DALFSEN – De H. Cyriacuskerk in Dalfsen bewaart een geheim. Een enkele zeer oude inwoner zal het zich nog herinneren: tot 1963 waren de muren van de kerk beschilderd met tal van bijbelse voorstellingen. De schilderingen zijn in 1942 aangebracht door Jacob Ydema (1901-1990, ).

De laatste jaren is er een groeiende belangstelling gekomen naar deze schilder. Op 25 november a.s. verschijnt een rijk geïllustreerd boek over zijn leven en werk. Daarin worden schilderingen en gebrandschilderde ramen in een 30-tal kerken in Nederland en in de VS beschreven, naast een 200 schilderijen en tekeningen. Natuurlijk komt ook Dalfsen in het boek aan bod. De H. Cyriacuskerk in Dalfsen was zijn grootste opdracht ooit. De schilderingen zijn onder een laag witsel verdwenen, naar verluidt omdat deze door vocht zouden zijn aangetast.

Waarschijnlijk was de belangrijkste reden de culturele crisis van de jaren-60. In zijn Parochieboek uit 2016 sprak Ben Kloosterman zijn spijt uit over het verdwijnen van de “prachtige schilderingen”. Hoe die er precies uitzagen is onduidelijk. Van de schilderingen zijn, voor zover bekend, geen herkenbare foto’s bewaard gebleven. We kunnen wel zien, wat Ydema in deze periode in andere kerken schilderde. In Schalkwijk bijvoorbeeld (1941). We zien daar de stamboom van Jezus met de kroning van Maria bovenaan. De expressieve barokke stijl valt op; Ydema wordt gezien als éen van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Barok expressionisme in het Nederland van de 20ste eeuw. Of in Balk (1943).

In zijn brieven meldt Ydema zelf dat zijn stijl anders is geworden, en inderdaad, zijn werken zijn in de tussentijd rijper geworden. Zijn schilderingen zijn rustiger geworden, intiemer, emotioneler. We zien dat ook bij latere opdrachten zoals voor St. Isidorushoeve (1947) en Nieuw-Dijk (1949). De opdracht in Dalfsen was kennelijk een keerpunt in zijn artistieke ontwikkeling. Dat onderstreept het belang van de schilderingen in Dalfsen.

Door de vergelijking met andere kerken kunnen we een voorstelling maken, hoe de schilderingen in de H. Cyriacuskerk er uit zagen. Wanneer u foto’s hebt van de kerk, waarop iets van de schilderingen zichtbaar is, stuur die dan vooral toe aan de Historische Kring Dalfsen en aan de parochie! Volgend jaar verschijnt een tweede boek, met de brieven van Jacob Ydema, waarin uitgebreid aandacht voor de kerk in Dalfsen. Uw foto’s kunnen daarin worden meegenomen.

Foto’s zijn ook van belang, om te zien of er mogelijkheden zijn voor een restauratie van de schilderingen. Als het parochiebestuur ervoor kiest om het geheim van de kerk bloot te leggen, kunnen alle foto’s ertoe bijdragen dat daarvoor subsidies beschikbaar komen.

Hoe dan ook, op 25 november a.s. te 11.00 uur wordt het boek Jacob Ydema, Life and work gepresenteerd met een pontificale viering in de St. Nicolaaskerk te St. Nicolaasga. Dan volgt een korte inleiding van de kunsthistoricus Prof. Sible de Blaauw. Het eerst exemplaar boek wordt daarna aangeboden aan Mgr Adriaan van Luyn, oud-bisschop van Rotterdam. Het boek is in levendige teksten geschreven, in het Engels om het werk van Ydema ook internationaal te introduceren. De vele, grote reproducties in full colour geven een indruk van het belang van de schilderingen in Dalfsen. Voor de boekpresentatie worden alle lezers van Dalfsennet.nl van harte uitgenodigd!

Tekst Onno Ydema

Jacob Ydema, Life and Work
Door Onno Ydema, met voorwoord Prof. dr. S.L. de Blaauw,
Leiden Art Publishers, Leiden 2023, ISBN 978-90-9037674-5.
400 pp., 330 x 265 mm, 450 afbeeldingen in full colour,
met o.a. biografie, kaart van locaties en time table.
Detailhandelsprijs EUR 49,50.
https://leidenartpublishers.nl/nl/