofdhuid te verminderen, remt Finasteride het proces van haarfollikelminiaturisatie af, een belangrijke oorzaak van haaruitval- en verdunning.

Hoewel Finasteride voor velen effectief is gebleken, heeft het ook zijn beperkingen en nevenwerkingen. Sommige gebruikers hebben seksuele disfunctie, die meestal omkeert zodra de medicatie wordt gestaakt, gerapporteerd. Bovendien is continu gebruik van Finasteride een voorwaarde om te genieten van haar effect; stoppen met de medicatie kan binnen het jaar resulteren in een terugval van de haargroei.

Corticosteroïden: de modulator van het immuunsysteem

Corticosteroïden, ook bekend als cortisone worden voornamelijk gebruikt voor alopecia areata, een auto-immuunvariant van haaruitval, en hebben als doel de immuunrespons die gericht is tegen de haarzakjes te onderdrukken. Cortisone wordt toegediend via topische crèmes, orale pillen of injecties, en heeft een goede staat van dienst als het gaat om het stimuleren van haargroei. Langdurig gebruik kan echter leiden tot een aantal nadelige effecten, zoals een dunner wordende huid en systemische absorptie, waardoor interne organen aangetast kunnen worden.

Mainstream innovaties en trends

 

Therapie met bloedplaatjes-rijk plasma (PRP)

Deze behandeling is vloeibaar goud voor folliculaire verjonging. In een baanbrekende ontwikkeling voor regeneratieve geneeskunde heeft Platelet-Rich Plasma therapy de conventionele benadering van de behandeling van alopecia opnieuw gedefinieerd. PRP is afgeleid van technieken uit de wondgenezing en orthopedie en wordt verkregen door een kleine hoeveelheid eigen bloed van de patiënt te extraheren, dit te centrifugeren om het bloedplaatjesrijke gedeelte te isoleren en vervolgens deze geconcentreerde vloeistof weer in de hoofdhuid te injecteren. PRP bevat:

Groeifactoren

Groeifactoren zijn lichaamseigen eiwitten die cellen aanzetten tot deling en verandering. Onder invloed van de groeifactoren delen de kraakbeencellen in het bot zich en veranderen ze uiteindelijk in botcellen.

Cytokinen

Dit zijn bioactieve eiwitten die cellulair herstel en regeneratie stimuleren. De eerste onderzoeken wijzen niet alleen op het stoppen van haaruitval, maar ook op een merkbare verdikking van bestaande haren, waardoor het een aantrekkelijke optie is voor mensen die weinig verlichting hebben gevonden via traditionele behandelingen.

Stamceltherapie

De voorhoede van regeneratieve geneeskunde. Een jong maar veelbelovend veld in het landschap van oplossingen voor haarverlies is stamceltherapie. In tegenstelling tot andere behandelingsmethoden richt deze benadering zich op de cellulaire genese van haarzakjes. Stamcellen uit het lichaam van de patiënt – vaak uit vetweefsel of beenmerg – worden verwerkt en zorgvuldig ingebracht in de gebieden van de hoofdhuid waar haaruitval heeft plaatsgevonden. Door dit te doen, verjongt de therapie de stervende follikels en drukt in weze de haargroei ‘reset’-knop op in. Hoewel deze therapie nog niet universeel beschikbaar is, omdat het onderzoek nog lopende is en aanzienlijke kosten met zich meebrengt, zijn de eerste resultaten zeer bemoedigend.

Klonen van haren

Een potentieel permanente oplossing die zich in experimentele fase bevind. Hoewel het klonen van haren of folliculaire klonen nog grotendeels in het laboratorium gebeurt, heeft het een enorm potentieel als een eenmalige, permanente oplossing voor haaruitval. Bij deze techniek wordt een klein monster van de haarzakjes van een persoon genomen en de cellen worden vervolgens vermenigvuldigd in een gecontroleerde omgeving. Deze gekloonde follikels worden vervolgens teruggeplaatst in de hoofdhuid. Het aantrekkelijke van haarklonen is het vooruitzicht van een oneindige voorraad donorhaar, waarbij de beperkingen van traditionele haartransplantatiemethoden worden omzeild. Hoewel de werkzaamheid van het concept theoretisch is bewezen, wordt de praktische toepassing nog steeds intensief bestudeerd en is het nog niet beschikbaar voor het grote publiek.

Lasertherapie op laag niveau (LLLT)

Een andere hedendaagse trend is fotonische stimulatie van haarfollikels door middel van Low-Level Laser Therapy. Deze niet-invasieve methode maakt gebruik van infrarood licht om de hoofdhuid binnen te dringen en de haarzakjes op cellulair niveau te stimuleren. De fotonen die door de laser worden uitgezonden worden geabsorbeerd door de mitochondriale chromoforen in de cellen. Deze activeren op hun beurt de productie van adenosinetrifosfaat (ATP), waardoor het celmetabolisme verbetert en de haargroei wordt bevorderd. Hoewel deze techniek niet de algemene bijval heeft gehad die sommige andere behandelingen hebben gekregen, maken de niet-invasieve aard en de afwezigheid van gerapporteerde bijwerkingen het een aantrekkelijke optie voor mensen die een alternatief zoeken voor de meer gangbare therapieën.

CRISPR genbewerking

Hoewel nog steeds vooral theoretisch, beloofd de CRISPR-genbewerkingstechnologie in de toekomst baanbrekende oplossingen te brengen. Door genen die verantwoordelijk zijn voor haaruitval te identificeren en te wijzigen, zou haaruitval voorkomen en zelfs omgekeerd kunnen worden. Hoewel deze technologie nog in de kinderschoenen staat en ethische overwegingen ter discussie staan wat betreft genbewerking in het algemeen, is het potentieel voor een revolutie in de behandeling van alopecia immens.

Alternatieve methoden die ter discussie staan

 

Aderlating

Aderlating was ooit een hoeksteen van de medische praktijk en bestond uit het gecontroleerd verwijderen van hoeveelheden bloed bij een patiënt in de overtuiging dat dit het lichamelijke evenwicht kon herstellen en verschillende kwalen, waaronder alopecia, kon genezen. Vandaag de dag komt deze methode ons over als primitief, maar ondanks het feit dat medici in de oudheid en middeleeuwen geen volledige kennis hadden van de onferliggende werking van het lichaam, hadden zij vaak wel een grote klinische kennis, gebaseerd op observatie van symptomen en indicaties van mogelijke oorzaken. Bloedlating kon ziekten die gerelateerd zijn aan een overdaad van bepaalde stoffen in het bloed verlichten en voor ziekten die aan tekorten van bepaalde stoffen zijn gerelateerd werd specifieke voeding en kruiden voorgeschreven. Verkeerd toegepast kon aderlating patiënten ook blootstellen aan ernstige risico’s zoals bloedarmoede en infecties. Betreffende haarverlies kan een te kort of een veel aan ferro (ijzer) wellicht de haren verzwakken. Aderlating wordt tot op de dag vandaag nog toegepast.

Haartransplantatie “plugs”

De kunstmatig ogende voorgangers. In het beginstadium van de haartransplantatietechnologie werd de industrie ontsierd door het gebruik van “pluggen”, kleine schijven hoofdhuid die meerdere haarfollikels bevatten die op kale plekken werden geplaatst. Het resultaat was vaak een haartooi die er popperig en onnatuurlijk uitzag. Vooruitgang op het gebied van microtransplantatietechnieken heeft er sindsdien voor gezorgd dat pluggen overbodig zijn geworden. Zij hebben plaatsgemaakt voor gespecialiseerde transplantaties die voor een natuurlijke haarlijn en dichtheid zorgen.

Slangenolie

De overlevering van wonderkuren: Misschien wel één van de meest wijdverspreide methodes die met kwakzalverij in verband is gebracht, zijn de zogenaamde ‘slangenolie’ behandelingen voor een hele reeks kwalen, waaronder haaruitval. Slangenolie is oorspronkelijk een medicijn uit de traditionele Chinese geneeskunde die via Chinese immigranten in de 19e eeuw was overgekomen naar de VS. Echter door een gebrek aan de specifieke Chinese slangensoort die normaal gebruikt werd voor het middel gingen Amerikanen het mengsel maken met lokale slangensoorten. Hierdoor verloor het middel echter sterk aan potentie. Wanneer kwakzalvers dan ook nog eens slang gingen vervangen door rundvlees en andere componenten, begon slangenolie synoniem te staan voor eek kwakzalversmengsel. De waarheid is echter dat het oorspronkelijke Chinese slangenolie zeer veel omega3 bevatte, wat goed is voor allerlei ziekten, waaronder ook haarverlies.

Elektrische stimulatie

In het begin en het midden van de 20e eeuw pleitten sommige behandelaars voor het gebruik van elektrische stimulatie om slapende haarzakjes nieuw leven in te blazen. Patiënten werden onderworpen aan elektrische stroompjes in de overtuiging dat dit de haargroei zou stimuleren. Modern onderzoek heeft uitgemaakt dat deze methode te ineffectief is om de potentieel schadelijke bijwerkingen zoals als brandwonden en huidirritatie te verantwoorden. De laatste jaren zijn er echter opnieuw producten op de markt gekomen die terug gebruik maken van het zelfde idee maar aangepast en vellig, en waar mensen goede reviews over geven.

Machines voor hoofdhuidmassage

Soms worden mechanische hoofdhuidmassagemachines aangeprezen als remedie tegen kaalheid. De vooronderstelling is dat een verhoogde bloedcirculatie naar de hoofdhuid de haarzakjes nieuw leven inblaast en de groei bevordert. Onderzoeksresultaat over deze methode is wisselend. Alvast 1 onderzoek beweert dat het het haar niet sneller doet groeien maar wel voor grotere dichtheid / volheid van de haartooi zorgt. Een goed deel van de mensen die deze methode geprobeerd heeft is er positief over.

Homeopathische oplossingen

Ondanks het feit dat homeopathie als medische theorie fundamenteel is verworpen door de reguliere medische gemeenschap, kennen homeopathische behandelingen in het algemeen, en voor alopecia specifiek, nog steeds veel bijval in kringen van alternatieve geneeskunde. Veel mensen beweren dat hun haaruitval verminderde of omkeerde na gebruik van homeopathische middelen. Als men al erkent dat homeopathie kan werken dan wordt dit door critici vaak verklaard met het placebo effect. Dit houdt simpel gezegd in dat men door te geloven dat iets werkt men een psychosomatisch effect uitlokt in het lichaam.  Het is op zijn minst gezegd verwonderlijk dat dit placebo effect haargroei zou kunnen bevorderen. Tegenstanders zullen deze effecten op toeval afschuiven. Hoedanook, is het onmiskenbaar zo dat homeopathie nog steeds groeit en bloeit, dat velen zich er door willen laten behandelen en dat velen vervolgens ook tevreden zijn met het resultaat.

Conclusie

Terwijl de wetenschap gesta voortschrijdt, is de behandeling van alopecia voortdurend in verandering. Verouderde methoden worden vervangen door innovatieve benaderingen die zijn gebaseerd op het nieuwste onderzoek. De ontwikkeling van regeneratieve therapie zoals stamcellen en PRP is veelbelovend voor toekomstige behandelingen. Maar ondanks de aanzienlijke vooruitgang is er nog veel te leren over de onderliggende mechanismen van haaruitval. Voorlopig biedt een mix van traditionele en geavanceerde toepassingen onze beste kans om dit probleem, dat zo oud is als de mensheid, te bestrijden.